Tag - EUROLEAGUE

«Νεόφυτος Χανδριώτης» 2026: Όταν η EuroLeague βάζει την Κύπρο στο πρόγραμμά της

16 hours ago
EUROLEAGUE, ΕΛΛΑΔΑ, ΚΥΠΡΟΣ

Μία διοργάνωση που δεν είναι απλή συνήθεια, αλλά υπόσχεση, είναι αυτή που αφιερώνεται κάθε χρόνο στον Νεόφυτο Χανδριώτη. Ένα τουρνουά που ξεκίνησε ως όρκος μιας οικογένειας και μιας παρέας να μην αφήσουν ένα όνομα να σβήσει από τις μνήμες μας, και φέτος, στην έβδομη έκδοσή του, καταλήγει να είναι το πιο δυνατό μπασκετικό ραντεβού που έχει η Κύπρος στο ημερολόγιό της. Το τουρνουά έχει καθιερωθεί ως ένα από τα κορυφαία διεθνή τουρνουά προετοιμασίας στην Ευρώπη, και αυτό δεν είναι ούτε διαφημιστικό σλόγκαν, ούτε κάποιο κόλπο για να πουληθούν περισσότερα εισιτήρια. Είναι ένα αριθμητικό δεδομένο: όταν ο πρωταθλητής Ευρώπης επιλέγει τη Λευκωσία για το τελευταίο του τεστ πριν την πρεμιέρα, σημαίνει ότι κάποιοι έχουν πάρει το νησί στα πολύ σοβαρά.

Μια υπόσχεση που έγινε θεσμός

Ο Νεόφυτος Χανδριώτης ήταν αριστούχος φοιτητής της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κύπρου, αγάπησε το μπάσκετ και έφυγε νωρίς, αφού έδωσε τη δική του μάχη με θάρρος που ακόμα συγκινεί όσους τον γνώρισαν. Στη συνέντευξη Τύπου της παρουσίασης, ο πατέρας του, Δημήτρης Χανδριώτης, μίλησε για τον γιο του ως «φάρο φωτεινό και σύμβολο ήθους, γενναιότητας και αξιοπρέπειας». Και εδώ βρίσκεται το πρώτο μυστικό της επιτυχίας: το τουρνουά δεν ξεκίνησε για να πουλήσει εισιτήρια, ξεκίνησε για να τιμήσει έναν άνθρωπο. Όλα τα υπόλοιπα, οι χορηγοί, οι κάμερες, τα τρόπαια, ήρθαν ως συνέπεια και όχι ως αιτία.

Η διαδρομή έχει και μετρήσιμη κλίμακα. Ο θεσμός χτίζει χρόνο με τον χρόνο μέχρι να φτάσει εδώ που είναι σήμερα. Ο Πανίκος Κωνσταντίνου, εκ των διοργανωτών, υπογράμμισε τη διεθνή απήχηση της διοργάνωσης, επισημαίνοντας ότι οι αγώνες αναμένεται να μεταδοθούν ζωντανά σε περισσότερες από 20 χώρες. Για μια χώρα που τα μπασκετικά της νέα σπάνια περνούν τα σύνορα, είκοσι χώρες είναι ένα παράθυρο που δεν ανοίγει κάθε μέρα.

Ο πρωταθλητής Ευρώπης με τα τρόπαια στη βαλίτσα

Η φετινή ατραξιόν έχει όνομα και ερυθρόλευκο χρώμα. Στο «Τάσσος Παπαδόπουλος – Ελευθερία», από τις 11 μέχρι τις 13 Σεπτεμβρίου, θα λάμψουν τα αστέρια της EuroLeague, με ατραξιόν τον πρωταθλητή Ευρώπης και Ελλάδας, Ολυμπιακό Πειραιώς, την πρωταθλήτρια Ισραήλ, Μακάμπι Τελ Αβίβ, τον Ερυθρό Αστέρα Βελιγραδίου, ενώ ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει και η κάθοδος του Άρη Θεσσαλονίκης με τον Βασίλη Σπανούλη στον πάγκο του.

Ο Ολυμπιακός δεν έρχεται μόνο με το ρόστερ αλλά και με τις κούπες. Στις παράλληλες δράσεις περιλαμβάνεται η έκθεση των τροπαίων του πρωταθλητή Ελλάδας και της EuroLeague, δίνοντας στους φιλάθλους την ευκαιρία να φωτογραφηθούν μαζί τους και να συναντήσουν παίκτες της ομάδας. Είναι η στιγμή που ο Κύπριος οπαδός, που χρόνια παρακολουθούσε το Final Four από τον καναπέ, θα μπορεί να αγγίξει αυτό που μέχρι τώρα έβλεπε πίσω από γυαλί. Και ο Μάριος Πολυδώρου, πολύ σωστά, πρότεινε να πάνε τα τρόπαια στον τάφο του Νεόφυτου Χανδριώτη.

