Tag - ΚΥΠΡΟΣ

«Νεόφυτος Χανδριώτης» 2026: Όταν η EuroLeague βάζει την Κύπρο στο πρόγραμμά της

Μία διοργάνωση που δεν είναι απλή συνήθεια, αλλά υπόσχεση, είναι αυτή που αφιερώνεται κάθε χρόνο στον Νεόφυτο Χανδριώτη. Ένα τουρνουά που ξεκίνησε ως όρκος μιας οικογένειας και μιας παρέας να μην αφήσουν ένα όνομα να σβήσει από τις μνήμες μας, και φέτος, στην έβδομη έκδοσή του, καταλήγει να είναι το πιο δυνατό μπασκετικό ραντεβού που έχει η Κύπρος στο ημερολόγιό της. Το τουρνουά έχει καθιερωθεί ως ένα από τα κορυφαία διεθνή τουρνουά προετοιμασίας στην Ευρώπη, και αυτό δεν είναι ούτε διαφημιστικό σλόγκαν, ούτε κάποιο κόλπο για να πουληθούν περισσότερα εισιτήρια. Είναι ένα αριθμητικό δεδομένο: όταν ο πρωταθλητής Ευρώπης επιλέγει τη Λευκωσία για το τελευταίο του τεστ πριν την πρεμιέρα, σημαίνει ότι κάποιοι έχουν πάρει το νησί στα πολύ σοβαρά.

Μια υπόσχεση που έγινε θεσμός

Ο Νεόφυτος Χανδριώτης ήταν αριστούχος φοιτητής της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου, αγάπησε το μπάσκετ και έφυγε νωρίς, αφού έδωσε τη δική του μάχη με θάρρος που ακόμα συγκινεί όσους τον γνώρισαν. Στη συνέντευξη Τύπου της παρουσίασης, ο πατέρας του, Δημήτρης Χανδριώτης, μίλησε για τον γιο του ως «φάρο φωτεινό και σύμβολο ήθους, γενναιότητας και αξιοπρέπειας». Και εδώ βρίσκεται το πρώτο μυστικό της επιτυχίας: το τουρνουά δεν ξεκίνησε για να πουλήσει εισιτήρια, ξεκίνησε για να τιμήσει έναν άνθρωπο. Όλα τα υπόλοιπα, οι χορηγοί, οι κάμερες, τα τρόπαια, ήρθαν ως συνέπεια και όχι ως αιτία.

Η διαδρομή έχει και μετρήσιμη κλίμακα. Ο θεσμός χτίζει χρόνο με τον χρόνο μέχρι να φτάσει εδώ που είναι σήμερα. Ο Πανίκος Κωνσταντίνου, εκ των διοργανωτών, υπογράμμισε τη διεθνή απήχηση της διοργάνωσης, επισημαίνοντας ότι οι αγώνες αναμένεται να μεταδοθούν ζωντανά σε περισσότερες από 20 χώρες. Για μια χώρα που τα μπασκετικά της νέα σπάνια περνούν τα σύνορα, είκοσι χώρες είναι ένα παράθυρο που δεν ανοίγει κάθε μέρα.

Ο πρωταθλητής Ευρώπης με τα τρόπαια στη βαλίτσα

Η φετινή ατραξιόν έχει όνομα και ερυθρόλευκο χρώμα. Στο «Τάσσος Παπαδόπουλος – Ελευθερία», από τις 11 μέχρι τις 13 Σεπτεμβρίου, θα λάμψουν τα αστέρια της EuroLeague, με ατραξιόν τον πρωταθλητή Ευρώπης και Ελλάδας, Ολυμπιακό Πειραιώς, την πρωταθλήτρια Ισραήλ, Μακάμπι Τελ Αβίβ, τον Ερυθρό Αστέρα Βελιγραδίου, ενώ ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η κάθοδος του Άρη Θεσσαλονίκης με τον Βασίλη Σπανούλη στον πάγκο του.

Ο Ολυμπιακός δεν έρχεται μόνο με το ρόστερ αλλά και με τις κούπες. Στις παράλληλες δράσεις περιλαμβάνεται η έκθεση των τροπαίων του πρωταθλητή Ελλάδας και της EuroLeague, δίνοντας στους φιλάθλους την ευκαιρία να φωτογραφηθούν μαζί τους και να συναντήσουν παίκτες της ομάδας. Είναι η στιγμή που ο Κύπριος οπαδός, που χρόνια παρακολουθούσε το Final Four από τον καναπέ, θα μπορεί να αγγίξει αυτό που μέχρι τώρα έβλεπε πίσω από γυαλί. Και ο Μάριος Πολυδώρου, πολύ σωστά, πρότεινε να πάνε τα τρόπαια στον τάφο του Νεόφυτου Χανδριώτη.

Ο Ερυθρός Αστέρας φέρνει τη σερβική σχολή με το τζάμπολ στις 21:00 της Παρασκευής, η Μακάμπι τη δική της αδιαπραγμάτευτη ένταση, και ανάμεσά τους ο Άρης, που φέτος δεν έρχεται για να συμπληρώσει το ταμπλό.

Ο Αυτοκράτορας σηκώνεται από τον θρόνο

Εδώ είναι το πιο ενδιαφέρον υποκεφάλαιο του τουρνουά. Ο Άρης, που για χρόνια ζούσε με τις αναμνήσεις της δεκαετίας του ’80, αποφάσισε φέτος ότι η νοσταλγία δεν κερδίζει αγώνες. Από το καλοκαίρι του 2025 επικεφαλής της ομάδας είναι ο Ρίτσαρντ Σιάο και φέτος ήρθε η ώρα για την εκτόξευση, καθώς το μπάτζετ έχει φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα και το ρόστερ δεν έχει να ζηλέψει πολλά ακόμα και από ομάδες της EuroLeague.

Το μήνυμα στάλθηκε πρώτα από τον πάγκο. Ο Βασίλης Σπανούλης, με μετάλλιο σε EuroBasket με την Εθνική Ελλάδας, τελικό EuroLeague με τη Μονακό και Final-4 του BCL με το Περιστέρι στη σύντομη προπονητική του καριέρα, έβαλε την υπογραφή του σε τριετές συμβόλαιο με τον Άρη. Και μετά ήρθαν τα κορμιά. Το μεγαλύτερο συμβόλαιο δόθηκε στον ΝΒΑer Ερλ Ρόμπινσον, ενώ οι περιφερειακοί Βασίλης Τολιόπουλος και Ματ Μόργκαν έρχονται απευθείας από την EuroLeague, από Παναθηναϊκό και Βίρτους Μπολόνια αντίστοιχα. Στη ρακέτα, ο Κεμ Μπιρτς και ο Κώστας Αντετοκούνμπο, στη δημιουργία ο Νέναντ Ντιμιτρίεβιτς και ο Στέφαν Γιόβιτς, με τους Έι Τζέι Λιντέλ, Άνταμ Μοκόκα και Βασίλη Χαραλαμπόπουλο να γεμίζουν τα «τρία» και τα «τέσσερα». Και βέβαια την πρόσφατη ανακοίνωση του Θανάση Αντετοκούνμπο.

Για τον Σπανούλη, το «Νεόφυτος Χανδριώτης» είναι το πρώτο πραγματικό τεστ αυτού του νέου οργανισμού απέναντι σε αντιπάλους EuroLeague. Παρασκευή 18:00 με τη Μακάμπι, Κυριακή 15:45 με τον Ερυθρό Αστέρα. Δύο ματς που θα δείξουν αν το χαρτί μεταφράζεται σε παρκέ, και η Κύπρος θα το δει πριν από όλους.

Το τουρνουά δεν σταματά στην κόρνα της γραμματείας

Αν οι αγώνες είναι η βιτρίνα, οι παράλληλες δράσεις είναι η αποθήκη όπου κρύβεται η πραγματική αξία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το δωρεάν σεμινάριο προπονητικής με τους Βασίλη Σπανούλη, Oded Kattash και Γιώργο Μπαρτζώκα, καθώς και η επίσκεψη αστέρων των ομάδων στην Παιδοογκολογική Μονάδα του Μακάρειου Νοσοκομείου. Τρεις πρώτοι προπονητές EuroLeague σε ένα αμφιθέατρο, δωρεάν, για τους Κύπριους προπονητές. Ο πρόεδρος της ΚΟΚ, Λούης Δημητρίου, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο υψηλού επιπέδου προπονητικό σεμινάριο, τονίζοντας τη σημασία της συνεχούς επιμόρφωσης των προπονητών για την ανάπτυξη και αναβάθμιση της κυπριακής καλαθόσφαιρας. Όποιος έχει διαβάσει έστω μία σελίδα από την μελέτη του ισλανδικού μοντέλου που έχω κυκλοφορήσει (κλικ εδώ αν το θέλετε), ξέρει ότι τα μικρά κράτη δεν μεγαλώνουν με ταλέντο μόνο, μεγαλώνουν με προπονητές που ξέρουν τι να κάνουν με το ταλέντο.

Και ανάμεσα στους αγώνες της Παρασκευής, μια στιγμή που αξίζει να μην τη χάσει κανείς: στις 19:45 θα πραγματοποιηθεί αγώνας καλαθοσφαίρισης με αμαξίδιο, μια ξεχωριστή στιγμή που αναδεικνύει τις αξίες της ισότητας, της συμπερίληψης και της δύναμης του αθλητισμού. Σε ένα τουρνουά που γεννήθηκε από τη μάχη ενός νέου ανθρώπου, το να βλέπεις αθλητές που δίνουν τις δικές τους μάχες καθημερινά να παίρνουν το ίδιο παρκέ με τον Ολυμπιακό δεν είναι διάλειμμα. Είναι το κεντρικό μήνυμα.

Γιατί μετράει για την Κύπρο

Ο Δήμαρχος Λευκωσίας, Χαράλαμπος Προύντζος, επισήμανε πως εκτός από τον συμβολισμό, είναι το κορυφαίο τουρνουά προετοιμασίας ενόψει Ευρωλίγκα, και ο Δήμος στηρίζει διοργανώσεις που προσθέτουν αξία στην πόλη, στο αθλητικό και τουριστικό προϊόν. Σωστά, αλλά η μεγάλη αξία δεν είναι τουριστική. Είναι παιδαγωγική. Το δεκατετράχρονο παιδί που παίζει στη Λευκωσία ή στη Λεμεσό και δεν έχει δει ποτέ ζωντανά πώς κινείται ένας παίκτης EuroLeague χωρίς μπάλα, θα το δει την Παρασκευή, από τα δέκα μέτρα. Αυτό δεν το διδάσκει κανένα βίντεο.

Οι Κύπριοι προπονητές θα ακούσουν από πρώτο χέρι τρεις διαφορετικές φιλοσοφίες. Το κυπριακό μπάσκετ, που φέτος είδε την Εθνική Ανδρών να κερδίζει την Αυστρία στα προκριματικά του Ευρωμπάσκετ και τις Κορασίδες να παίρνουν ασημένιο μετάλλιο, χρειάζεται ακριβώς τέτοιες γέφυρες με το επίπεδο που ονειρεύεται. Ο πρόεδρος του ΚΟΑ, Γιάννης Ιωάννου, αναφέρθηκε στην αναβαθμισμένη διοργάνωση που φέρνει για άλλη μια φορά στην Κύπρο τα αστέρια της Euroleague, επισημαίνοντας πόσο σημαντικό είναι αυτό για τη χώρα.

Και κάτι ακόμα, πιο απλό. Ένα τουρνουά που ξεκίνησε ως υπόσχεση σε έναν φοιτητή που αγάπησε το μπάσκετ, σήμερα ενώνει τον πρωταθλητή Ευρώπης, τον Αυτοκράτορα του Βορρά, τη Μακάμπι και τον Ερυθρό Αστέρα κάτω από την ίδια στέγη. Αν αυτό δεν είναι απόδειξη ότι στην Κύπρο, όταν κάτι γίνεται με καρδιά, μπορεί να γίνει και με επίπεδο, τότε δεν ξέρω τι είναι. Το Ελευθερία ανοίγει τις πόρτες του την Παρασκευή. Ο Νεόφυτος θα είναι εκεί, σε κάθε κάθισμα.

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

Τέσσερα κορίτσια με μία μπάλα, στους τέσσερις της Μεσογείου

Η Εθνική Γυναικών 3×3 Κ23 έφτασε μέχρι τους «4» του Τάραντο, μία ανάσα από το μετάλλιο, και άφησε ένα μήνυμα που δεν χωράει σε 21 πόντους

Παλιά λέγαμε στα γήπεδα: «δεν μας νοιάζει πόσοι είστε, αλλά πόσο το λέει η ψυχή σας». Στους Κήπους του… Περιπάτου στο Τάραντο, δίπλα στη θάλασσα του Ιονίου, τέσσερα κορίτσια από την Κύπρο απάντησαν σε αυτήν την ερώτηση με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο. Η Εμμέλεια Γεωργίου, η Σοφία Στυλιανίδη, η Παναγιώτα Κυριάκου και η Δήμητρα Παπαλλά μπήκαν στη διοργάνωση των 20ών Μεσογειακών Αγώνων ως το αουτσάιντερ του προγράμματος και βγήκαν από αυτήν ως η τέταρτη καλύτερη ομάδα της Μεσογείου. Ανάμεσα στην Ισπανία, τη Γαλλία και την Ιταλία. Δηλαδή ανάμεσα σε τρεις χώρες που, όταν μιλάνε για μπάσκετ, ο υπόλοιπος πλανήτης σωπαίνει και ακούει!

Δεν ήρθε το μετάλλιο. Το χάλκινο έμεινε στη Γαλλία, με το 21-9 του μικρού τελικού, και ο τελικός ήταν υπόθεση Ισπανίας. Όμως όποιος σταθεί μόνο στο τελευταίο σκορ θα χάσει το ταξίδι. Θα μοιάζει με εκείνον που πήγε στην Πράγα και κοίταζε όλη μέρα το κινητό του…

Ο όμιλος: τρεις νίκες, μηδέν ερωτηματικά

Το 3×3 είναι το πιο άτεγκτο άθλημα που έβγαλε το μπάσκετ. Δέκα λεπτά ή 21 πόντοι, ό,τι έρθει πρώτο. Δεν υπάρχει τέταρτη περίοδος για να διορθώσεις, δεν υπάρχει πάγκος με δέκα λύσεις, δεν υπάρχει προπονητής που παίρνει τάιμ άουτ κάθε φορά που μπλέκεις. Είσαι εσύ, η μπάλα και το ρολόι των 12 δευτερολέπτων που σε κυνηγάει σαν ενοικιαστής για το καθυστερημένο νοίκι.

Σε αυτό το περιβάλλον, η Κύπρος έκανε πρεμιέρα με 21-8 επί της Αλγερίας. Δεν ήταν απλή νίκη αλλά ανακοίνωση των προθέσεων των κοριτσιών. Η Στυλιανίδη με 9 πόντους και η Παπαλλά με 8 έδειξαν από την πρώτη μέρα ότι το σκοράρισμα δεν θα ήταν πρόβλημα. Ακολούθησε η Τυνησία, 14-5, ένα παιχνίδι που η Κύπρος έλεγξε μέσα από την άμυνα, κρατώντας τον αντίπαλο σε πέντε πόντους μέσα σε δέκα λεπτά.

Και μετά ήρθε η Τουρκία.

