Υπάρχει ένα τραγούδι, τους στίχους του οποίου έχει γράψει ο Λευτέρης Χαψιάδης και έχει ερμηνεύσει ο ροδίτης τραγουδιστής Χρυσοβαλάντης Αυγενικός, ή πιο γνωστός ως σκέτο Βαλάντης, στου οποίου το ρεφρέν ξεκινάει λέγοντας «ακροβατώ σ’ ένα σκοινί που είναι έτοιμο να σπάσει…». Το τραγούδι σε αυτό το σημείο αναφέρεται σε εκείνη τη στιγμή που ο ακροβάτης δεν είναι σημειώνει ούτε πρόοδο, αλλά ούτε πτώση. Είναι εκείνη η στιγμή που σταματάει στη μέση του σκοινιού, ανοίγει τα χέρια, βρίσκει ξανά το κέντρο βάρους του και περιμένει να ησυχάσει η ταλάντωση. Δεν έχει προχωρήσει. Απλώς δεν έπεσε.
Αυτό ακριβώς έκανε η Εθνική Ελλάδας απέναντι στην Ισπανία. Κέρδισε στην παράταση, κέρδισε οριακά, κέρδισε με την ψυχή στο στόμα και το μόνο που πέτυχε ήταν να μη γίνει η ζημιά ανεπανόρθωτη. Γιατί η ζημιά είχε ήδη γίνει στη Ρίγα από την Ουκρανία.
Τι κέρδισε πραγματικά η Ελλάδα
Τώρα λοιπόν που έκατσε η σκόνη του ενθουσιασμού, ας μιλήσουμε με τη γλώσσα που δεν συγκινείται από κανένα τραγούδι: με τη βαθμολογία.
Η Ουκρανία έχει 6-2, η Ισπανία και η Γεωργία 5-3 και όλες οι υπόλοιπες (Ελλάδα, Πορτογαλία, Μαυροβούνιο) 4-4.
Τρεις προκρίνονται. Η Ελλάδα βρίσκεται στο κάτω μισό του πίνακα. Η νίκη επί της Ισπανίας δεν διόρθωσε την κατάσταση. Την κράτησε στον αναπνευστήρα. Χωρίς αυτήν, η Εθνική θα ξημέρωνε στο 3-5, δύο νίκες πίσω με τέσσερα παιχνίδια και θα έκανε υπολογισμούς όχι για σενάρια, αλλά για θαύματα.
Το γεγονός ότι συζητάμε ακόμη για μαθηματικά ήταν το κέρδος της βραδιάς. Δεν είναι μικρό. Δεν δίνει όμως και εισιτήριο πρόκρισης.
Ο μύθος του «4 στα 4»
Ήδη κυκλοφορεί η φράση, στρογγυλή και βολική όπως όλες οι φράσεις που δεν χρειάζεται να τις υπολογίσεις: «Η Ελλάδα πρέπει να τα κερδίσει και τα τέσσερα».
Για να είμαστε ακριβείς το 4 στα 4 δεν είναι μαθηματική αναγκαιότητα. Υπάρχουν διακλαδώσεις όπου ακόμα και το 3-1 φτάνει και περισσεύει, ιδίως αν οι δύο νίκες έρθουν απέναντι στη Γεωργία και συνοδευτούν από μία ακόμη εκτός έδρας. Υπάρχουν και διακλαδώσεις όπου τρεις ομάδες κλείνουν με το ίδιο ρεκόρ και η υπόθεση κρίνεται σε κριτήρια που κανείς δεν τα ψάχνει μέχρι να τα χρειαστεί.
Αυτό που είναι αλήθεια (και είναι πολύ πιο δυσάρεστο από το σλόγκαν) είναι κάτι άλλο: η Ελλάδα έπαψε να ελέγχει η ίδια την πρόκρισή της. Στο 3-4 και στο 4-4, οι νίκες δεν σου δίνουν πρόκριση. Σου δίνουν δικαίωμα να ελπίζεις βάσει των αποτελεσμάτων των άλλων. Η διαφορά μεταξύ του «πρέπει να τα κερδίσω όλα» και του «πρέπει να τα κερδίσω σχεδόν όλα και να κοιτάζω το κινητό» δεν είναι παρήγορη. Αλλά είναι πιο ειλικρινής.
Η παγίδα που κρύβει η παράταση
Εδώ είναι το σημείο που θα το θυμηθούμε τον Μάρτιο.
Στην ισοβαθμία, το πρώτο κριτήριο είναι τα μεταξύ τους αποτελέσματα και, αν αυτά είναι μοιρασμένα, η διαφορά πόντων στα μεταξύ τους παιχνίδια. Η Ελλάδα κέρδισε την Ισπανία στην παράταση, δηλαδή με το μικρότερο δυνατό περιθώριο που επιτρέπει το άθλημα. Αυτό σημαίνει ότι το «μαξιλάρι» που δημιουργήθηκε στο T-Center χωράει σε μία-δύο κατοχές.