Ο Ερυθρός Αστέρας φέρνει τη σερβική σχολή με το τζάμπολ στις 21:00 της Παρασκευής, η Μακάμπι τη δική της αδιαπραγμάτευτη ένταση, και ανάμεσά τους ο Άρης, που φέτος δεν έρχεται για να συμπληρώσει το ταμπλό.

Ο Αυτοκράτορας σηκώνεται από τον θρόνο

Εδώ είναι το πιο ενδιαφέρον υποκεφάλαιο του τουρνουά. Ο Άρης, που για χρόνια ζούσε με τις αναμνήσεις της δεκαετίας του ’80, αποφάσισε φέτος ότι η νοσταλγία δεν κερδίζει αγώνες. Από το καλοκαίρι του 2025 επικεφαλής της ομάδας είναι ο Ρίτσαρντ Σιάο και φέτος ήρθε η ώρα για την εκτόξευση, καθώς το μπάτζετ έχει φτάσει σε πολύ υψηλά επίπεδα και το ρόστερ δεν έχει να ζηλέψει πολλά ακόμα και από ομάδες της EuroLeague.

Το μήνυμα στάλθηκε πρώτα από τον πάγκο. Ο Βασίλης Σπανούλης, με μετάλλιο σε EuroBasket με την Εθνική Ελλάδας, τελικό EuroLeague με τη Μονακό και Final-4 του BCL με το Περιστέρι στη σύντομη προπονητική του καριέρα, έβαλε την υπογραφή του σε τριετές συμβόλαιο με τον Άρη. Και μετά ήρθαν τα κορμιά. Το μεγαλύτερο συμβόλαιο δόθηκε στον ΝΒΑer Ερλ Ρόμπινσον, ενώ οι περιφερειακοί Βασίλης Τολιόπουλος και Ματ Μόργκαν έρχονται απευθείας από την EuroLeague, από Παναθηναϊκό και Βίρτους Μπολόνια αντίστοιχα. Στη ρακέτα, ο Κεμ Μπιρτς και ο Κώστας Αντετοκούνμπο, στη δημιουργία ο Νέναντ Ντιμιτρίεβιτς και ο Στέφαν Γιόβιτς, με τους Έι Τζέι Λιντέλ, Άνταμ Μοκόκα και Βασίλη Χαραλαμπόπουλο να γεμίζουν τα «τρία» και τα «τέσσερα». Και βέβαια την πρόσφατη ανακοίνωση του Θανάση Αντετοκούνμπο.

Για τον Σπανούλη, το «Νεόφυτος Χανδριώτης» είναι το πρώτο πραγματικό τεστ αυτού του νέου οργανισμού απέναντι σε αντιπάλους EuroLeague. Παρασκευή 18:00 με τη Μακάμπι, Κυριακή 15:45 με τον Ερυθρό Αστέρα. Δύο ματς που θα δείξουν αν το χαρτί μεταφράζεται σε παρκέ, και η Κύπρος θα το δει πριν από όλους.

Το τουρνουά δεν σταματά στην κόρνα της γραμματείας

Αν οι αγώνες είναι η βιτρίνα, οι παράλληλες δράσεις είναι η αποθήκη όπου κρύβεται η πραγματική αξία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το δωρεάν σεμινάριο προπονητικής με τους Βασίλη Σπανούλη, Oded Kattash και Γιώργο Μπαρτζώκα, καθώς και η επίσκεψη αστέρων των ομάδων στην Παιδοογκολογική Μονάδα του Μακάρειου Νοσοκομείου. Τρεις πρώτοι προπονητές EuroLeague σε ένα αμφιθέατρο, δωρεάν, για τους Κύπριους προπονητές. Ο πρόεδρος της ΚΟΚ, Λούης Δημητρίου, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στο υψηλού επιπέδου προπονητικό σεμινάριο, τονίζοντας τη σημασία της συνεχούς επιμόρφωσης των προπονητών για την ανάπτυξη και αναβάθμιση της κυπριακής καλαθόσφαιρας. Όποιος έχει διαβάσει έστω μία σελίδα από την μελέτη του ισλανδικού μοντέλου που έχω κυκλοφορήσει (κλικ εδώ αν το θέλετε), ξέρει ότι τα μικρά κράτη δεν μεγαλώνουν με ταλέντο μόνο, μεγαλώνουν με προπονητές που ξέρουν τι να κάνουν με το ταλέντο.