Η Τουρκία στο 3×3 γυναικών δεν είναι τυχαία ομάδα. Έχει παράδοση, έχει υποδομές, έχει σώματα. Το 12-7 που πέτυχε η Κύπρος ξεπέρασε τα όρια ενός απλού αποτελέσματος. Επτά πόντοι παθητικό. Η Παπαλλά μάζεψε 7 ριμπάουντ, η Στυλιανίδη 4, και οι τέσσερις Κύπριες έπαιξαν εκείνο το μπάσκετ που δεν το διδάσκεις στα φυλλάδια, το μαθαίνεις στις πλατείες: κρατάς την κατοχή, παίζεις γρήγορα χωρία να βιάζεσαι και δεν χαρίζεις τίποτα!

Τρία στα τρία, πρωτιά ομίλου, μηδέν ήττες.

Ο προημιτελικός: όταν το 15-15 σε κοιτάζει στα μάτια

Η Σλοβενία είναι από τις χώρες που το 3×3 το πήραν σοβαρά πριν το πάρουν σοβαρά οι άλλοι. Δεύτερη στον όμιλό της, με νίκη επί της Κροατίας, ήρθε στον προημιτελικό της Δευτέρας με την εμπειρία του «ξέρουμε πώς παίζονται αυτά».

Η Κύπρος ξεκίνησε σαν να μην την ενημέρωσε κανείς ότι πρέπει να έχει άγχος: 9-3. Το γήπεδο άρχισε να παίρνει χαμπάρι ότι κάτι συμβαίνει. Μετά συνέβη αυτό που συμβαίνει πάντα στο 3×3, όπου το μομέντουμ αλλάζει χέρια πιο γρήγορα από ό,τι το μπαλάκι στο ping pong: η Σλοβενία μείωσε στο 12-11 και ισοφάρισε στο 15-15.

Εκεί, στο 15-15, κρίνονται οι ομάδες. Όχι στα σκορ των 21-8, όχι στις ανακοινώσεις, αλλά στη στιγμή που ό,τι έχτισες τα προηγούμενα έξι λεπτά έχει εξαφανιστεί και πρέπει να το ξαναχτίσεις με χέρια που τρέμουν μέσα σε λίγο χρόνο. Η Κύπρος απάντησε με ένα σερί 6-0. Τέλος. 21-15. Η Στυλιανίδη με 10 πόντους, η Κυριάκου με 7, η Παπαλλά με 4. Πρόκριση στους τέσσερις της Μεσογείου.

Ο Μάριος Πολυδώρου, που καλύπτει το κυπριακό μπάσκετ από το 1989 και έχει δει τα πάντα, το συνόψισε με μια πρόταση: «για αυτό που κατάφεραν, για την καλαθοσφαιρική Κύπρο, είναι χρυσά αυτά τα κορίτσια».

Ο ημιτελικός: το τείχος της Ισπανίας και τα δύο λεπτά που έμειναν

Η Ισπανία είχε αποκλείσει την Ελλάδα στον προημιτελικό. Ερχόταν με τη βαρύτητα μιας χώρας που στο γυναικείο μπάσκετ έχει σταθερή θέση στην ελίτ του κόσμου. Το 7-3 στο ξεκίνημα έδειξε τη διαφορά ταχύτητας και δύναμης. Και όμως, στο όγδοο λεπτό, το σκορ ήταν 13-10. Τρεις πόντοι. Στο 3×3, τρεις πόντοι είναι ένα εύστοχο σουτ από τα 6,75 και μία ελεύθερη βολή. Είναι δηλαδή… τίποτα.

Η Ισπανία, όπως κάνουν οι μεγάλες ομάδες, ξέφυγε στο τέλος και έκλεισε το παιχνίδι 19-12, με την Παπαλλά να βάζει 6, τη Στυλιανίδη 4 και τη Γεωργίου 2. Στον μικρό τελικό, δύο ώρες αργότερα, τα πόδια είχαν αδειάσει και η Γαλλία, χαμένη από την Ιταλία στον άλλο ημιτελικό, ήταν ακριβώς ό,τι δεν χρειάζεται μια κουρασμένη τετράδα: μεγάλη, βαθιά, θυμωμένη. Το 21-9 ήταν το τίμημα τεσσάρων παιχνιδιών σε δύο μέρες με τέσσερα σώματα.

Γιατί έγινε αυτό που έγινε

Δύο ομάδες ταξίδεψαν στο Τάραντο για το 3×3, με τον Ηρακλή Πιττάκα στον πάγκο και των δύο. Η ανδρική ομάδα έφυγε νωρίς, με τρεις ήττες. Η γυναικεία έφτασε στους τέσσερις.

Η τετράδα των κοριτσιών είχε αυτό που στο 3×3 λέγεται «balance»: μία παίκτρια που σκοράρει με συνέπεια (Στυλιανίδη, 28 πόντοι στα πέντε παιχνίδια που καταγράφηκαν αναλυτικά), μία που κυριαρχεί στο ταμπλό (Παπαλλά και τα 7 ριμπάουντ κόντρα στην Τουρκία), μία που εμφανίζεται στις μεγάλες στιγμές (Κυριάκου, 7 πόντοι στη Σλοβενία) και μία που κάνει όλα τα υπόλοιπα (Γεωργίου). Χωρίς τη δεύτερη γραμμή, χωρίς τη δυνατότητα ανάσας, οι τέσσερις μοιράστηκαν τα δέκα λεπτά κάθε παιχνιδιού σαν να μοιράζονταν το τελευταίο κομμάτι πίτσας: με απόλυτη δικαιοσύνη και απόλυτη επίγνωση ότι δεν υπάρχει δεύτερο.

Και υπάρχει το ευρύτερο πλαίσιο. Η κυπριακή γυναικεία καλαθοσφαίριση φέτος το καλοκαίρι έβγαλε ασημένιο μετάλλιο με την Κ18 στην Πέγια, και τώρα προσθέτει μια τέταρτη θέση Μεσογειακών Αγώνων στο 3×3 Κ23. Το 2022, στο FIBA 3×3 Europe Cup, η Κύπρος είχε φύγει με 0-2 και τη 10η θέση. Τέσσερα χρόνια μετά, η ίδια χώρα κερδίζει Τουρκία και Σλοβενία σε νοκ-άουτ πλαίσιο. Αυτή η τροχιά κάτι μας λέει, αρκεί να το ακούσουμε και να το στηρίξουμε.

Το «και τώρα;»

Το 3×3 είναι ολυμπιακό άθλημα από το Τόκιο. Είναι, επίσης, το άθλημα όπου μια μικρή χώρα μπορεί να ανταγωνιστεί τις μεγάλες με τέσσερις παίκτριες σε συγκεκριμένους ρόλους και ένα καλά οργανωμένο πρόγραμμα. Δεν χρειάζεσαι 12 αθλήτριες ύψους 1,90, χρειάζεσαι τέσσερις που ξέρουν να παίζουν μαζί (πολύ σημαντικό) και ένα καλοκαίρι γεμάτο τουρνουά.

Το Τάραντο απέδειξε ότι το ταλέντο υπάρχει. Η ερώτηση είναι απλή: θα γίνει το 3×3 προτεραιότητα ή θα μείνει το ωραίο επεισόδιο ενός καλοκαιριού; Το FIBA 3×3 Europe Cup, τα Nations League, τα διεθνή τουρνουά της FIBA είναι εκεί και περιμένουν. Και οι τέσσερις κοπέλες της Ιταλίας είναι Κ23, που σημαίνει ότι έχουν μπροστά τους τουλάχιστον μία ακόμη ολυμπιακή τετραετία σε ηλικία αιχμής.

Επίλογος

Δεν κρέμασαν μετάλλιο στον λαιμό τους. Κρέμασαν όμως κάτι πιο δύσκολο να το αφαιρέσεις: την απόδειξη ότι μια κυπριακή ομάδα μπορεί να σταθεί στο ίδιο γήπεδο με την Ισπανία και να είναι στο 13-10 στο όγδοο λεπτό. Ότι μπορεί να βρίσκεται στο 15-15 με τη Σλοβενία, χάνοντας τη διαφορά, όμως να τη βρίσκει ξανά με ένα 6-0. Ότι μπορεί να κρατήσει την Τουρκία στους επτά πόντους.

Η Εμμέλεια, η Σοφία, η Παναγιώτα και η Δήμητρα επιστρέφουν από το Τάραντο τέταρτες στη Μεσόγειο. Στο μυαλό όμως όλων όσοι είδαν τα παιχνίδια, επιστρέφουν πρώτες σε κάτι που δεν μετριέται: στο δικαίωμα να ονειρευόμαστε ξανά, χωρίς να ντρεπόμαστε γι’ αυτό. Και το επόμενο καλοκαίρι, όταν θα ξαναμιλάμε για 3×3, δεν θα λέμε «για δες τι έκαναν τα κορίτσια». Θα αναρωτιώμαστε για το «πόσο μακριά θα πάνε αυτή τη φορά».

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

Η Εθνική ξαναθυμήθηκε τη γεύση της νίκης

Υπάρχουν νίκες που μετριούνται σε… χρόνια. Και το 77-72 της Εθνικής Ανδρών επί της Αυστρίας, στο «Σπύρος Κυπριανού» της Λεμεσού, ανήκει σε αυτήν την κατηγορία. Ο πίνακας έγραψε πέντε πόντους διαφορά. Το ημερολόγιο έγραψε τρία χρόνια και τρεις μήνες.

Από τον Μάιο του 2023 είχε να νιώσει η Εθνική μας το συναίσθημα του νικητή σε επίσημη υποχρέωση. Στο ενδιάμεσο υπήρξαν ήττες που πονούσαν, ήττες που εξηγούνταν, ήττες που συζητιούνταν στα σαλόνια με τη γνωστή κυπριακή αυστηρότητα προς τα δικά μας παιδιά. Την Πέμπτη το βράδυ, όλα αυτά μπήκαν στο συρτάρι. Όχι επειδή ξεχάστηκαν, αλλά επειδή η ομάδα του Παναγιώτη Γιανναρά έδωσε την απάντηση εκεί που πρέπει να δίνονται οι απαντήσεις: στο παρκέ.

Μια ιστορία που έγραφε πάντα ο αντίπαλος

Πριν από την Πέμπτη, το ισοζύγιο με την Αυστρία ήταν σχεδόν προσβλητικό: έντεκα αναμετρήσεις, δέκα αυστριακές νίκες, μία δική μας. Και εκείνη η μία είχε γεννηθεί το 1995 στο Λουγκάνο, με 76-57, όταν η ομάδα του Κώστα Μίσσα έκλεινε με δύο νίκες μια διοργάνωση που ελάχιστοι θυμούνται πια. Τριάντα ένα χρόνια αργότερα, το ισοζύγιο έγινε 10-2.

Δεν μιλάμε για ισορροπία. Είναι όμως μία… ρωγμή. Και όπως λέει και ο σοφός λαός μας, από τη μικρή χαραμάδα μπαίνει το φως.

Το βράδυ που η μπάλα αρνήθηκε να μπει, αλλά δεν μας πείραξε

Το πιο παράξενο στοιχείο της βραδιάς: η Εθνική πανηγύρισε έχοντας βρει μόλις πέντε φορές δίχτυ από τα 6,75. Τρία από τα πέντε ήταν του Στέφανου Τίγκα. Δηλαδή, οι υπόλοιποι εννιά παίκτες που πέρασαν από το παρκέ συγκέντρωσαν δύο εύστοχα τρίποντα σε σαράντα λεπτά.

Σε μια εποχή που ολόκληρο το παγκόσμιο μπάσκετ έχει μετατρέψει τη γραμμή των τριών πόντων σε βασικό νόμισμα, η Κύπρος κέρδισε παίζοντας σαν να μην είχε τυπωθεί ποτέ αυτό το νόμισμα. Πήγε στο καλάθι. Πήρε φάουλ. Πήρε επιθετικά ριμπάουντ. Κέρδισε τη μονομαχία των σωμάτων σε ένα ματς που στα τελευταία δέκα λεπτά είχε περισσότερη ένταση από ό,τι ολόκληρη η προετοιμασία.

Αν η βραδιά είχε τίτλο, θα ήταν αυτός: όταν το χέρι κρυώνει, ζεσταίνεις τα… πόδια.

Το πρώτο ημίχρονο ως μάθημα υπομονής

Τα δεκάλεπτα λένε την ιστορία καθαρά: 16-20, 36-41, 56-55, 77-72. Για είκοσι λεπτά η Εθνική κυνηγούσε. Όχι δραματικά, αλλά σταθερά. Αυτή η ενοχλητική διαφορά των τεσσάρων-πέντε πόντων που δεν σε σκοτώνει, αλλά δεν σε αφήνει να ανασάνεις. Η Αυστρία έμοιαζε να ελέγχει τον ρυθμό με την άνεση κάποιου που έχει συνηθίσει να παίρνει αυτά τα παιχνίδια.

Η μεγάλη διαφορά ήρθε στην τρίτη περίοδο. Είκοσι πόντοι για την Κύπρο, δεκατέσσερις για τους Αυστριακούς, και ένα ματς που άλλαξε ιδιοκτήτη. Η Εθνική δεν το κατέκτησε με ένα καταιγιστικό σερί. Το πήρε με το σταγονόμετρο, κατοχή την κατοχή, όπως χτίζεται ένας τοίχος με πέτρα που την κουβαλάς στον ώμο.

Τα αδέρφια Τίγκα και μια βραδιά που θα θυμούνται

Ο Φίλιππος Τίγκας τελείωσε με 25 πόντους σε 26 λεπτά, με 9/16 σουτ, 6/7 βολές, 3 ασίστ και 3 κλεψίματα. Το κρίσιμο, όμως, δεν είναι το ξερό νούμερο. Είναι πότε το παρήγαγε. Επέστρεψε στο παρκέ στο 36ο λεπτό, σε ένα ματς που κρεμόταν από μια κλωστή, και το τελείωσε ο ίδιος. Σε λίγες εβδομάδες θα φοράει τη φανέλα της Μυκόνου στη Stoiximan GBL. Η Λεμεσός τον αποχαιρέτησε με τον καλύτερο τρόπο.

Δίπλα του, ο αδελφός του, ο Στέφανος Τίγκας με 15 πόντους και τα τρία εκείνα τρίποντα που κράτησαν την ομάδα ζωντανή τις ώρες που τίποτα άλλο δεν έμπαινε. Δύο αδέρφια, σαράντα πόντοι από τους εβδομήντα επτά. Σε μια μικρή μπασκετική χώρα, τέτοιες οικογενειακές συνεργασίες δεν είναι απλώς ρομαντικές. Είναι μία στατιστική ανάγκη.

Ο Ιωάννης Πασιαλής πρόσθεσε 13 πόντους, ο Παναγιώτης Παυλίδης 10 με μια εμφάνιση που ξεπερνά κατά πολύ τη στήλη του σκοραρίσματος: παρουσία, ενέργεια, καθαρές αποφάσεις στα δύσκολα. Ο Μιχαήλ έβαλε 8, ο Γιανναράς 4, ο Κουμής 2.

Και εδώ είναι το πιο ελπιδοφόρο κομμάτι της βραδιάς: δεν υπήρχε κανένας που να «κρύφτηκε». Εννιά παίκτες πάτησαν παρκέ και οι εννιά άφησαν κάτι πίσω τους. Οι νίκες των «μικρών» ομάδων δεν χτίζονται με αστέρια. Χτίζονται σε ρόλους που εκτελούνται σωστά από ανθρώπους που ξέρουν ακριβώς τι τους ζητείται.