Στις 29 Νοεμβρίου στην Ισπανία, λοιπόν, η Εθνική δεν θα παίξει μόνο για τη νίκη. Θα παίξει και για τη διαφορά. Μια ήττα με διψήφια διαφορά δεν θα είναι μία απλή εκτός έδρας ήττα από την Ισπανία. Θα είναι πιθανότατα και το χάσιμο ενός κριτηρίου που μπορεί να αποφασίσει τα πάντα. Ο ακροβάτης πολλές φορές δεν κρίνεται από το αν πέφτει, αλλά από το πόσο… γέρνει.
Οι δύο πραγματικοί τελικοί λέγονται «Γεωργία»
Το πρόγραμμα που απομένει είναι σκληρό, αλλά έχει μια εσωτερική λογική:
- 26 Νοεμβρίου: Γεωργία, εντός
- 29 Νοεμβρίου: Ισπανία, εκτός
- 26 Φεβρουαρίου 2027: Ουκρανία, εντός
- 1 Μαρτίου 2027: Γεωργία, εκτός
Δύο από τα τέσσερα είναι απέναντι στον άμεσο ανταγωνιστή. Και αυτό είναι, ταυτόχρονα καταδίκη και σωτηρία. Η Γεωργία προηγείται σήμερα κατά μία νίκη. Ένα ελληνικό 2-0 στα μεταξύ τους ανατρέπει και το πρώτο κριτήριο ισοβαθμίας. Ένα 1-1 μεταθέτει τη συζήτηση στη διαφορά πόντων. Ένα 0-2 κλείνει την πόρτα και πετάει το κλειδί στο πηγάδι.
Με άλλα λόγια: το εισιτήριο δεν κόβεται στη Μαδρίτη, ούτε στο Κίεβο. Κόβεται στην Τιφλίδα και στην Αθήνα, απέναντι σε μια ομάδα που εδώ και μια δεκαετία έχει σταματήσει να είναι «βατή» και έχει αρχίσει να είναι επικίνδυνη.
Πώς φτάσαμε ως εδώ
Το εύκολο είναι να χρεώσουμε τα πάντα σε ένα βράδυ. Το σωστό είναι να δούμε όλο το σύστημα.
Τα προκριματικά παράθυρα του Νοεμβρίου και του Φεβρουαρίου γίνονται χωρίς τους παίκτες του NBA και ουσιαστικά χωρίς της EuroLeague. Δηλαδή η Εθνική Ελλάδας καλείται να διεκδικήσει την πρόκριση με ένα ρόστερ που δεν είναι εκείνο του καλοκαιριού, με ελάχιστες προπονήσεις, με παίκτες που έρχονται από διαφορετικές ταχύτητες και ρυθμούς. Αυτό ισχύει για όλους. Δεν ισχύει όμως για όλους το ίδιο.
Οι χώρες που έχτισαν βάθος στη δεύτερη και τρίτη γραμμή, όπως η Γεωργία, η Ουκρανία, ακόμη και η Πορτογαλία που πριν λίγα χρόνια δεν έμπαινε καν στην κουβέντα, εμφανίζονται στα παράθυρα με ομάδα, όχι με… απόσπασμα. Η Ελλάδα εμφανίζεται συχνά με μια συλλογή καλών παικτών που κάνουν την πρώτη τους γνωριμία… στο αεροδρόμιο. Η διαφορά φαίνεται στα τελευταία πέντε λεπτά, εκεί όπου δεν παίζει το ταλέντο, αλλά η δουλειά στις προπονήσεις.
Το σκοινί είναι ακόμη εκεί
Ας το κλείσουμε όμως όπως αρχίσαμε, με τον ακροβάτη.
Το ουσιαστικό συμπέρασμα του αγώνα κόντρα στην Ισπανία είναι πως η Εθνική Ελλάδας, σε ένα παιχνίδι που δεν είχε δικαίωμα να χάσει, βρήκε τον τρόπο να μη χάσει. Στην παράταση. Απέναντι στην Ισπανία. Αυτό είναι ένδειξη ότι υπάρχει ακόμη νεύρο και ότι η ομάδα δεν έχει παραδώσει το σκοινί σε κανέναν.
Στις 26 Νοεμβρίου θα υπάρξει ένα γήπεδο, μια Γεωργία και σαράντα λεπτά συνολικής προσοχής που μπορούν να αλλάξουν ολόκληρη την αφήγηση. Η ελληνική μπασκετική ιστορία είναι γεμάτη βραδιές όπου η λογική έβγαλε λευκή πετσέτα αλλά η ομάδα αρνήθηκε να την πάρει. Το 2005 ξεκίνησε από αμφιβολία και τελείωσε με πανηγυρισμούς στις πλατείες. Το 2006 ξεκίνησε ως εκδρομή και τελείωσε ως ημιτελικός που έχει μείνει στην ιστορία (ήταν και οι μέρες της επετείου της πρόσφατα).
Ο ακροβάτης δεν έχει περάσει απέναντι. Στέκεται όμως όρθιος, το κέντρο βάρους το έχει βρει, και του μένουν τέσσερα βήματα ακόμα για να τα καταφέρει. Δεν είναι άνετη θέση. Είναι όμως μία θέση παιχνιδιού για μια ομάδα που κόντεψε να χάσει το δικαίωμα να ελπίζει. Αν αυτό δεν είναι οριακό, τότε πιο είναι;