Και ανάμεσα στους αγώνες της Παρασκευής, μια στιγμή που αξίζει να μην τη χάσει κανείς: στις 19:45 θα πραγματοποιηθεί αγώνας καλαθοσφαίρισης με αμαξίδιο, μια ξεχωριστή στιγμή που αναδεικνύει τις αξίες της ισότητας, της συμπερίληψης και της δύναμης του αθλητισμού. Σε ένα τουρνουά που γεννήθηκε από τη μάχη ενός νέου ανθρώπου, το να βλέπεις αθλητές που δίνουν τις δικές τους μάχες καθημερινά να παίρνουν το ίδιο παρκέ με τον Ολυμπιακό δεν είναι διάλειμμα. Είναι το κεντρικό μήνυμα.

Γιατί μετράει για την Κύπρο

Ο Δήμαρχος Λευκωσίας, Χαράλαμπος Προύντζος, επισήμανε πως εκτός από τον συμβολισμό, είναι το κορυφαίο τουρνουά προετοιμασίας ενόψει Ευρωλίγκα, και ο Δήμος στηρίζει διοργανώσεις που προσθέτουν αξία στην πόλη, στο αθλητικό και τουριστικό προϊόν. Σωστά, αλλά η μεγάλη αξία δεν είναι τουριστική. Είναι παιδαγωγική. Το δεκατετράχρονο παιδί που παίζει στη Λευκωσία ή στη Λεμεσό και δεν έχει δει ποτέ ζωντανά πώς κινείται ένας παίκτης EuroLeague χωρίς μπάλα, θα το δει την Παρασκευή, από τα δέκα μέτρα. Αυτό δεν το διδάσκει κανένα βίντεο.

Οι Κύπριοι προπονητές θα ακούσουν από πρώτο χέρι τρεις διαφορετικές φιλοσοφίες. Το κυπριακό μπάσκετ, που φέτος είδε την Εθνική Ανδρών να κερδίζει την Αυστρία στα προκριματικά του Ευρωμπάσκετ και τις Κορασίδες να παίρνουν ασημένιο μετάλλιο, χρειάζεται ακριβώς τέτοιες γέφυρες με το επίπεδο που ονειρεύεται. Ο πρόεδρος του ΚΟΑ, Γιάννης Ιωάννου, αναφέρθηκε στην αναβαθμισμένη διοργάνωση που φέρνει για άλλη μια φορά στην Κύπρο τα αστέρια της Euroleague, επισημαίνοντας πόσο σημαντικό είναι αυτό για τη χώρα.

Και κάτι ακόμα, πιο απλό. Ένα τουρνουά που ξεκίνησε ως υπόσχεση σε έναν φοιτητή που αγάπησε το μπάσκετ, σήμερα ενώνει τον πρωταθλητή Ευρώπης, τον Αυτοκράτορα του Βορρά, τη Μακάμπι και τον Ερυθρό Αστέρα κάτω από την ίδια στέγη. Αν αυτό δεν είναι απόδειξη ότι στην Κύπρο, όταν κάτι γίνεται με καρδιά, μπορεί να γίνει και με επίπεδο, τότε δεν ξέρω τι είναι. Το Ελευθερία ανοίγει τις πόρτες του την Παρασκευή. Ο Νεόφυτος θα είναι εκεί, σε κάθε κάθισμα.

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

€3
€5
€10
Other amount

Ο Παναθηναϊκός πλήρωσε δέκα φορές περισσότερα από τον Ολυμπιακό

2 weeks ago
EUROLEAGUE

Παναθηναϊκός 3,06 εκατ., Ολυμπιακός 303 χιλ.: για πρώτη φορά είδαμε στην πράξη τι σημαίνει το «salary cap» της EuroLeague

Η EuroLeague ανακοίνωσε τις πρώτες Competitive Balance Compensations της ιστορίας της και τα νούμερα δεν χρειάζονται να περάσουν από κάποιο φίλτρο για να τα αντιληφθούμε. Ο Παναθηναϊκός καλείται να καταβάλει 3.065.691 ευρώ. Η Αναντολού Εφές 1.071.676. Η Χάποελ Τελ Αβίβ 998.027. Ο Ολυμπιακός 303.290. Σύνολο: 5.438.684 ευρώ, που μοιράζονται εξίσου στις 15 ομάδες που έμειναν εντός των ορίων. Από 362.579 ευρώ στην καθεμία.