Η απάντηση σε όσους είχαν ήδη γράψει το σενάριο

Λίγες μέρες νωρίτερα, στο Telekom Center Athens, η Εθνική είχε δώσει μια αξιοπρεπέστατη εμφάνιση απέναντι στην Ελλάδα (82-75). Ακόμα κι εκεί, όμως, βρέθηκαν φωνές που είδαν μόνο το σκορ και όχι το περιεχόμενο. Η αμφισβήτηση απέναντι στην Εθνική Ανδρών έχει γίνει τα τελευταία χρόνια σχεδόν… εθνικό σπορ και ομολογουμένως, τα αποτελέσματα είχαν δώσει επιχειρήματα, ασχέτως αντιπάλου.

Το θέμα με τα επιχειρήματα, ωστόσο, είναι ότι έχουν ημερομηνία λήξης. Την Πέμπτη έληξαν. Δεν λύθηκαν όλα, δεν διορθώθηκαν όλα, αλλά η ομάδα απέδειξε ότι ξέρει να αντέχει σε ματς που κρίνονται στο τελευταίο τρίλεπτο. Ακόμα και με παίκτες που δεν έχουν πλήρη συμμετοχή στις ομάδες τους, που πρέπει να κάνουν προσπάθειες εκεί που καίει η μπάλα και (δυστυχώς) αυτές είναι αναγκασμένοι να τις κάνουν με την Εθνική, γιατί αυτά δεν διδάσκονται στην προπόνηση. Ή το έχεις, ή το χτίζεις πληρώνοντας το τίμημα. Η Εθνική το έχει πληρώσει.

Και θα μου πουν τώρα κάποιοι: «Σιγά ρε Κατσαρέ, μία νίκη κάναμε». Σωστά. Μία. Δεν πήραμε πρόκριση, δεν προκριθήκαμε στο EuroBasket, δεν αλλάξαμε την θέση μας στην παγκόσμια κατάταξη. Μία νίκη σε ένα ματς που, αν το χάναμε, θα το είχαμε ξεχάσει μέχρι το Σάββατο.

Μόνο που εδώ δεν μετράμε τρόπαια, αλλά μετράμε αναπνοές. Και για μια ομάδα που είχε τρία χρόνια να πάρει επίσημο παιχνίδι, η κουβέντα δεν είναι ότι «κερδίσαμε», αλλά ότι «σταματήσαμε να χάνουμε». Το λέει και ο λαός πως με ένα χελιδόνι δεν έρχεται η άνοιξη. Κάπου, όμως, πρέπει να προσγειωθεί και το πρώτο χελιδόνι, αλλιώς η άνοιξη δεν έρχεται ποτέ.

Το ξέρω, άλλωστε, ότι όσοι το λένε το εννοούν από αγάπη και όχι από κακία. Είναι οι ίδιοι που θα βρίσκονται στο «Σπύρος Κυπριανού» τον Φεβρουάριο. Απλώς, ας μας επιτραπεί για ένα βράδυ να χαρούμε χωρίς αστερίσκο. Οι αστερίσκοι δεν πάνε φεύγουν από τη λίστα. Θα είναι εκεί στο Σκόπιε τον Νοέμβριο, με το καλημέρα του αγώνα…

Οι άδειες θέσεις που έκαναν θόρυβο

Και μετά υπάρχει το άβολο κομμάτι της βραδιάς, αυτό που κανείς δεν θέλει να γράψει την επομένη μιας νίκης, αλλά που πρέπει να γραφτεί ακριβώς επειδή είναι η επομένη μιας νίκης.

Το «Σπύρος Κυπριανού» δεν ήταν όπως θα έπρεπε. Μια Εθνική ομάδα που ανοίγει επίσημη διοργάνωση, στο σπίτι της, λίγες ημέρες μετά την εξαιρετική εμφάνιση με την Ελλάδα, αξίζει κερκίδες που να την πιέζουν να κερδίσει, όχι κερκίδες που να την παρακολουθούν από απόσταση ασφαλείας. Το μπάσκετ στην Κύπρο έχει κοινό. Το έχουμε δει πάρα πολλές φορές σε παιχνίδια της Εθνικής, ειδικά στη Λευκωσία. Κακά τα ψέματα όμως. Όσο όμορφο και αν είναι το Σπύρος Κυπριανού, όσες ανέσεις και αν έχει, δυστυχώς ο κόσμος δεν αγκαλιάζει την Εθνική σε αυτό το γήπεδο…

Μοιάζει σαν η Εθνική να χτίζει την εμπιστοσύνη της με τον κόσμο από την αρχή. Και ξέρετε πως η εμπιστοσύνη είναι σαν το νερό στα χωράφια: φεύγει γρήγορα, γυρίζει αργά. Η ομάδα έκανε το πρώτο βήμα. Τα υπόλοιπα βήματα θέλουν και πρέπει να γίνουν με… παρέα.

Τι μένει και τι έρχεται

Η επόμενη στάση είναι τον Νοέμβριο και είναι διπλά δύσκολη: 26 Νοεμβρίου εκτός έδρας με τη Βόρεια Μακεδονία, 29 Νοεμβρίου στην Αυστρία για τη ρεβάνς. Η διαδικασία κλείνει στις 28 Φεβρουαρίου 2027, εντός έδρας με τους Σλάβους. Τρία παιχνίδια, με το ένα από αυτά να έχει ήδη αποκτήσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι Αυστριακοί θα κατεβούν στο παρκέ έχοντας κάτι να ξεπληρώσουν.

Η Εθνική κέρδισε το δικαίωμα να μπει στον Νοέμβριο με ένα «+1» στη στήλη και, το σημαντικότερο, με ένα αποδεικτικό στοιχείο στα χέρια της: ότι μπορεί. Το ζητούμενο τώρα είναι να πάψει αυτό να είναι είδηση.

Γιατί οι μεγάλες πορείες δεν αρχίζουν από τα εύκολα ματς. Αρχίζουν από τα βράδια που η μπάλα δεν μπαίνει, οι κερκίδες είναι μισοάδειες, ο αντίπαλος σε έχει κερδίσει δέκα φορές, αλλά εσύ βρίσκεις τρόπο να φύγεις νικητής!

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

Η Αυστρία έρχεται χωρίς πύργο: το scouting report πριν τη Λεμεσό

Πολλές φορές τα παιχνίδια δεν τα κρίνουν μόνο όσοι μπαίνουν στο παρκέ, αλλά και όσοι έμειναν στο σπίτι τους. Η αυστριακή αποστολή που κατεβαίνει στη Λεμεσό είναι η ζωντανή απόδειξη. Στα χαρτιά παραμένει μια ομάδα με ποιότητα και με έναν παίκτη που μπορεί μόνος του να καθορίσει σαράντα λεπτά. Στην πράξη, όμως, φτάνει στην Κύπρο με το ψηλότερο δωμάτιο του σπιτιού… κλειδωμένο.

Η λίστα άλλαξε στο παρά πέντε

Η αποστολή που κυκλοφορεί δεν είναι αυτή που εμφανιζόταν αρχικά. Στις 19 Αυγούστου η αυστριακή ομοσπονδία ανακοίνωσε ότι ο Daniel Köppel δεν αποκαταστάθηκε πλήρως από το πρόβλημα στο αριστερό του γόνατο και τη θέση του πήρε ο Erik Dietz. Υπάρχει και μια λεπτομέρεια που δεν πρέπει να προσπεραστεί: οι παίκτες είναι δεκατρείς, ενώ στο φύλλο αγώνα δηλώνονται μέχρι δώδεκα. Ο Naglic έχει, δηλαδή, ακόμη μία απόφαση να πάρει πριν το τζάμπολ, και η απόφαση αυτή θα μας πει πολλά για το πώς σκοπεύει να παίξει.

Η απουσία που αλλάζει ολόκληρο το πλάνο

Ο Jakob Pöltl δεν πήρε άδεια από τους Toronto Raptors. Δεν είναι απλώς «ένας καλός παίκτης που λείπει». Είναι ο παίκτης που θα υποχρέωνε την Κύπρο να σχεδιάσει ολόκληρη την άμυνά της γύρω από ένα και μόνο πρόσωπο.

Και δεν είναι μόνος του στη λίστα των απόντων. Λείπουν επίσης οι Luka Brajkovic και Marvin Ogunsipe, ενώ εκτός μένει και ο Sylven Landesberg λόγω τραυματισμού. Ο ίδιος ο Naglic παραδέχθηκε δημόσια ότι η Αυστρία είναι περιορισμένη στη ρακέτα χωρίς Pöltl, Brajkovic και Ogunsipe. Όταν ο προπονητής της αντιπάλου το λέει με τόση καθαρότητα, δεν χρειάζεται να το ψάξουμε κι εμείς πολύ.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι επιλογές κοντά στο καλάθι περιορίζονται στους Kapic, Mbemba και στον πολύ νεαρό Dietz. Καμία από αυτές δεν είναι επιλογή που τρομάζει. Καμία τους, όμως, δεν είναι και δώρο.

Bogic Vujosevic: ο εγκέφαλος που πρέπει να κουραστεί

Αν υπάρχει ένα όνομα που πρέπει να επαναληφθεί πενήντα φορές στο προπονητικό μπρίφινγκ, είναι αυτό. Ο Vujosevic είναι 34 ετών, 1,92, και έχει τη σπάνια ικανότητα να είναι ταυτόχρονα ο βασικός δημιουργός και ο βασικός σκόρερ της ομάδας του.

Στα τέσσερα παιχνίδια της τελευταίας προκριματικής φάσης του Παγκοσμίου Κυπέλλου μέτρησε 19,8 πόντους, 6,3 ριμπάουντ, 7,0 ασίστ και 81,1% στις βολές. Τα επιμέρους ματς είναι ακόμη πιο εύγλωττα: 14 πόντοι και 6 ασίστ με την Πολωνία, 27 πόντοι και 8 ριμπάουντ με τη Λετονία, 23 πόντοι και 6 ασίστ με την Ολλανδία και, στο δεύτερο παιχνίδι με τους Ολλανδούς, 15 πόντοι, 9 ριμπάουντ και 13 ασίστ.

Το τελευταίο νούμερο είναι και η μεγαλύτερη παγίδα. Μια άμυνα που θα ασχοληθεί αποκλειστικά με το πόσους πόντους θα βάλει, κινδυνεύει να χάσει το παιχνίδι από τις πάσες του. Το ζητούμενο δεν είναι να τον μηδενίσεις αφού δεν μηδενίζονται τέτοιοι παίκτες. Το ζητούμενο είναι να του αφαιρέσεις την πρώτη διείσδυση, να κλείσεις τη διαγώνιο προς την αδύνατη πλευρά και να τον αναγκάσεις σε δύσκολα προσωπικά τελειώματα. Προσωπικά πιστεύω πως είναι καλύτερα να έχεις έναν Vujosevic που παλεύει για τους πόντους του παρά έναν Vujosevic που διευθύνει ορχήστρα…

Erol Ersek: η τιμωρία της υπερβολικής βοήθειας

Εδώ ακριβώς κρύβεται η δεύτερη παγίδα. Κάθε φορά που η άμυνα γέρνει προς τον Vujosevic, κάποιος μένει ελεύθερος. Και συνήθως αυτός ο κάποιος λέγεται Erol Ersek.

Είναι 27 ετών, 1,95, αγωνίζεται στη Heidelberg στη Γερμανία, και στα τέσσερα παιχνίδια των προκριματικών είχε 13,0 πόντους με 35,5% στο τρίποντο. Απέναντι στην Πολωνία σκόραρε 19 πόντους με 5/7 τρίποντα. Η γερμανική ομάδα τον ανανέωσε για τη νέα σεζόν χαρακτηρίζοντάς τον καθαρά ως σουτέρ υψηλού επιπέδου.

Η φόρμουλα, λοιπόν, είναι απλή στη διατύπωση και δύσκολη στην εκτέλεση: ο Vujosevic δημιουργεί, ο Ersek ανοίγει το γήπεδο. Η κυπριακή άμυνα καλείται να λύσει και τα δύο προβλήματα ταυτόχρονα, χωρίς να θυσιάσει το ένα για το άλλο.

Kapic και Mbemba: οι δύο διαφορετικές δυνάμεις κοντά στο καλάθι

Ο Nordin Kapic είναι το πιο ενδιαφέρον πρόσωπο της αποστολής μετά τους δύο περιφερειακούς. Μόλις 22 ετών και 2,03, στην πρώτη του παρουσία με την Ανδρών τον Ιούλιο μέτρησε 9 πόντους και 5 ριμπάουντ με την Πολωνία και 19 πόντους με 6 ριμπάουντ με τη Λετονία, με μέσο όρο 14 πόντων και 5,5 ριμπάουντ. Η ίδια η FIBA τον συμπεριέλαβε στους ανερχόμενους παίκτες του παραθύρου, τονίζοντας τη δύναμη, την επαφή και την ικανότητά του να τελειώνει κοντά στο καλάθι. Και για όσους θέλουν προϊστορία: το 2023, στο Ευρωπαϊκό U20 Β κατηγορίας, είχε 19,6 πόντους και 14 ριμπάουντ ανά αγώνα. Δεν είναι Pöltl. Αλλά ούτε ένας τυχαίος νεαρός που βρέθηκε στη λίστα για να συμπληρώσει τα κενά.

Ο Rashaan Mbemba είναι άλλο είδος προβλήματος. Περίπου 2,01 αλλά 113 κιλά, παίκτης του Colorado State, επέστρεψε στην Εθνική σχεδόν τέσσερα χρόνια μετά τις προηγούμενες συμμετοχές του. Την περασμένη πανεπιστημιακή σεζόν συγκέντρωσε 170 πόντους και 77 ριμπάουντ σε 21 αγώνες, με ποσοστό κοντά στο 60% εντός πεδιάς. Ο ρόλος του γράφεται σε πέντε λέξεις: σώμα, screens, ριμπάουντ, επαφή, τελειώματα. Δεν είναι ο τύπος που αφήνεις να πάρει βαθιά θέση και μετά να ψάχνεις για λύσεις.

Erik Dietz: 2,10 και δύο συμμετοχές

Ο 18χρονος Dietz είναι ένα από τα σοβαρά αυστριακά prospects, έχει περάσει από τα NBA Academy Games στην Ατλάντα και έκανε το ντεμπούτο του τον Ιούλιο. Έχει, όμως, μόλις δύο διεθνείς συμμετοχές.

Αύριο δεν μας αφορά το μέλλον του. Μας αφορά ότι ένας 18χρονος ίσως χρειαστεί να παίξει ουσιαστικά λεπτά σε επίσημο παιχνίδι εκτός έδρας, μέσα σε (ελπίζουμε) γεμάτο γήπεδο. Αν μπει, η Κύπρος οφείλει να τον βάλει αμέσως σε αποφάσεις: αλλαγές κατεύθυνσης, παιχνίδι με την μπάλα, συνεχόμενα screens και προσπάθεια να φορτωθεί γρήγορα με φάουλ. Η εμπειρία είναι το μόνο πράγμα που δεν προλαβαίνεις να αποκτήσεις μέσα σε σαράντα λεπτά.

Και μια τρίτη περιφερειακή απειλή

Ο Timo Lanmüller, 25 ετών, με νέα στέγη τη Vechta, είχε μέσο όρο μόλις 5,5 πόντων στα τελευταία προκριματικά. Στα δύο παιχνίδια με την Ολλανδία, όμως, μέτρησε 9 πόντους με 3/5 τρίποντα και 11 πόντους με 3/4 τρίποντα. Μεταφρασμένο: υπάρχει αρκετό σουτ στην αυστριακή περιφέρεια ώστε η Κύπρος να μην μπορεί απλώς να κλείσει τη ρακέτα και να ελπίζει.

Το 107-72 δεν λέει την αλήθεια

Η Αυστρία ηττήθηκε στο τελευταίο της φιλικό από την Ουγγαρία με 107-72. Ακούγεται καταστροφικό, και θα ήταν βολικό να το χρησιμοποιήσουμε ως απόδειξη ότι η αντίπαλος καταρρέει.

Δεν είναι έτσι. Το παιχνίδι έγινε χωρίς δύο guards, ενώ η αυστριακή ομοσπονδία τόνισε ότι από τη Δευτέρα δούλευε πλέον με πλήρη σύνθεση. Το σκορ είναι χρήσιμο ως ένδειξη ότι αυτή η Αυστρία δεν είναι άτρωτη. Δεν είναι, όμως, σοβαρή βάση πρόβλεψης. Όποιος πάει στο γήπεδο περιμένοντας την ομάδα που έφαγε 107 πόντους, κινδυνεύει να βρει άλλη ομάδα απέναντί του.

Πού μπορεί να χτυπήσει η Κύπρος

Τέσσερα σημεία, με σειρά σημασίας.

Στη ρακέτα και στα φάουλ. Kapic, Mbemba και Dietz πρέπει να αμυνθούν ξανά και ξανά, κατοχή με κατοχή, μέχρι το φύλλο αγώνα να αρχίσει να γεμίζει.

Στο transition. Απέναντι στην Ελλάδα η Κύπρος έδειξε ότι μπορεί να παίξει με ενέργεια: προηγήθηκε 21-17 στο πρώτο δεκάλεπτο, επέστρεψε αρκετές φορές όταν η Ελλάδα ξέφυγε και έχασε τελικά μόλις με 82-75.

Στην πίεση πάνω στον Vujosevic. Όχι απαραίτητα για κλέψιμο. Για να δουλεύει σε κάθε κατοχή, ώστε στο τέταρτο δεκάλεπτο τα πόδια ενός 34χρονου να θυμηθούν την ταυτότητά τους.

Στο επιθετικό ριμπάουντ. Χωρίς Pöltl, Brajkovic και Ogunsipe, η Αυστρία δεν έχει τη σωματική επιβολή που θα είχε σε πλήρη σύνθεση.

Η εκτίμηση

Θα ήταν λάθος να παρουσιάσουμε την Αυστρία ως ξεκάθαρα ανώτερη ομάδα που έρχεται στη Λεμεσό και ότι η Κύπρος χρειάζεται υπέρβαση για να την κερδίσει. Η πλήρης Αυστρία θα ήταν πράγματι άλλη υπόθεση. Αυτή η Αυστρία είναι ομάδα που η Κύπρος μπορεί και θέλουμε να κερδίσει.

Όμως παραμένει επικίνδυνη, γιατί διαθέτει τον καλύτερο καθαρό δημιουργό του αγώνα, δύο σουτέρ που τιμωρούν και δύο δυνατά σώματα στο τέσσερα. Ακόμα και αν της λείπει το πραγματικό βάθος και η ποιότητα στη θέση 5, η Κύπρος θα χρειαστεί να κάνει πολλά πράγματα καλά στον αγωνιστικό χώρο. Πρέπει να περιορίσει τη δημιουργία του Vujosevic χωρίς να παραχωρήσει ελεύθερα τρίποντα στον Ersek και να πάει το παιχνίδι στις τελευταίες κατοχές. Και εκεί, μέσα στο δικό της γήπεδο, δεν φοβάται κανέναν.

Τρεις λέξεις, λοιπόν, για το αυριανό βράδυ: Vujosevic, ρακέτα, τρίποντο. Αν η Κύπρος τις σεβαστεί και τις τρεις, δεν θα παίξει για μόνο για την καλή εμφάνιση. Θα παίξει για τη νίκη!

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

Εβδομήντα πέντε πόντοι… πίστης

Η Εθνική Κύπρου έχασε στην Αθήνα, αλλά κέρδισε κάτι πιο χρήσιμο ενόψει Αυστρίας: την αίσθηση ότι μπορεί…

Λένε πως ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται. Η Δευτέρα στο Telekom Center Athens ήταν, για την Εθνική Κύπρου, μια μικρή ελεγχόμενη φουρτούνα: απέναντι σε μία Ελλάδα με δύο Αντετοκούνμπο στο παρκέ, με Καλάθη, Παπανικολάου, Ντόρσεϊ και Μήτογλου, ώρες πριν από τα κρίσιμα ματς της με Ουκρανία και Ισπανία. Απέναντί της, ένα κυπριακό συγκρότημα με τέσσερις σοβαρότατες απουσίες και μια προετοιμασία που μετριέται σε μέρες, όχι σε εβδομάδες.

Το τελικό 82-75 δεν λέει την ιστορία. Τα δεκάλεπτα όμως τη λένε!

Τα δεκάλεπτα δεν ξέρουν να κολακεύουν

17-21, 29-13, 22-23, 14-18.

Ας το ξαναδιαβάσουμε αργά. Η Κύπρος κέρδισε το πρώτο δεκάλεπτο (21-17). Κέρδισε το τρίτο (23-22). Κέρδισε και το τέταρτο (18-14). Έχασε ένα και μόνο δεκάλεπτο, το δεύτερο, με 29-13. Και εκεί, μέσα σε δέκα λεπτά, πήγε όλο το παιχνίδι.

Είναι το κλασικό σενάριο των μικρών ομάδων απέναντι στις μεγάλες: δεν χάνεις επειδή είσαι κατώτερος για σαράντα λεπτά, χάνεις επειδή ανοίγει μια χαραμάδα για πέντε ώς οκτώ λεπτά και από εκεί μπαίνει όλος ο αέρας. Ο Όμηρος Νετζήπογλου με τέσσερα κλεψίματα στη δεύτερη περίοδο έκανε ακριβώς αυτό που κάνουν οι έμπειρες ομάδες: βρήκε τη χαραμάδα και την έκανε… πόρτα.

Η καλή είδηση; Η Κύπρος δεν διαλύθηκε. Επέστρεψε, πάλεψε το ροντέο των τελευταίων δεκαλέπτων και τερμάτισε πιο δυνατά απ’ ό,τι ξεκίνησε. Σε ένα φιλικό που θα μπορούσε να είχε γίνει διαδικαστικό στο 25ό λεπτό, η Κύπρος δεν το επέτρεψε να γίνει.

Το κόστος των απόντων και τι μας λέει

Στην Αθήνα έλειπαν οι Φίλιππος Τίγκας, Νίκος Στυλιανού, Κωνσταντίνος Σιμιτζής και Αινέας Γιουνγκ. Τέσσερις παίκτες που ήταν όλοι στη δωδεκάδα του EuroBasket 2025. Δεν είναι λεπτομέρεια. Μαθηματικά είναι το ένα τρίτο μιας αποστολής.

Και όμως, το ματς κρίθηκε στους επτά πόντους.

Αυτό είναι το πρώτο πραγματικά ενθαρρυντικό μήνυμα της βραδιάς. Όχι το σκορ αυτό καθαυτό, αλλά το ότι το βάθος του ρόστερ άντεξε. Ο Στέφανος Τίγκας με 13 πόντους, ο Παναγιώτης Παυλίδης με 12 πόντους και 10 ριμπάουντ, ο Γιάννης Γιανναράς με 11, ο Ιωάννης Πασιαλής με 10, ο Ρομπέρτο Μαντοβάνη με 7 ριμπάουντ. Ο Σάιμον Μιχαήλ μοίρασε 8 ασίστ, ο Στέφανος Ηλιάδης πρόσθεσε 5 πόντους, 5 ριμπάουντ και 5 ασίστ. Δέκα παίκτες μπήκαν στο σκορ. Δεν έπαιξε ένας και «κουβάλησε». Έπαιξε όλη η ομάδα!

Για μια χώρα που επί δεκαετίες συζητούσε αν έχει έξι ή επτά αξιόπιστους διεθνείς, το να βγαίνουν λειτουργικά νούμερα από την ενδεκάδα με τέσσερις βασικούς εκτός είναι, κυριολεκτικά, δείκτης ανάπτυξης.

Τι κρατάμε;

Το ριμπάουντ. Η Ελλάδα μάζεψε 16 επιθετικά ριμπάουντ και αυτό πονάει. Ταυτόχρονα όμως ο Παυλίδης έφυγε με διψήφιο και ο Μαντοβάνης με επτά. Απέναντι σε Κώστα Αντετοκούνμπο και Μήτογλου, το να μη σε ξεσηκώσουν από τη ρακέτα είναι επίτευγμα.

Τη μοιρασιά. Οκτώ ασίστ από τον Σάιμον Μιχαήλ, πέντε από τον Στέφανο Ηλιάδη. Όταν η μπάλα κυκλοφορεί, η Κύπρος βρίσκει σκορ από πολλά χέρια. Όταν σταματά, ο πάγκος του αντιπάλου κάνει πάρτι.

Το ψυχολογικό. Δεν έχει ποσοτικοποιηθεί ποτέ, αλλά υπάρχει. Παίκτες που τελειώνουν ένα ματς με την Ελλάδα στους επτά πόντους μπαίνουν διαφορετικά στο παρκέ την επόμενη Πέμπτη. Το αντίστροφο ισχύει επίσης, γι’ αυτό και το φιλικό αυτό είχε ρίσκο.

Και τι πρέπει να διορθωθεί μέχρι την Πέμπτη

Ας μην κάνουμε το λάθος της γιορτής χωρίς λόγο. Το δεύτερο δεκάλεπτο ήταν προειδοποίηση.

Δεκατρείς πόντοι σε δέκα λεπτά σημαίνει επιθετική στασιμότητα. Και η αιτία ήταν ορατή: όταν η Ελλάδα ανέβασε την πίεση στην μπάλα, η κυπριακή επίθεση έχασε το πρώτο πάσο. Τα κλεψίματα του Νετζήπογλου και του Ντόρσεϊ δεν ήρθαν τυχαία…

Απέναντι στην Αυστρία, που δεν θα έχει τα ταλέντα της Ελλάδας αλλά θα έχει σαφώς μεγαλύτερο σωματότυπο και πειθαρχία στην άμυνα του μισού γηπέδου, αυτό το ρήγμα πρέπει να κλείσει. Δεύτερος ball handler στο παρκέ, καθαρότερα inbounds, λιγότερα στατικά pick and roll στο τέλος του χρόνου επίθεσης. Δεν χρειάζεται να κάνουμε κάποια επανάσταση. Χρειάζονται δύο-τρεις ασκήσεις και μια κουβέντα, όπως ξέρει πολύ καλά να κάνει ο προπονητής μας, ο Παναγιώτης Γιανναράς.

Και το τρίποντο. Η Ελλάδα πήρε 39 σουτ τριών πόντων και έβαλε τα 9. Ήταν η δική της κακή βραδιά; Εν μέρει. Ήταν και τα closeouts της Κύπρου; Επίσης εν μέρει. Η Αυστρία ίσως να μην αστοχήσει τόσο… γενναιόδωρα.

Η Αυστρία δεν είναι φιλικό

Την Πέμπτη 27 Αυγούστου, στις 19:00, στο «Σπύρος Κυπριανού» της Λεμεσού, τελειώνουν τα δοκιμαστικά. Ξεκινά ο δεύτερος γύρος των προπροκριματικών του FIBA EuroBasket 2029, με την Κύπρο στον έκτο όμιλο μαζί με Αυστρία και Βόρεια Μακεδονία.

Και εδώ είναι που η ιστορία γίνεται σκληρή: μόνο ο πρώτος του ομίλου προκρίνεται. Όχι ο πρώτος και ο δεύτερος. Ο πρώτος. Τέσσερις όμιλοι, τέσσερα εισιτήρια, τέσσερα παιχνίδια από τα οποία το καθένα μετράει σαν τελικός. Οι αγώνες θα μοιραστούν σε τρία παράθυρα (Αύγουστος και Νοέμβριος 2026, Φεβρουάριος 2027) αλλά η ζημιά που θα γίνει στην πρεμιέρα δεν επιδιορθώνεται εύκολα.

Η Αυστρία είναι γνώριμη. Οι δύο ομάδες έχουν συναντηθεί επανειλημμένα τα τελευταία χρόνια, με πιο πρόσφατη φορά τον Ιούλιο του 2022 στα προπροκριματικά του EuroBasket 2025. Είναι μια ομοσπονδία που εδώ και μια δεκαετία δουλεύει με σοβαρότητα, που έχει βγάλει παίκτη στο NBA και που, σε αντίθεση με το παρελθόν, δεν έρχεται πια σε κανένα γήπεδο ως ευγενική επίσκεψη.

Ο αρχηγός Νίκος Στυλιανού το είχε πει καθαρά: «Σε αυτό το επίπεδο δεν υπάρχει εύκολο παιχνίδι». Δεν είναι κλισέ. Είναι το ακριβές μέγεθος της δουλειάς.

Το «Σπύρος Κυπριανού» έχει μνήμη

Υπάρχει ένα στοιχείο που δεν χωρά σε box score και όμως έκρινε παιχνίδια σε αυτό το νησί: η εξέδρα.

Το καλοκαίρι του 2025, η Λεμεσός φιλοξένησε όμιλο του EuroBasket. Η Κύπρος έζησε την πρώτη της συμμετοχή σε μεγάλη διοργάνωση και το «Σπύρος Κυπριανού» έμαθε πώς ακούγεται μια γεμάτη αίθουσα σε επίπεδο κορυφής. Ο κόουτς Γιανναράς έχει μιλήσει ακριβώς γι’ αυτό: για την ανάγκη να κρατηθεί ζωντανή «η φλόγα που άφησε πίσω του το Ευρωμπάσκετ». Ο Χρίστος Λοϊζίδης ήταν πιο απλός στο κάλεσμά του: «Χρειαζόμαστε σίγουρα τον κόσμο μας».

Δεν είναι ρητορικό το ζήτημα. Σε αγώνες που κρίνονται σε πέντε-έξι πόντους (και το χθεσινό απέδειξε ότι εκεί μπορεί να παίζει πλέον η Κύπρος) η εξέδρα είναι μετρήσιμη μεταβλητή. Μια αίθουσα που δεν σωπαίνει στο δεύτερο δεκάλεπτο μπορεί να είναι η διαφορά ανάμεσα στο 13-29 και στο 20-24…

Η γραμμή του ορίζοντα

Ας το πούμε όπως είναι: η Κύπρος έχασε. Ήταν ένα φιλικό, με μια ομάδα που κυνηγά Μουντομπάσκετ, ενώ είχε τέσσερις σημαντικές απουσίες, και έπαιξε μακριά από την έδρα της. Αυτό δεν σημαίνει πως πρέπει να σηκωθεί έπαρση.

Σηκώνει όμως κάτι άλλο, πιο σπάνιο και πιο χρήσιμο: δεδομένα. Η Εθνική Κύπρου έδειξε ότι όταν κρατά τον ρυθμό της, μπορεί να μοιραστεί το παρκέ με ομάδες που την ξεπερνούν κατά κεφαλήν σε ταλέντο. Έδειξε ότι έχει διψήφια σκορ από τέσσερις διαφορετικούς παίκτες. Έδειξε ότι το βάθος που χτίστηκε τα τελευταία χρόνια δεν ήταν φαντασία των ανακοινώσεων.

Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν η Κύπρος ανήκει σε αυτό το επίπεδο. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να μείνει σε αυτό το επίπεδο για σαράντα λεπτά αντί για τριάντα.

Την Πέμπτη, στη Λεμεσό, θα πάρουμε την πρώτη απάντηση.