Κάντε την πρόσθεση: τέσσερις παραβάτες, δεκαπέντε συνεπείς. Δεκαεννιά. Η εικοστή ομάδα, η ASVEL, τιμωρήθηκε από την άλλη πλευρά, αλλά σε αυτό θα επανέλθουμε, γιατί εκεί κρύβεται το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας.

Δεν είναι πρόστιμο, αλλά… διόδια.

Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι για το οποίο έγινε μπέρδεμα από την πρώτη μέρα: αυτά δεν είναι πρόστιμα. Δεν πηγαίνουν στα ταμεία της EuroLeague. Είναι μηχανισμός αναδιανομής. Τα λεφτά αλλάζουν χέρια οριζόντια, από τους πλούσιους στους υπόλοιπους.

Η EuroLeague, δηλαδή, δεν έχτισε κάποιο τείχος. Έστησε σταθμό διοδίων. Ο δρόμος παραμένει ανοιχτός για όποιον θέλει να τρέξει με 200, απλώς τώρα υπάρχει μπάρα και ταμπέλα με την τιμή.

Και η τιμή είναι, ας το πούμε καθαρά, τσουχτερή αλλά όχι απαγορευτική. Με βάση τα μεγέθη υπέρβασης που κυκλοφόρησαν (περίπου 6,18 εκατ. για τον Παναθηναϊκό, 1,8 για την Εφές, 1,66 για τη Χάποελ, γύρω στο μισό εκατομμύριο για τον Ολυμπιακό), κάθε ευρώ πάνω από το Base Remuneration Level κόστισε από 50 έως 60 σεντ επιπλέον. Μια υπέρβαση ενός εκατομμυρίου, δηλαδή, βγαίνει στην πραγματικότητα ενάμισι.

Δεν είναι λίγο. Δεν είναι όμως και τιμωρία που μπορεί να αλλάξει σχέδια.

Το κρυφό δίχτυ ασφαλείας

Εδώ χρειάζεται μια λεπτομέρεια που πέρασε στα ψιλά και είναι κομβική: για τις σεζόν 2025/26 και 2026/27 ισχύει μεταβατικό πλαφόν στην αποζημίωση. Δεν μπορεί να ξεπεράσει το 10% του συνολικού καθαρού μισθολογίου μιας ομάδας.

Με απλά λόγια, όσο κι αν ξεφύγεις, η EuroLeague σου έχει βάλει οροφή στην ίδια την τιμωρία. Το δίχτυ αυτό από το 2027/28 εξαφανίζεται, αφού μπαίνει σε πλήρη ισχύ το High Remuneration Level, φεύγει το μεταβατικό πλαφόν και ο υπολογισμός των εσόδων περνά από τριετή σε διετή μέσο όρο. Δηλαδή γίνεται πιο ευαίσθητος στη συγκυρία.

Όποιος βλέπει σήμερα τα 3 εκατομμύρια και λέει «σιγά», ας περιμένει το καλοκαίρι του 2027.

Το ερώτημα των εκατομμυρίων

Και τώρα το δύσκολο. Μπορεί ένα luxury tax να παράγει πραγματική ανταγωνιστική ισορροπία, όταν τα πορτοφόλια των ιδιοκτητών διαφέρουν τόσο δραματικά;

Το επιχείρημα των σκεπτικιστών είναι στέρεο. Για έναν ιδιοκτήτη που έχει επενδύσει δεκάδες εκατομμύρια με μοναδικό στόχο το Final Four, τα τρία εκατομμύρια δεν είναι φρένο, αλλά μία γραμμή στον προϋπολογισμό. Ένα ακόμη έξοδο δίπλα στα ναύλα των τσάρτερ και στα μπόνους πρόκρισης. Αν αυτό ισχύει, ο μηχανισμός δεν περιορίζει τον ισχυρό, απλώς βάζει ταρίφα στην υπεροχή.

Υπάρχει όμως και η αντίθετη ανάγνωση, και είναι πιο πονηρή απ’ όσο φαίνεται. Τα χρήματα δεν εξαφανίζονται σε κάποιο συρτάρι. Πηγαίνουν στους αντιπάλους. Ο Παναθηναϊκός φέτος όχι μόνο πλήρωσε παραπάνω για το δικό του ρόστερ, αλλά χρηματοδότησε και τα ρόστερ των ανταγωνιστών του. Μόνος του κάλυψε πάνω από το 56% του συνολικού ταμείου.