Και επειδή στο μπάσκετ, όπως και στη ζωή, το ταλέντο ανοίγει την πόρτα αλλά η επιμονή μένει στο σπίτι, υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύουμε πως αυτή η ομάδα θα χτυπήσει την πόρτα δυνατά.

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

Αθλητισμός για όλους ή Πρωταθλητισμός; Πότε γίνεται ο… διαχωρισμός;

Υπάρχει μια κουβέντα που επαναλαμβάνεται σε κάθε σύσκεψη, σε κάθε ημερίδα, σε κάθε παρακάμπι γηπέδου: κάποια στιγμή πρέπει να ξεχωρίσουμε τον αθλητισμό για όλους (ή αθλητισμό συμμετοχής όπως αναφέρεται) από τον πρωταθλητισμό. Και έχει βάση. Δεν έχει τις ίδιες ανάγκες το παιδί που θέλει να παίζει δυο φορές την εβδομάδα, με το παιδί που ζητά περισσότερη προπόνηση, μεγαλύτερη πρόκληση, ίσως και μια πορεία στο υψηλό επίπεδο.

Το δύσκολο ερώτημα, όμως, δεν είναι αν πρέπει να γίνει ο διαχωρισμός. Είναι το πότε και με τι σιγουριά μπορούμε να τον κάνουμε…

Γιατί εκεί, ακριβώς εκεί, το αθλητικό μας ένστικτο πέφτει πάνω σε έναν τοίχο από αριθμούς.

36,3%: το κόσκινο που κοσκινίζει ασταμάτητα

Πολύ πρόσφατα, μόλις στις 30 Ιουνίου του 2026 δημοσιεύθηκε στο Sports Medicine Open μια μεταανάλυση των Arne Güllich και Michael Barth που είναι δύσκολο να προσπεραστεί με ένα απλό ανασήκωμα των ώμων. Δεδομένα από 44.287 αθλητές, από 42 χώρες και από όλα τα ολυμπιακά αθλήματα. Αντικείμενο μελέτης όχι οι θεωρίες, αλλά η ίδια η πράξη: τι συμβαίνει μέσα σε ακαδημίες υψηλού επιπέδου και αναπτυξιακές εθνικές ομάδες;

Το εύρημα: η μέση ετήσια εναλλαγή αθλητών μέσα σε αυτά τα προγράμματα φτάνει το 36,3%. Οι ερευνητές υπολογίζουν ότι οι περισσότερες αποφάσεις επιλογής αναθεωρούνται μέσα σε δύο χρόνια και ότι πάνω από το μισό αθλητικό δυναμικό αντικαθίσταται μέσα σε μία… διετία!

Ας το μεταφράσουμε στη γλώσσα του γηπέδου. Τα ίδια τα συστήματα που υποτίθεται πως αναγνωρίζουν το μελλοντικό ταλέντο, αλλάζουν γνώμη διαρκώς για το ποιος τελικά το έχει. Δεν είναι μηχανές πρόβλεψης. Είναι κόσκινα που κοσκινίζουν ξανά και ξανά το ίδιο υλικό, κάθε χρόνο, και κάθε χρόνο βγάζουν διαφορετικό αποτέλεσμα.

Και προσοχή: η εναλλαγή δεν περιοριζόταν στις πολύ μικρές ηλικίες. Δεν είναι δηλαδή θέμα «παιδικού λάθους» που διορθώνεται μεγαλώνοντας.

Και μόλις 2,2%

Αν το πρώτο νούμερο σας (μας) προβλημάτισε, το δεύτερο ξηλώνει πουλόβερ!

Άλλη μεταανάλυση, με 13.392 αθλητές ολυμπιακών αθλημάτων, εξέτασε πόσο καλά προβλέπει η απόδοση στις αναπτυξιακές ηλικίες την απόδοση στους ενήλικες. Η απάντηση: μόλις το 2,2% της διακύμανσης. Και όσο μικρότερη η ηλικιακή κατηγορία, τόσο ασθενέστερη η σχέση.

Δύο κόμμα δύο τοις εκατό. Δηλαδή, το 97,8% της ιστορίας γράφεται μετά.

Δεν σημαίνει ότι ο καλός 15χρονος δεν γίνεται καλός ενήλικας. Σημαίνει ότι, κοιτάζοντας ποιος είναι καλύτερος σήμερα, δεν βλέπουμε ποιος θα είναι καλύτερος σε δέκα χρόνια. Κι όμως, μεγάλο μέρος του αναπτυξιακού αθλητισμού είναι στημένο σαν να μπορούμε να δούμε…

Οι μάρτυρες: Διαμαντίδης, Αντετοκούνμπο, Γιόκιτς, Κάρι

Τα ονόματα δεν αποδεικνύουν θεωρίες. Τις εικονογραφούν όμως με τρόπο που δεν σηκώνει παρεξήγηση.

Δημήτρης Διαμαντίδης. Στο επίσημο αρχείο της FIBA, η μοναδική καταγεγραμμένη συμμετοχή του σε αναπτυξιακή Εθνική είναι το Ευρωπαϊκό Νέων του 2000 (η σημερινή U20). Ήταν ήδη 20 ετών, με μέσο όρο 3 πόντους, 3,4 ριμπάουντ, 1,3 ασίστ. Καμία καταγεγραμμένη παρουσία σε Ευρωπαϊκό U16 ή U18. Λίγα χρόνια αργότερα, έγινε ένας από τους κορυφαίους Έλληνες καλαθοσφαιριστές όλων των εποχών.

Γιάννης Αντετοκούνμπο. Ας το πούμε σωστά, γιατί συχνά λέγεται λάθος: δεν έμεινε εκτός όλων των αναπτυξιακών Εθνικών. Αγωνίστηκε στο Ευρωπαϊκό U20 του 2013, σε δέκα παιχνίδια, με 8 πόντους, 7,6 ριμπάουντ, 2,2 ασίστ και 1,4 κοψίματα. Είναι όμως η μοναδική αναπτυξιακή διοργάνωση στο προφίλ του στη FIBA. Ούτε U16, ούτε U18. Ο μετέπειτα MVP του NBA δεν είχε τη διαδρομή που θα περιμέναμε στις ηλικίες όσοι νομίζουμε ότι ξεχωρίζουμε τους μελλοντικούς κορυφαίους.

Νίκολα Γιόκιτς. Πρώτη καταγεγραμμένη παρουσία με αναπτυξιακή Εθνική Σερβίας στο Παγκόσμιο U19 του 2013 (7,1 πόντοι, 5 ριμπάουντ, 1,5 ασίστ). Δεν ήταν στην U18 που έναν χρόνο νωρίτερα είχε πάρει την πρόκριση για τη συγκεκριμένη διοργάνωση. Η ίδια η FIBA έχει επιστρέψει αναδρομικά σε εκείνη την περίοδο με τίτλο που τα λέει όλα: όταν ο Γιόκιτς ήταν… άγνωστος.

Στεφ Κάρι. Μοναδική συμμετοχή σε αναπτυξιακή Εθνική ΗΠΑ, το Παγκόσμιο U19 του 2007, σε ηλικία 19 ετών: 9,4 πόντοι, 3,8 ριμπάουντ, 2,2 ασίστ.

Για να μην παρεξηγηθούμε, κανένα από τα παραπάνω παραδείγματα δεν λένε πως «οι Εθνικές κάνουν λάθος». Θα ήταν εξίσου πρόχειρο συμπέρασμα. Σημαίνει όμως κάτι πιο χρήσιμο και πιο ταπεινό: η λίστα των καλύτερων στα 15 τους χρόνια, δεν είναι η λίστα των καλύτερων στα 25. Και τα δεδομένα των 44.287 αθλητών δείχνουν ότι το ξέρουν ακόμη και τα ίδια τα συστήματα, γι’ αυτό αλλάζουν συνεχώς άποψη…

Ο ένοχος λέγεται… βιολογία

Γιατί όμως αστοχούμε τόσο συχνά; Ο βασικός λόγος δεν είναι η ανικανότητα των προπονητών. Είναι το ημερολόγιο που δεν συμφωνεί με το σώμα.

Δύο παιδιά της ίδιας χρονολογικής ηλικίας μπορεί να βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικό στάδιο ωρίμανσης. Η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή επισημαίνει ότι μεταξύ 9 και 15 ετών (περίπου) η ανάπτυξη και η βιολογική ωρίμανση επηρεάζουν έντονα την απόδοση, και αναγνωρίζει ρητά ότι η διαδικασία επιλογής μπορεί να ευνοεί όσους ωριμάζουν νωρίτερα, δημιουργώντας λανθασμένους αποκλεισμούς για όσους αναπτύσσονται αργότερα. Νεότερη συναίνεση της ΔΟΕ υπογραμμίζει ότι η εφηβεία είναι μη γραμμική και ασύγχρονη σωματικά, φυσιολογικά, ψυχολογικά και κοινωνικά. Στο μπάσκετ, μάλιστα, η τάση προς τους πρώιμα ωριμάζοντες αναγνωρίζεται ιδιαίτερα, λόγω του πλεονεκτήματος σε μέγεθος, δύναμη και ισχύ.

Μεταφρασμένο: ο πιο δυνατός 13χρονος μπορεί απλώς να ξεκίνησε νωρίτερα. Ο κοντός και αδύναμος συμπαίκτης του μπορεί σε δύο χρόνια να είναι άλλος άνθρωπος.

Και εδώ κρύβεται η πραγματική ζημιά. Αν στο μεσοδιάστημα ο δεύτερος έχασε χρόνο συμμετοχής, προπονητικές ώρες, αυτοπεποίθηση, ή αν απλώς τα παράτησε, τότε το σύστημα κατασκεύασε μόνο του αυτό που αργότερα θα ονομάσει «έλλειψη ταλέντου». Η προφητεία που αυτοεκπληρώνεται δεν είναι σχήμα λόγου. Είναι μια λίστα με ονόματα.

Η μαγική ηλικία δεν υπάρχει

Άρα φτάνουμε στην κρίσιμη ερώτηση: Πότε γίνεται ο διαχωρισμός των παιδιών που πάνε για πρωταθλητισμό, με αυτά που θέλουν απλά να παίξουν με τους φίλους τους; Στα 13; Στα 14;

Η επιστήμη δεν μας δίνει ηλικία. Δεν υπάρχει σημείο όπου να πούμε «μέχρι εδώ συμμετοχή, από εδώ και εμπρός πρωταθλητισμός», γιατί η ανθρώπινη ανάπτυξη δεν λειτουργεί με ταμπέλες κυκλοφορίας. Η ΔΟΕ προτείνει ευέλικτα και συμπεριληπτικά μοντέλα, που λαμβάνουν υπόψη ότι κάθε παιδί εξελίσσεται διαφορετικά και ενθαρρύνουν ποικιλία αθλητικών εμπειριών στην παιδική ηλικία, πριν από πιο στοχευμένη προπόνηση αργότερα.

Άρα η σωστή ερώτηση δεν είναι «πότε κόβουμε», αλλά «πώς διαφοροποιούμε, χωρίς όμως να κλειδώνουμε».

Μπορούμε να έχουμε παιδιά που προπονούνται περισσότερο. Μπορούμε να στήνουμε πιο απαιτητικά αγωνιστικά περιβάλλοντα. Μπορούμε να προσφέρουμε πρόσθετες προπονήσεις σε όσους έχουν το ενδιαφέρον και την ετοιμότητα. Μπορούμε να δημιουργούμε αναπτυξιακές ομάδες και περισσότερες επιλογές.

Αυτό που δεν μπορούμε είναι να τα βαφτίζουμε τελεσίδικα. Στις μικρές ηλικίες διαφοροποιούμε την προπόνηση, δεν οριστικοποιούμε την ταυτότητα του παιδιού.

Σε μικρές χώρες, το λάθος κοστίζει διπλά

Υπάρχει και μια παράμετρος που στα μεγάλα αθλητικά κράτη περνά σχεδόν απαρατήρητη, ενώ σε μικρές αθλητικές κοινότητες πονάει.

Όταν η δεξαμενή είναι μεγάλη, ένα λάθος στην επιλογή απορροφάται. Πάντα θα ξεπηδήσει κάποιος άλλος. Όταν όμως μιλάμε για γενιές λίγων εκατοντάδων παιδιών ανά ηλικία, κάθε πρόωρος αποκλεισμός μπορείς να στοιχίσει. Ένα σύστημα με μικρή βάση δεν έχει την πολυτέλεια να στενεύει την πυραμίδα στα δώδεκα. Έχει κάθε λόγο να την κρατά φαρδιά όσο περισσότερο αντέχει, γιατί μαθηματικά αυτό είναι το μόνο του πλεονέκτημα.

Το πραγματικό λάθος είναι η κλειστή πόρτα

Ας βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους. Οι δύο δρόμοι μπορούν και πρέπει να συνυπάρχουν. Δεν χρειάζεται όλοι να προπονούνται το ίδιο, ούτε να έχουν τις ίδιες φιλοδοξίες, και προφανώς δεν θα φτάσουν όλοι ψηλά.

Άλλο όμως αυτό, κι άλλο να πιστεύουμε ότι στα 11, στα 12 ή στα 13 ξέρουμε ποιοι θα φτάσουν.

Το σωστό σύστημα δεν είναι εκείνο που δεν κάνει επιλογές. Είναι εκείνο που δεν μετατρέπει μια προσωρινή επιλογή σε μόνιμη ετυμηγορία. Που κρατά την πόρτα ξεκλείδωτη προς τις δύο κατευθύνσεις: Και για να μπαίνεις, και για να ξαναμπαίνεις.

Κανένα παιδί δεν περισσεύει

Ο στόχος στις μικρές ηλικίες δεν μπορεί να είναι μόνο να βρούμε τους καλύτερους από νωρίς. Πρέπει να είναι και να κρατήσουμε όσο περισσότερα παιδιά γίνεται μέσα στο άθλημα, για αρκετό καιρό ώστε να προλάβουμε να δούμε ποιοι πραγματικά μπορούν και θέλουν να πάνε παρακάτω.

Γιατί το παιδί που σήμερα δεν είναι στην πρώτη πεντάδα μπορεί στα 17 να είναι το καλύτερο της γενιάς του. Το παιδί που δεν επιλέχθηκε στα 13 μπορεί να είναι αυτό που θα επιλεγεί στα 16. Και το «ταλέντο» των 12 μπορεί σε λίγα χρόνια να διαλέξει εντελώς άλλον δρόμο. Και να είναι μια χαρά έτσι, κανείς δεν θα το κατηγορήσει.

Η ανάπτυξη του αθλητή δεν είναι ευθεία γραμμή. Ο πρωταθλητισμός χρειάζεται επιλογή· η ανάπτυξη χρειάζεται υπομονή. Και το καλύτερο που έχει να κάνει ένα αθλητικό σύστημα στις αναπτυξιακές ηλικίες δεν είναι να προβλέψει το μέλλον με βεβαιότητα.

Είναι να φροντίσει ώστε, όταν αυτό το μέλλον αρχίσει επιτέλους να φαίνεται, να υπάρχουν ακόμη αρκετά παιδιά μέσα στο γήπεδο για να το διεκδικήσουν.

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

Για κάθε Μαρίνα και κάθε Λίσα…

Δύο έφηβες αθλήτριες, τρία μετάλλια σε τρεις εβδομάδες… και η υποχρέωση να αποδείξουν πού ανήκουν

Υπάρχει μια παλιά κουβέντα που τη λέγαμε κάποτε στα καφενεία και τώρα τη γράφουμε σε λεζάντες: «όποιος δεν έχει να πει κάτι, φωνάζει πιο δυνατά». Την τελευταία εβδομάδα, δύο κορίτσια, ένα 17χρονο στη Λεμεσό και ένα 16χρονο στη Θεσσαλονίκη, αναγκάστηκαν να φωνάξουν κι εκείνα. Όχι για να πουν κάτι για τον εαυτό τους. Αλλά για να απαντήσουν σε ανθρώπους που ενώ είδαν το χρώμα των μεταλλιών, αποφάσισαν να ασχοληθούν με κάτι εντελώς διαφορετικό…

Η Μαρίνα Χατζηκώστα κατέκτησε στα μέσα Ιουλίου το χρυσό μετάλλιο στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Κ18 στη Ριέτι της Ιταλίας, με βολή 56,17 μέτρα στη δισκοβολία. Το τέταρτο συνολικά χρυσό της Κύπρου σε Ευρωπαϊκά Κ18, και όλα (να σημειωθεί) στις ρίψεις. Τρεις εβδομάδες αργότερα, στο Παγκόσμιο Κ20 του Όρεγκον, πρόσθεσε και το χάλκινο. Η Λίσα Ιτόγια, γκαρντ του Παναθλητικού Συκεών, μπήκε στα Ιωάννινα και έβγαλε 19,3 πόντους μέσο όρο στο EuroBasket U16 Β’ Κατηγορίας. 20 στον ημιτελικό με τη Νορβηγία, 14 στον τελικό με την Ισλανδία, μαζί με τις κρίσιμες βολές στο 37′, εκεί που το ματς μύριζε καμένο. Η Εθνική Κορασίδων της Ελλάδας κέρδισε 75-72 και ανέβηκε στην Α’ Κατηγορία.

Αυτά είναι τα γεγονότα. Και τώρα τα «σχόλια».

Το Βαρώσι, η Πάχνα και η αριθμητική της υποκρισίας

Η Μαρίνα γεννήθηκε στη Λεμεσό τον Φεβρουάριο του 2009 και υιοθετήθηκε από τη Σιμόνη Παπαλεοντίου Χατζηκώστα και τον Σάββα Χατζηκώστα. Η βιολογική της μητέρα κατάγεται από την Πολωνία, ο βιολογικός της πατέρας από τη Νιγηρία. Η μητέρα που τη μεγάλωσε εκτοπίστηκε από το Βαρώσι και βρέθηκε στη Λεμεσό το 1974. Ο πατέρας που τη μεγάλωσε είναι Λεμεσιανός, με ρίζες στην Πάχνα και στην Ακαπνού.

Ας το αφήσουμε λίγο αυτό να κατακαθίσει. Μια οικογένεια που ξέρει τι σημαίνει να σου ζητούν αποδείξεις για το πού ανήκεις, επειδή σου πήραν το σπίτι, μεγάλωσε ένα παιδί στο οποίο σήμερα ζητούν αποδείξεις για το πού ανήκει, επειδή δεν τους κάνει το… χρώμα. Το είπε μόνη της, χωρίς δικηγόρους και χωρίς επικοινωνιολόγους: «Το πόσο Κύπρια είμαι, το δείχνουν τα αποτελέσματά μου και η ανθρωπιά μου.» Δεκαεπτά χρονών παιδί, και έχει καταλάβει καλύτερα από πολλούς ενήλικες τι σημαίνει ταυτότητα.

Η ίδια θύμισε ότι δεν είναι η πρώτη. Ανέφερε τον Μίλαν Τραϊκόβιτς, έναν αθλητή που έτρεξε, πόνεσε και σήκωσε την κυπριακή σημαία σε Ολυμπιακούς Αγώνες, και που παρ’ όλα αυτά χρειάστηκε κάποια στιγμή να ακούσει κι αυτός την ίδια βλακεία. Στην Κύπρο έχουμε αναπτύξει μια περίεργη λογιστική: το μετάλλιο είναι πάντα «δικό μας», ο αθλητής γίνεται «ξένος» μόνο όταν χρειαστεί να τον μειώσουμε.

«Η μισή Ελλάδα μπορεί να με μισεί»

Η Ιτόγια απάντησε μέσα από ένα story στο Instagram, με μια ωριμότητα που θα ζήλευαν επαγγελματίες τριαντάρηδες. Είναι Ελληνονιγηριανή. Θα μπορούσε, όπως εξήγησε, να αγωνίζεται στη Νιγηρία. Διάλεξε, όπως γράφει, «τη χώρα που αποκαλώ σπίτι μου», τη χώρα όπου γεννήθηκε και μεγαλώνει.

Το πιο θλιβερό στην ιστορία δεν είναι καν τα σχόλια. Είναι ο χρονισμός τους. Δεν ήρθαν όταν έχασε. Ήρθαν όταν κέρδιζε. Ο ρατσισμός στον αθλητισμό δεν είναι κριτική επίδοσης, είναι ενόχληση από την επιτυχία. Γιατί όσο η Ιτόγια ήταν μια άγνωστη γκαρντ στις Συκιές, δεν ενοχλούσε κανέναν. Άρχισε να ενοχλεί όταν έγινε η πρώτη σκόρερ της Εθνικής.

Υπάρχει και μια δεύτερη ειρωνεία, πικρότερη. Πολλοί από αυτούς που στοχοποιούν σήμερα μια 16χρονη φώναζαν πριν λίγα χρόνια «Greek Freak» με το χέρι στην καρδιά. Ο Γιάννης Αντετοκούνμπο δεν έγινε αποδεκτός επειδή άλλαξε κάτι στην καταγωγή του. Έγινε αποδεκτός επειδή έγινε MVP και πρωταθλητής του NBA. Μεταφράζοντας: η ένταξη προσφέρεται, αλλά όχι δωρεάν. Το εισιτήριο κοστίζει ένα δαχτυλίδι.

Δεν είναι «απλά σχόλια»

Υπάρχει η βολική άποψη ότι όλα αυτά είναι «τέσσερις γραφικοί στο πληκτρολόγιο». Δεν είναι. Ο ρατσισμός στα σόσιαλ έχει το ίδιο αποτέλεσμα με τη γιούχα στην εξέδρα: στέλνει σε ένα παιδί το μήνυμα ότι όσο κι αν προπονηθεί, θα κρίνεται με άλλο μέτρο. Και ξέρετε τι κάνουν τα παιδιά που ακούν αυτό το μήνυμα αρκετές φορές; Τα παρατάνε. Δεν το ανακοινώνουν, δεν βγάζουν story. Απλώς σταματούν να πηγαίνουν προπόνηση, και εμείς μετά αναρωτιόμαστε γιατί μια χώρα με ταλέντα βγάζει τόσο λίγους πρωταθλητές.

Ο αθλητισμός, ας μη γελιόμαστε, είναι ίσως ο πιο ειλικρινής θεσμός που έχουμε. Το μέτρο δεν διαπραγματεύεται. Ο δίσκος προσγειώνεται στα 56,17 μέτρα ανεξάρτητα από το τι πιστεύει ο σχολιαστής στο Facebook. Το τρίποντο μπαίνει ή δεν μπαίνει. Γι’ αυτό ακριβώς είναι τόσο ενοχλητικός για όσους έχουν χτίσει τον κόσμο τους πάνω σε ιεραρχίες που δεν αντέχουν στο χρονόμετρο.

Τι μπορεί να γίνει… και τι δεν είναι αρκετό

Η Μαρίνα ζήτησε από την πολιτεία να ασχοληθεί σοβαρά. Έχει δίκιο, και το «σοβαρά» έχει σημασία, γιατί η συνήθης αντίδραση είναι μια ανακοίνωση με τρία επίθετα και ένα hashtag.

Σοβαρά σημαίνει: ομοσπονδίες με σαφή διαδικασία καταγγελίας και υποστήριξης του αθλητή. Όχι να μένει ένα 16χρονο παιδί να απαντά μόνο του, νύχτα, από το κινητό του. Σημαίνει σωματεία που εκπαιδεύουν προπονητές και γονείς, γιατί ο ρατσισμός στα μίνι πρωταθλήματα ξεκινά από την κερκίδα και όχι από το παρκέ. Σημαίνει διαχείριση των επίσημων σελίδων: όταν αφήνεις ένα σχόλιο να στέκεται κάτω από τη φωτογραφία μιας αθλήτριάς σου, το υπογράφεις. Και δεν θα χρειαστεί το θέμα να φτάσει στην δημοσιότητα ώς το viral της ημέρας.

Η καλή είδηση

Και όμως. Μέσα σε όλα, η εικόνα των ημερών δεν είναι τα σχόλια. Είναι μια δεκαεπτάχρονη που βούρκωσε στο βάθρο ακούγοντας τον ύμνο στην Ιταλία. Είναι μια δεκαεξάχρονη που ευστόχησε σε δύο βολές με το γήπεδο των Ιωαννίνων να τρέμει και την Ισλανδία στους εννιά πόντους. Είναι δύο κορίτσια που, αντί να απαντήσουν με μίσος, απάντησαν με μία πρόταση η καθεμιά και μετά γύρισαν στη δουλειά τους.

Ο ρατσιστής θέλει να ορίσει ποιος ανήκει κάπου. Ο αθλητής όμως είναι αυτός που το αποδεικνύει. Και σε αυτό το παιχνίδι, με όλο τον σεβασμό, ο πρώτος δεν έχει καμία ελπίδα. Γιατί σε πενήντα χρόνια κανείς δεν θα θυμάται ένα σχόλιο. Όμως στα αρχεία της European Athletics και της FIBA τα ονόματα Χατζηκώστα και Ιτόγια, με τις σημαίες της Κύπρου και της Ελλάδας δίπλα τους, θα είναι γραμμένα με μελάνι που δεν σβήνει.

Τα κορίτσια απάντησαν. Σειρά μας τώρα…

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

Η κριτική έχει όρια όταν απέναντι βρίσκονται παιδιά

Επέστρεψα από τις διακοπές που, όπου συνειδητά είχα αποφασίσει να «κλείσω» το κινητό μου για να αποφορτιστώ από την καθημερινότητα, και δυστυχώς είδα πράματα και θάματα… Ας τα πιάσουμε λίγο διαφορετικά τα πράγματα όμως.

Μετά από μια βαριά ήττα, ένας ενήλικας βλέπει απλά ένα σκορ. Δύο νούμερα, μια διαφορά, λέει ένα «πάλι τα ίδια» και μετά συνεχίζει τη μέρα του.

Ένα παιδί όμως, στα δεκαπέντε, δεκαέξι, δεκαεφτά του χρόνια βλέπει κάτι εντελώς διαφορετικό. Βλέπει τη φωτογραφία του. Βλέπει το όνομά του γραμμένο. Και από κάτω βλέπει δεκάδες ανθρώπους, συνήθως ενήλικες, με προφίλ και φωτογραφία, να γράφουν ότι «δεν κάνουν», ότι «είναι ντροπή», ότι «δεν έχουμε παίκτες», ότι «καλύτερα να μην πήγαιναν»…

Εκεί βρίσκεται το πραγματικό θέμα. Όχι στο σκορ. Στο σχόλιο!

Δεν υπογράφουν συμβόλαια, υπογράφουν απουσία από τις… διακοπές τους

Ένα παιδί που φοράει τη φανέλα μιας Εθνικής Κ16 δεν είναι επαγγελματίας αθλητής. Δεν έχει επιλέξει ακόμα καριέρα, δεν έχει κάποιον μάνατζερ να του εξηγήσει τι θα διαβάσει στα social media την επομένη και βεβαίως, δεν αμείβεται για να αντέχει στα πικρόχολα σχόλια. Βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία αγωνιστικής, σωματικής, αλλά κυρίως προσωπικής ανάπτυξης. Την ίδια μέρα που έχασε με είκοσι, τριάντα, σαράντα πόντους, οι φίλοι του βρίσκονται σε παραλίες ή πισίνες και δροσίζονται.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το αποτέλεσμα πρέπει να κρύβεται. Δεν σημαίνει ότι μια κακή εμφάνιση θα βαφτιστεί καλή επειδή είμαστε ευγενικοί. Σημαίνει απλώς ότι η γλώσσα μας πρέπει να αλλάζει.

Άλλο πράγμα το «η Κύπρος έχασε το ριμπάουντ 42-24 και έκανε 25 λάθη σε 68 επιθέσεις».

Και εντελώς άλλο το «αυτά τα παιδιά δεν κάνουν για Εθνική».

Η πρώτη πρόταση είναι κριτική. Έχει νούμερα, έχει αιτία, έχει και συνέχεια: μπορείς να τη συζητήσεις, να διαφωνήσεις, να προτείνεις. Η δεύτερη δεν είναι κριτική. Είναι χαρακτηρισμός ανθρώπων. Και τυχαίνει οι άνθρωποι αυτοί να μην έχουν βγάλει ακόμη άδεια οδήγησης…

Τα σχόλια δεν τα διαβάζουν μόνο οι δώδεκα

Και εδώ έρχεται ένα σημείο που συνήθως μας ξεφεύγει.

Κάτω από τη φωτογραφία της Εθνικής Κ16 ή Κ18 δεν διαβάζουν μόνο οι δώδεκα που επιλέχθηκαν. Διαβάζουν και τα παιδία που έμειναν εκτός. Και δεν αναφέρομαι μόνο στα παιδιά που ήταν στην προεπιλογή, αλλά και όλα αυτά που αγωνίζονται σε αυτές τις ηλικιακές κατηγορίες και μπαίνουν να δουν τι έκαναν οι συμπαίκτες/αντίπαλοι τους.

Φανταστείτε όμως έναν δεκατετράχρονο που δούλεψε ολόκληρη τη χρονιά για να καταφέρει να φτάσει σε εκείνη την αποστολή. Που έχασε βόλτες, που πήγαινε προπόνηση παρά το γεγονός πως ψηνόταν στον πυρετό, που διάβασε την τελική επιλογή τρεις φορές για να δει μήπως έκανε λάθος. Και τελικά δεν επιλέχθηκε. Τώρα όμως διαβάζει ότι αυτοί που επιλέχθηκαν είναι «άχρηστοι», «δεν ξέρουν μπάσκετ», «αν αυτό είναι ό,τι καλύτερο έχουμε, πάμε κατά διαόλου»…

Τι μήνυμα παίρνει; Πολύ απλό: ότι ακόμη κι αν τα καταφέρει, ακόμη κι αν φτάσει στην Εθνική ομάδα, στο τέλος τον περιμένει η δημόσια απαξίωση!

Αυτό δεν χτίζει απαιτητικό αθλητικό περιβάλλον. Χτίζει τοξικό περιβάλλον. Και το τοξικό περιβάλλον δεν σκληραγωγεί τα παιδιά. Τα διώχνει!

Ρωτήστε οποιονδήποτε προπονητή υποδομών πόσα παιδιά έχει χάσει από ταλέντο και πόσα από ψυχολογική κούραση. Η απάντηση θα σας εκπλήξει δυσάρεστα.

Η δύσκολη κριτική είναι αυτή που ψάχνει αιτίες

Εδώ όμως χρειάζεται αυστηρότητα και προς την άλλη κατεύθυνση, γιατί το κείμενο αυτό δεν είναι πιστοποιητικό ασυλίας.

Δεν πάει να πει ότι «δεν έχει σημασία αν χάνουμε με σαράντα». Έχει σημασία. Και μάλιστα τεράστια.