Και τα 362.579 ευρώ δεν είναι χαρτζιλίκι για μια μεσαία ομάδα. Είναι, χοντρικά, ο καθαρός μισθός ενός καλού παίκτη του ρόστερ της. Δεν είναι επανάσταση, είναι όμως ο πρώτος θεσμοθετημένος αγωγός που μεταφέρει χρήμα από την κορυφή προς τη μέση της πυραμίδας.

Η ASVEL και το μάθημα του δαπέδου

Το πιο υποτιμημένο κομμάτι της ανακοίνωσης δεν αφορά τους πλούσιους. Αφορά την ASVEL, που δεν έπιασε το Low Remuneration Level και υποχρεώθηκε να μοιράσει 1.280.924 ευρώ στους ίδιους της τους παίκτες, ενώ δέχθηκε και κυρώσεις για ληξιπρόθεσμες οφειλές και ελλιπή δικαιολογητικά.

Το σύστημα, δηλαδή, δεν τιμωρεί μόνο όποιον ξοδεύει πολύ. Τιμωρεί και όποιον ξοδεύει λίγα. Και έχει δίκιο: μια λίγκα δεν χαλάει μόνο επειδή κάποιος αγοράζει ότι κινείται. Χαλάει και επειδή κάποιος άλλος κατεβάζει ρολά και σερβίρει είκοσι εννιά αγωνιστικές αδιαφορίας.

Ο πήχης εξάλλου δεν είναι στατικός. Το δάπεδο για το 2026/27 ανεβαίνει στα 6,69 εκατ. ευρώ (30% του μέσου όρου εσόδων των licensed clubs, που εκτοξεύθηκε κατά 14% στα 22.298.591 ευρώ), τη στιγμή που η οροφή του Base Remuneration Level παραμένει παγωμένη στα 10 εκατομμύρια.

Κρατήστε αυτό: πέρυσι το περιθώριο ανάμεσα σε δάπεδο και οροφή ήταν 4,15 εκατ. Φέτος είναι 3,31. Η μέγγενη έκλεισε κατά ένα πέμπτο μέσα σε δώδεκα μήνες. Και έκλεισε χωρίς να αλλάξει η οροφή, αλλά επειδή ανέβηκε το πάτωμα.

(Μια διόρθωση που πρέπει να γίνει, γιατί κυκλοφορεί λάθος: το BRL δεν «ανεβαίνει» στα 10 εκατομμύρια το 2026/27. Εκεί ήταν ήδη από το 2025/26, μετά την απόφαση των μετόχων τον Ιούνιο του 2025 να ανέβει το ελάχιστο κατώφλι από τα 8 στα 10.)

Οι πόρτες που έμειναν ανοιχτές

Πριν βιαστούμε να μιλήσουμε για ευρωπαϊκό NBA, ας θυμηθούμε τι δεν μετράει στην λίστα: οι anchor players (τρεις πλέον, από δύο), οι U23, οι παίκτες μακράς παραμονής στον σύλλογο, οι μακροχρόνια τραυματίες, οι λεγόμενες medium-range εξαιρέσεις.

Δηλαδή; Δηλαδή το ταβάνι έχει… καταπακτές. Και όποιος ξέρει να τις βρίσκει, κερδίζει ρόστερ χωρίς να πληρώσει τα «διόδια». Η επόμενη μεγάλη δεξιότητα στο ευρωπαϊκό μπάσκετ δεν θα είναι μόνο το σκάουτινγκ, αλλά η αρχιτεκτονική των συμβολαίων. Ποιον δηλώνεις anchor, πόσο κρατάς έναν παίκτη ώστε να γίνει «extended-tenure», πότε ανανεώνεις έναν εικοσιτριάχρονο πριν χάσει το φορολογικό του πλεονέκτημα;

Η μικρή ιστορία της σεζόν το δείχνει γλαφυρά: η υπέρβαση του Ολυμπιακού πυροδοτήθηκε, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, από την ενεργοποίηση του συμβολαίου του Μουσταφά Φαλ. Μια κίνηση ρουτίνας μέσα στη σεζόν κόστισε 303.290 ευρώ. Έτσι μοιάζει ένα σύστημα που δουλεύει: με το να τιμολογεί ακόμη και τις μικρές αποφάσεις.