Όταν οι Αναπτυξιακές Εθνικές παρουσιάζουν επαναλαμβανόμενα τις ίδιες αδυναμίες, τα ερωτήματα είναι απολύτως θεμιτά. Για το αναπτυξιακό μοντέλο. Για την εκπαίδευση των προπονητών και για το ποιος τελικά στέκεται απέναντι σε ένα δωδεκάχρονο τη Δευτέρα το απόγευμα. Για τον αριθμό και την ποιότητα των αγώνων στις μικρές ηλικίες. Για τη φυσική κατάσταση, που δεν αποκτάται σε δεκαπέντε μέρες προετοιμασίας. Για την τεχνική κατάρτιση, που δεν διορθώνεται στα δεκαέξι. Για τον τρόπο επιλογής. Για τις υποδομές, τα γήπεδα, τους φωτισμούς, τις ώρες προπόνησης.

Η Ισλανδία, όπως έχουμε αναφέρει δεκάδες φορές και υπάρχει και η σχετική μελέτη μου, δεν έφτασε εκεί που είναι σήμερα επειδή έβριζε τα παιδιά της στα σχόλια. Έφτασε εκεί επειδή αποφάσισε να πληρώσει πτυχιούχους προπονητές για να δουλεύουν με οκτάχρονα και να χτίσει εγκαταστάσεις που λειτουργούν δώδεκα μήνες τον χρόνο. Βαρετό, ακριβό, μακροχρόνιο. Αλλά, όπως αποδείχθηκε, το μόνο που πιάνει!

Το εύκολο είναι να γράψεις «ντροπή» κάτω από τη φωτογραφία δεκαπέντε παιδιών. Δεν σου κοστίζει τίποτα. Σου παίρνει τέσσερα δευτερόλεπτα και μαζεύει και καμιά δεκαριά αντιδράσεις. Το δύσκολο είναι να ψάξεις γιατί μια χώρα παράγει συγκεκριμένο επίπεδο παικτών. Αυτό μπορεί να μην μαζεύει likes. Μαζεύει όμως λύσεις!

Η φανέλα δεν δίνει σε κανέναν άδεια… εξευτελισμού!

Ας το πούμε καθαρά, γιατί κάπου εκεί έχει μπερδευτεί η υπόθεση:

Το ότι ένα παιδί φόρεσε τη φανέλα της Εθνικής δεν σημαίνει ότι έχασε το δικαίωμα να αντιμετωπίζεται ως παιδί.

Δεν υπέγραψε συναίνεση για δημόσια εξευτελισμό. Δεν παρέδωσε την εφηβεία του στην ομοσπονδία μαζί με το μέγεθος της φανέλας που φοράει.

Και κάτι ακόμη, που παλιότερα δεν ίσχυε: τα παιδιά σήμερα τα βλέπουν όλα. Κάποτε η κριτική έμενε στο καφενείο, στην εξέδρα ή στο σαλόνι, και μέχρι να φτάσει στον αθλητή είχε ξεθυμάνει σαν την ζιβανία που ξέχασες ανοιχτή. Σήμερα δεν υπάρχει καμία απόσταση. Το σχόλιο στο Facebook, στο Instagram ή κάτω από μια ανάρτηση της Ομοσπονδίας φτάνει στο κινητό τους μέσα σε δευτερόλεπτα. Και μένει εκεί, αρχειοθετημένο, σε screenshot για να το ξαναδιαβάζουν στις τρεις τα ξημερώματα. Η γλώσσα κόκαλα δεν έχει, λέει η παροιμία. Στα social media, όμως, η «γλώσσα» έχει και μνήμη!

Ένα τεστ πριν πατήσουμε «δημοσίευση»

Υπάρχει ένας κανόνας πολύ απλός, που δεν χρειάζεται επιτροπή δεοντολογίας ούτε εγκύκλιο:

Θα έλεγες αυτό ακριβώς το σχόλιο, με αυτές ακριβώς τις λέξεις, μπροστά σε ένα δεκαπεντάχρονο και στους συμπαίκτες του;

Αν η απάντηση είναι όχι, τότε μάλλον δεν πρέπει να το γράψεις ούτε κάτω από τη φωτογραφία του. Δεν είναι λογοκρισία αυτό. Είναι η ίδια ακριβώς συμπεριφορά που θα είχαμε αν το παιδί στεκόταν μπροστά μας. Και το γεγονός ότι χρειάζεται να το υπενθυμίσουμε λέει περισσότερα για εμάς παρά για εκείνο…

Πού πρέπει να πηγαίνει η κριτική

Η απαίτηση για καλύτερο κυπριακό μπάσκετ είναι απολύτως θεμιτή. Ο κόσμος έχει κάθε δικαίωμα να προβληματίζεται, ακόμη και έντονα, όταν βλέπει μεγάλες διαφορές και επαναλαμβανόμενες αποτυχίες. Η κριτική προς τις δομές είναι απαραίτητη. Και η ανάλυση μιας βαριάς ήττας, με νούμερα και επιχειρήματα, είναι κομμάτι του αθλητισμού, όχι προσβολή του.

Υπάρχει όμως μια γραμμή. Όταν η κριτική σταματά να αφορά το παιχνίδι και αρχίζει να μειώνει παιδιά, δεν βοηθάμε το κυπριακό μπάσκετ να γίνει καλύτερο. Διώχνουμε από αυτό τα παιδιά που υποτίθεται ότι θέλουμε να αναπτύξουμε.

Οπότε ας μεταφέρουμε την ερώτηση εκεί όπου πραγματικά ανήκει. Αν το επίπεδο δεν μας ικανοποιεί (και δικαιολογημένα δεν μας ικανοποιεί) τι κάνουμε ως σύστημα για να αλλάξει; Πόσους προπονητές εκπαιδεύουμε, πόσα παιχνίδια δίνουμε στα δεκάχρονα, πόσες ώρες γηπέδου εξασφαλίζουμε, πόσο σοβαρά παίρνουμε τη δουλειά που δεν φαίνεται;

Και το πιο απλό απ’ όλα: γιατί θεωρούμε ότι η προσβολή ενός δεκαπεντάχρονου αποτελεί μέρος της λύσης;

Το κυπριακό μπάσκετ έχει ανάγκη από αυστηρότητα. Απλώς πρέπει να τη στρέψει στο σωστό σημείο. Γιατί τα παιδιά που κατηγορούμε σήμερα είναι ακριβώς αυτά που θα φορέσουν τη φανέλα των ανδρών σε πέντε χρόνια. Αν, βέβαια, τους αφήσουμε να φτάσουν μέχρι εκεί…

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

Μάριος Μονιάτης: Ο τελευταίος πιστός

Υπάρχουν παίκτες που δένουν το όνομά τους με μια ομάδα μέσα από τίτλους, στατιστικά και highlights που τρέχουν σε loop στα social. Και υπάρχουν κι εκείνοι που δένονται μαζί της αλλιώς: μένοντας εκεί όταν οι τίτλοι απομακρύνθηκαν, οι εξέδρες άδειασαν και η λάμψη του παρελθόντος μοιάζει με φωτογραφίες σε ξεθωριασμένο άλμπουμ.

Ο Μάριος Μονιάτης ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Και η απόφασή του να αποσυρθεί από την ενεργό δράση στα τριάντα του, όσο και αν με ξάφνιασε, κλείνει ένα κεφάλαιο που η καλαθοσφαιρική ΑΕΛ δεν θα ξαναγράψει εύκολα.

Όχι επειδή φεύγει ο πρώτος της σκόρερ. Αλλά επειδή φεύγει ο άνθρωπος που ταυτίστηκε με την επιβίωση, την επιστροφή και, τελικά, τη δικαίωση.

Παιδί της κερκίδας, πριν γίνει παιδί του παρκέ

Γέννημα θρέμμα της ΑΕΛ, πέρασε από όλα τα αναπτυξιακά τμήματα μέχρι να φτάσει στην ανδρική ομάδα. Πριν φορέσει το περιβραχιόνιο όμως, είχε φορέσει κάτι άλλο: το κασκόλ. Ο Μάριος Μονιάτης ήταν πρώτα από όλα οπαδός της ομάδας. Ένα παιδί που μεγάλωσε βλέποντας τη Βασίλισσα του κυπριακού μπάσκετ να σηκώνει τρόπαια και να ταξιδεύει στην Ευρώπη. Που χάζευε και θαύμαζε παίκτες όπως ο Περεντός, ο Κουνούνης, ο Παλάλας και πολλούς άλλους με την γαλαζοκίτρινη φανέλα.

Το θέμα είναι ότι, όταν ήρθε η ώρα να την υπηρετήσει, η Βασίλισσα δεν φορούσε στέμμα.

Η πίστη μετριέται στα δύσκολα

Ο Μονιάτης δεν βρήκε μπροστά του την ΑΕΛ της κυριαρχίας. Βρήκε την ΑΕΛ των οικονομικών προβλημάτων, της δεύτερης κατηγορίας, των σεζόν που έβγαιναν στο παρκέ χωρίς ξένους καλαθοσφαιριστές. Με το όνομα στη φανέλα να ζυγίζει περισσότερο από όσα μπορούσε ρεαλιστικά να αντέξει το ρόστερ.

Εκεί κρίνονται αυτά. Το να δηλώνεις πιστός όταν η ομάδα κερδίζει είναι εύκολο. Ο κόσμος είναι γεμάτος αρχηγούς του… καλού καιρού. Η πίστη όμως αποκτά αξία όταν κανείς δεν σου εγγυάται την επιτυχία. Και τότε, εκείνα τα χρόνα του 2015-2019, δεν υπήρχε καμία τέτοια εγγύηση. Υπήρχε μόνο ένα σήμα, μια χούφτα άνθρωποι και πολλή (πάρα πολλή) υπομονή.

Το 2019, με την ομάδα να πασχίζει να σταθεροποιηθεί μετά την επάνοδο στην πρώτη κατηγορία, ο Μονιάτης μιλούσε ακριβώς γι’ αυτό: για χρόνο, δουλειά και στήριξη. Δεν ήθελε να εντυπωσιάσει κάποιο, αλλά ήταν η τοποθέτηση ενός ανθρώπου που γνώριζε από πρώτο χέρι πόσα χιλιόμετρα χώριζαν την ΑΕΛ από την ΑΕΛ των αναμνήσεων. Δύο χρόνια αργότερα, όταν παρουσιάστηκε η νέα προσπάθεια του καλαθοσφαιρικού τμήματος, το μήνυμα ήταν εξίσου λιτό: βήμα βήμα.

Βήμα βήμα, λοιπόν. Χωρίς φανφάρες, χωρίς μεγαλοστομίες, χωρίς υποσχέσεις για ανατροπές που ακούγονται ωραία τον Ιούλιο και ξεχνιούνται τον Νοέμβριο.

Από τη Β’ κατηγορία σε ευρωπαϊκό τελικό

Η ΑΕΛ επέστρεψε στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις και το 2024 έφτασε μέχρι τον τελικό της Βαλκανικής Λίγκας. Μετά την πρόκριση σε αυτόν, ο Μάριος Μονιάτης δεν στάθηκε στον εαυτό του. Θυμήθηκε ότι με την ίδια φανέλα είχε αγωνιστεί στη δεύτερη κατηγορία, μέσα σε οικονομική ασφυξία.

Δεν ήταν νοσταλγία. Ήταν χιλιομετρητής. Ένας άνθρωπος που μετρούσε δημόσια την απόσταση που είχε διανύσει η ομάδα του, επειδή την είχε περπατήσει ολόκληρη ο ίδιος. Βήμα βήμα…

Μάρτιος 2026: το φινάλε που άξιζε

Και μετά ήρθε εκείνο το βράδυ που τα σενάρια το γράφουν συνήθως καλύτερα από τη ζωή. Μόνο που αυτή τη φορά η ζωή δεν έκανε εκπτώσεις…

Η ΑΕΛ νίκησε τον Κεραυνό στον τελικό Κυπέλλου και επέστρεψε στους τίτλους έπειτα από δεκαεπτά ολόκληρα χρόνια. Ο Μονιάτης σήκωσε ως αρχηγός το τρόπαιο που ονειρευόταν από τότε που έμαθε να ντριμπλάρει. Από τότε που έβλεπε τους ήρωές του από τις κερκίδες. Από τότε που έμαθε πρώτα να φωνάζει «ΑΕΛ» και μετά να πιάνει την μπάλα στα χέρια.

Ας σταθούμε λίγο εδώ, γιατί αξίζει: στο Κύπελλο του 2009 ήταν στην κερκίδα. Δεκαεπτά χρόνια μετά ήταν στο κέντρο του παρκέ, με το τρόπαιο στα χέρια και να το παραλαμβάνει πρώτος ως αρχηγός της ομάδας και να το σηκώνει ψηλά στον ουρανό του «Ελευθερία».

Από την κερκίδα στο παρκέ. Από τα αναπτυξιακά στην πρώτη ομάδα. Από τη δεύτερη κατηγορία σε ευρωπαϊκό τελικό. Από τα απλήρωτα σε τίτλο. Αν αυτό δεν είναι πλήρης κύκλος, τότε ο κύκλος δεν έχει σχήμα.

«Αφού δεν παίζω που δεν παίζω»

Επιτρέψτε μου ένα προσωπικό, γιατί κάποια πράγματα δεν χωρούν σε ένα δελτίο… Τύπου.

Πολλές φορές σχολιάζαμε με τον Μάριο ότι τα τελευταία χρόνια δεν έβλεπε και πολύ παρκέ. Το τρέχον αστείο μας ήταν σχεδόν πάντα το ίδιο: «Να έρθω να κάτσω δίπλα σου στον σχολιασμό; Αφού δεν παίζω που δεν παίζω…».

Και εδώ αρχίζει το παράδοξο. Όποτε το λέγαμε αυτό, ο άνθρωπος έμπαινε στο παιχνίδι. Και έβαζε ένα-δύο τρίποντα. Ή έκανε ένα από εκείνα τα κλεψίματα που τα πληρώνεις με το σώμα σου. Από αυτά που δεν τα πιάνει σωστά το box score, αλλά τα βλέπει ολόκληρο το γήπεδο και ξεσηκώνεται.

Με… αυτοθυσία.

Να η λέξη! Αν έπρεπε να συμπυκνώσουμε τον Μάριο Μονιάτη σε μία, δεν θα ήταν ούτε «σκόρερ», ούτε «ηγέτης», ούτε καμία από τις βαρύγδουπες που μοιράζουμε φθηνά στα αποχαιρετιστήρια κείμενα. Θα ήταν αυτή. Γιατί αυτοθυσία δεν σημαίνει μόνο να πέσεις στο παρκέ για μια μπάλα. Σημαίνει να κάθεσαι στον πάγκο χωρίς γκρίνια, να μένεις έτοιμος για τα πέντε λεπτά που ίσως δεν έρθουν ποτέ. Αλλά όταν έρθουν, να τα κάνεις να μετρήσουν για κάθε δευτερόλεπτο.

Σημαίνει, επίσης, να μένεις σε μια ομάδα όταν η ομάδα δεν έχει να σου δώσει τίποτα πέρα από τη φανέλα.

Ο ρόλος του αρχηγού δεν δίνεται, κερδίζεται

Ο Μονιάτης πήρε τον ρόλο του αρχηγού από τον Γιώργο Παλάλα. Δεν του δόθηκε επειδή ήταν ο πιο θεαματικός παίκτης της ομάδας. Άλλωστε δεν ήταν ποτέ αυτό το ζητούμενο. Το κέρδισε με τη συνέπεια, την ταπεινότητα, την στάση του στα αποδυτήρια, στις προπονήσεις που δεν βλέπει κανείς και στις ήττες που πρέπει κάποιος να τις κουβαλήσει μέχρι το λεωφορείο.

Η ανακοίνωση της ΑΕΛ το έθεσε απλά: «Ένας κύκλος κλείνει». Και στάθηκε λιγότερο στα νούμερα και περισσότερο στην αφοσίωση, στο ήθος και στην αγάπη του για την ομάδα. Δεν είναι τυχαίο. Όποιος έψαχνε τον Μονιάτη στο box score, έψαχνε σε λάθος μέρος.

Σε μια εποχή που τα ρόστερ αλλάζουν πρόσωπα κάθε καλοκαίρι σαν να αλλάζουν προφίλ σε εφαρμογή γνωριμιών, και που η σχέση παίκτη-φανέλας σπάνια ξεπερνά τη διάρκεια ενός συμβολαίου, ο Μονιάτης θύμισε ότι υπάρχουν ακόμη αθλητές που κουβαλούν την ιστορία ενός συλλόγου ως προσωπική υπόθεση. Χωρίς όμως να βάζουν τον εαυτό τους πάνω από την φανέλα!

Το κενό που δεν καλύπτεται με μεταγραφή

Το αγωνιστικό κενό καλύπτεται. Κάποιος θα πάρει τα λεπτά του, κάποιος θα βγει πρώτος από τα αποδυτήρια. Ήδη το περιβραχιόνιο πέρασε από Μάριο σε Μάριο. Ο Μάριος Γεωργίου, που ανανέωσε μέχρι το 2028, θα είναι ο νέος αρχηγός της ομάδας και η συνέχεια της ιστορίας βρίσκεται σε καλά χέρια.

Το άλλο κενό όμως, το ουσιαστικό, δεν βγαίνει από το μεταγραφικό παζάρι. Είναι το κενό του ανθρώπου που ήξερε τι σημαίνει ΑΕΛ πριν γίνει παίκτης της. Που την υπηρέτησε όταν δεν υπήρχαν τρόπαια για να σηκώσει. Που έμεινε αρκετά ώστε να δει την υπόσχεση να γίνεται πραγματικότητα.

Ο Μάριος Μονιάτης δεν αποχωρεί ως αρχηγός της Κυπελλούχου ΑΕΛ. Αποχωρεί ως ο αρχηγός που κράτησε τη σημαία όρθια μέχρι Η Βασίλισσα να επιστρέψει!

Και κάτι ακόμη, που ίσως είναι και το πιο αισιόδοξο κομμάτι της υπόθεσης: το κυπριακό μπάσκετ απέδειξε ότι μπορεί ακόμη να παράγει τέτοιες διαδρομές. Ότι η υπομονή ανταμείβεται, ότι τα αναπτυξιακά τμήματα βγάζουν κάτι παραπάνω από παίκτες και ότι σε ένα πρωτάθλημα μικρό σε μέγεθος χωρούν ιστορίες μεγάλες.

Καλή συνέχεια, καπετάνιε. Το τρόπαιο του Μαρτίου είχε την υπογραφή και της δικής σου ιστορίας…

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

Το γήπεδο δεν σπάει μόνο του

Ένα γήπεδο στην ιδιαίτερη μου πατρίδα βρέθηκε κατεστραμμένο. Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, ο χώρος ενός Δημοτικού Σχολείου στην σημερινή μου περιοχή είχε πάθει τα ίδια. Και στις δύο περιπτώσεις, σύμφωνα με τα ρεπορτάζ, οι δράστες ήταν παιδιά.

Από εκεί και πέρα ακολουθεί το γνωστό τελετουργικό. Οι φωτογραφίες, η αγανάκτηση στα σχόλια, η ανακοίνωση, το κονδύλι, το συνεργείο, τα καινούρια δίχτυα. Και σε λίγους μήνες, πάλι από την αρχή. Το έχουμε παίξει τόσες φορές αυτό το έργο, που θα μπορούσαμε να το ανεβάσουμε και στο θέατρο. Με ελεύθερη είσοδο, εννοείται. Τα εισιτήρια τα πληρώνουμε ούτως ή άλλως όλοι μας, από αλλού.

Ο θυμός είναι το εύκολο κομμάτι

Η πρώτη αντίδραση μπροστά σε τέτοιες εικόνες είναι πάντα η ίδια. Πώς είναι δυνατόν ένα παιδί να διαλύει τον χώρο που φτιάχτηκε για το ίδιο; Πώς σπάει το καλάθι κάτω από το οποίο έπαιζε το προηγούμενο απόγευμα;

Ο θυμός είναι κατανοητός. Είναι όμως και φθηνός. Δεν κοστίζει τίποτα, δεν επισκευάζει τίποτα και, το κυριότερο, δεν αλλάζει τίποτα. Είναι το συναισθηματικό ισοδύναμο του να βάφεις τον τοίχο χωρίς να ψάχνεις από πού μπαίνει η υγρασία.

Ίσως λοιπόν το σωστό ερώτημα να μην είναι τι συμβαίνει στα παιδιά μας. Αλλά τι βλέπουν τα παιδιά μας να συμβαίνει γύρω τους.

Κανείς δεν γεννιέται πολίτης

Κανένα παιδί δεν έρχεται στον κόσμο γνωρίζοντας τι σημαίνει δημόσια περιουσία, συλλογική ευθύνη ή κοινόχρηστος χώρος. Αυτές οι έννοιες δεν κληρονομούνται μαζί με το επίθετο. Καλλιεργούνται, όπως ακριβώς καλλιεργείται μια τεχνική δεξιότητα: με επανάληψη, με όρια, με παράδειγμα και με συνέπειες.

Ένα παιδί μαθαίνει να σέβεται το γήπεδο όταν καταλάβει ότι το γήπεδο δεν είναι κάτι ξένο και απρόσωπο. Είναι ο χώρος όπου παίζει το ίδιο, οι φίλοι του, τα μικρότερα της γειτονιάς. Είναι κάτι που έγινε με κόπο, με χρήματα και με δουλειά ανθρώπων. Όταν το καταστρέφει, η ζημιά δεν γίνεται σε έναν αόριστο «δήμο» ή σε κάποια μακρινή αρχή. Γίνεται στην ίδια του την αλάνα.

Αυτό όμως πρέπει κάποιος να του το πει. Και μετά να του το ξαναπεί.

Το σπίτι, εκεί που στήνεται το θεμέλιο

Η πρώτη και μεγαλύτερη ευθύνη ανήκει στους γονείς. Όχι επειδή μπορούν να ελέγχουν κάθε ώρα της ημέρας (δεν μπορούν και δεν πρέπει), αλλά επειδή μέσα στο σπίτι σχηματίζεται η πρώτη αντίληψη για το τι επιτρέπεται και τι όχι.

Η ευσυνειδησία αρχίζει από τα μικρά και τα βαρετά. Από το να μαζέψει το παιδί αυτό που έριξε. Από το να προσέξει ένα αντικείμενο που δεν του ανήκει. Από το να αναλάβει ένα λάθος χωρίς να στηθεί αμέσως ολόκληρο δικηγορικό γραφείο υπεράσπισης γύρω του.

Γιατί το παιδί που προστατεύεται από κάθε συνέπεια δεν μαθαίνει υπευθυνότητα. Μαθαίνει κάτι πολύ πιο επικίνδυνο: ότι πάντα θα υπάρχει κάποιος άλλος να πληρώσει, να απολογηθεί και να βρει τη δικαιολογία. Η αγάπη δεν είναι να απαλλάσσεις το παιδί από την ευθύνη. Είναι να το βοηθάς να τη σηκώσει σε μέγεθος που αντέχει.

Και αν προκαλέσει ζημιά, μια τιμωρία άσχετη με την πράξη δεν διδάσκει τίποτα. Πολύ μεγαλύτερη αξία έχει να βρεθεί το παιδί στον χώρο που κατέστρεψε, με σφουγγάρι ή πινέλο στο χέρι, να δει πόσες ώρες και πόσα ευρώ χρειάζονται για να ξαναγίνει αυτό που ήταν. Η συνέπεια δεν υπάρχει για να ταπεινώνει. Υπάρχει για να εξηγεί.

Το σχολείο: η αγωγή του πολίτη δεν είναι κεφάλαιο, είναι συνήθεια

Η αγωγή του πολίτη δεν χωράει σε δέκα σελίδες ενός βιβλίου και σε ένα διαγώνισμα τον Φεβρουάριο. Πρέπει να βιώνεται. Παιδιά που αναλαμβάνουν τη φροντίδα συγκεκριμένων χώρων, που συμμετέχουν σε δράσεις καθαρισμού, που μαθαίνουν πώς χρηματοδοτούνται και πώς συντηρούνται οι δημόσιες υποδομές, αποκτούν κάτι που δεν διδάσκεται αλλιώς: σχέση με τον τόπο τους.

Και είναι πολύ πιο δύσκολο να σπάσεις κάτι που έχεις βοηθήσει να σταθεί όρθιο.

Τα αποδυτήρια είναι κι αυτά προπόνηση

Οι προπονητές έχουν ρόλο διαφορετικό αλλά εξίσου καθοριστικό. Ο αθλητισμός δεν είναι μόνο τεχνική, τακτική και αποτέλεσμα. Είναι καθημερινό εργαστήριο συμπεριφοράς.

Το πώς αφήνει ένα παιδί τα αποδυτήρια, το αν μαζεύει τις μπάλες, το αν πετάει το μπουκάλι στον κάδο ή στην κερκίδα, είναι μέρος της προπόνησης. Δεν βγάζει νόημα να διδάσκουμε πειθαρχία μέσα στις γραμμές και να σφυρίζουμε αδιάφορα για ό,τι γίνεται δύο μέτρα έξω από αυτές.

Το γήπεδο δεν ανήκει στην ομάδα. Της παραχωρείται προσωρινά. Και πρέπει να παραδοθεί στους επόμενους στην ίδια ή σε καλύτερη κατάσταση. Αυτή είναι μια φράση που θα άξιζε να ακούγεται σε κάθε ακαδημία, όσο συχνά ακούγεται και το «κλείσε το ριμπάουντ».

Τα παιδιά δεν ακούν. Παρατηρούν

Εδώ είναι το πιο άβολο σημείο του κειμένου.

Ο Άλμπερτ Μπαντούρα το είχε δείξει πειραματικά ήδη από τη δεκαετία του ’60: τα παιδιά δεν μαθαίνουν κυρίως από όσα τους λέμε, αλλά από όσα μας βλέπουν να κάνουμε. Όταν λοιπόν βλέπουν ενήλικες να πετούν σκουπίδια από το παράθυρο του αυτοκινήτου, να παρκάρουν πάνω σε ράμπες, να χαλούν ό,τι είναι δημόσιο επειδή «δεν είναι κανενός», ποιο ακριβώς μάθημα παίρνουν;

Δεν μπορούμε να ζητούμε από τα παιδιά να σέβονται μια κοινωνία που οι ίδιοι οι ενήλικες αντιμετωπίζουν σαν ξενοδοχείο.

Και υπάρχει και η άλλη πλευρά, αυτή που περιέγραψαν οι Ουίλσον και Κέλινγκ με τη θεωρία των σπασμένων τζαμιών: ο χώρος που μένει σπασμένος, βρώμικος και παρατημένος στέλνει μόνος του το μήνυμα ότι κανείς δεν νοιάζεται. Και όπου δεν νοιάζεται κανείς, όλα επιτρέπονται. Η εγκατάλειψη είναι κι αυτή μια μορφή βανδαλισμού. Απλώς γίνεται πιο αργά και δεν βγάζει τίτλους.

Κάμερες, περιφράξεις και άλλα ημίμετρα

Θα ακουστεί (και ακούγεται ήδη) ότι χρειαζόμαστε κάμερες, ψηλότερες περιφράξεις και βαρύτερες ποινές. Μπορεί να βοηθήσουν. Μπορεί να περιορίσουν προσωρινά κάποιες πράξεις.

Ευσυνείδητους ανθρώπους όμως δεν φτιάχνουν. Η κάμερα δεν διδάσκει σεβασμό. Καταγράφει την απουσία του.

Και μια κουβέντα με τα ίδια τα παιδιά

Ο βανδαλισμός σπανίως είναι πράξη χωρίς αιτία. Από κάτω μπορεί να κρύβεται ανάγκη για προσοχή, θυμός, πίεση, η επιθυμία να ανήκεις σε μια παρέα ή να δείξεις δύναμη σε ηλικία που η δύναμη είναι το μόνο νόμισμα με αξία.

Το να καταλάβεις γιατί έγινε κάτι δεν σημαίνει ότι το δικαιολογείς. Σημαίνει ότι, εκτός από τη ζημιά, προσπαθείς να αποτρέψεις και την επόμενη.

Το να χαρακτηρίσεις ένα παιδί «κακό» ή «αδιόρθωτο» είναι το πιο εύκολο πράγμα στον κόσμο και το πιο άχρηστο. Το δύσκολο είναι να του δείξεις τι ακριβώς έκανε, ποιον έβλαψε και πώς επανορθώνει.

Το χωριό ολόκληρο

Δεν υπάρχει μία ενέργεια που λύνει το πρόβλημα. Χρειάζεται κοινή γραμμή από την οικογένεια, το σχολείο, τα σωματεία, τις τοπικές αρχές και τη γειτονιά. Τα παιδιά πρέπει να ακούν παντού το ίδιο μήνυμα, με τα ίδια λόγια: ο κοινός χώρος είναι και δικός σου. Έχεις δικαίωμα να τον χρησιμοποιείς και υποχρέωση να τον προστατεύεις.

Οι Αφρικανοί το λένε πιο απλά: χρειάζεται ένα ολόκληρο χωριό για να μεγαλώσει ένα παιδί. Εμείς, που μέχρι πριν από λίγες δεκαετίες ζούσαμε ακριβώς έτσι, με τη γειτόνισσα να έχει δικαίωμα να σου κάνει παρατήρηση και τη μάνα σου να τη δικαιώνει, το ξεχάσαμε κάπου στη διαδρομή.

Επίλογος, με το πινέλο στο χέρι

Το κατεστραμμένο γήπεδο θα επισκευαστεί. Το ίδιο και ο χώρος του σχολείου. Αν όμως αποκαταστήσουμε τους τοίχους χωρίς να αγγίξουμε την κουλτούρα που επέτρεψε το σπάσιμό τους, τότε απλώς προγραμματίζουμε την επόμενη επισκευή.

Και όμως, υπάρχει και η καλή είδηση, γιατί υπάρχει πάντα.

Τα ίδια παιδιά που έσπασαν το γήπεδο είναι τα παιδιά που, αν τους δοθεί ρόλος, θα το φυλάξουν με τα δόντια. Το έχουμε δει σε κοινότητες που έβαλαν τους μαθητές να βάψουν οι ίδιοι τα καλάθια, σε ακαδημίες που ανέθεσαν στους μικρούς τη φροντίδα του χώρου, σε γειτονιές που αντί να βάλουν κλειδαριά έβαλαν πρόγραμμα. Εκεί, οι ζημιές δεν εξαφανίστηκαν με μαγικό τρόπο. Λιγόστεψαν, όμως, επειδή άλλαξε αυτός που κοιτάζει τον χώρο: από περαστικός, έγινε ιδιοκτήτης.

Δώστε στα παιδιά ένα γήπεδο και θα παίξουν. Δώστε τους την ευθύνη του γηπέδου και θα μεγαλώσουν.

Και τότε το πινέλο δεν θα το κρατάμε για να σβήνουμε. Θα το κρατάνε εκείνα, για να φτιάχνουν.

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.