Το στοίχημα

Το ΝΒΑ χρειάστηκε σχεδόν σαράντα χρόνια και τρία lockouts για να φτάσει από το πρώτο, τρύπιο σαν σουρωτήρι salary cap του 1984 στο σημερινό second apron που πραγματικά πονάει. Η EuroLeague ξεκίνησε τον δικό της δρόμο μόλις πέρυσι. Το να ζητάμε ισορροπία από τον πρώτο χρόνο είναι σαν να ζητάμε από παιδί που μόλις άφησε τις βοηθητικές ρόδες του ποδηλάτου του να κερδίσει τον Γύρο της Γαλλίας.

Αυτό που όμως έχει ήδη επιτευχθεί δεν είναι μικρό. Για πρώτη φορά στην ιστορία του ευρωπαϊκού μπάσκετ γνωρίζουμε δημόσια, με ονόματα και δεκαδικά ψηφία, ποιος ξέφυγε και πόσο. Για δεκαετίες τα μισθολόγια της EuroLeague ήταν θέμα φημολογίας, ψιθύρων σε ξενοδοχεία και «πηγών προσκείμενων στη διοίκηση». Τώρα υπάρχει αριθμός. Και όπου υπάρχει αριθμός, υπάρχει λογοδοσία.

Για μια μικρή αγορά σαν τη δική μας, το μάθημα είναι διπλό και το ξέρουμε καλά: τα οικονομικά πλαίσια διαμορφώνουν τον ανταγωνισμό πολύ περισσότερο από κάθε σφυρίχτρα. Και το δάπεδο μετράει όσο και η οροφή. Ίσως και περισσότερο…

Θα εξισώσει το luxury tax τους ισχυρούς με τους υπόλοιπους; Όχι. Δεν το κάνει πουθενά στον κόσμο. Αυτό που κάνει είναι πιο μετρημένο και πιο ρεαλιστικό: κάνει την υπεροχή ακριβότερη και την επιμονή των μικρών βιώσιμη. Και για να είμαστε ειλικρινείς, αν το 2027 δούμε την Παρτίζαν ή τη Ζάλγκιρις να κρατάει έναν παίκτη που παλαιότερα θα είχε φύγει με μια τηλεφωνική κλήση από την Αθήνα ή τη Κωνσταντινούπολη, τότε τα 362.579 ευρώ θα έχουν κάνει πολύ περισσότερη δουλειά απ’ όση τους αναγνωρίζουμε σήμερα.

Ο δρόμος παραμένει ανοιχτός. Απλώς (επιτέλους) έχει και διόδια. Και αυτό είναι πρόοδος…

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

€3
€5
€10
Other amount

Η υπόθεση Γουόκαπ ανοίγει μία επικίνδυνη πόρτα για ολόκληρη την EuroLeague

3 weeks ago
EUROLEAGUE

Υπάρχει μια λέξη στην ανακοίνωση της ΚΑΕ Ολυμπιακός που αξίζει περισσότερη προσοχή από όλο το υπόλοιπο κείμενο: «αναίτια». Ο Τόμας Γουόκαπ, λέει ο πρωταθλητής Ευρώπης, κοινοποίησε μονομερή έγγραφη καταγγελία του συμβολαίου του και ζήτησε άμεση αποδέσμευση χωρίς να επικαλεστεί λόγο. Ούτε καθυστερήσεις πληρωμών, ούτε παραβίαση όρων, ούτε ιατρικό ζήτημα. Τίποτα από όσα προβλέπει το πλαίσιο ως αιτία. Λέει απλώς: θέλω να φύγω.

Και εκεί ακριβώς η υπόθεση παύει να είναι ρεπορτάζ μεταγραφών και γίνεται θεσμικό ζήτημα. Γιατί αν ένας παίκτης μπορεί να καταγγείλει «αναίτια» ένα εν ισχύι συμβόλαιο επειδή εμφανίστηκε κάποιος με… βαθύτερη τσέπη, τότε η EuroLeague δεν έχει πρόβλημα με τον Γουόκαπ. Έχει πρόβλημα με τον εαυτό της.

Πέντε χρόνια, ένα καλοκαίρι

Ας κρατήσουμε για ένα λεπτό το ανθρώπινο κομμάτι, γιατί χωρίς αυτό η ιστορία γίνεται κακή δικογραφία. Ο Γουόκαπ δεν είναι ένας τυχαίος μισθοφόρος που πέρασε από το λιμάνι. Είναι ο άνθρωπος που ήρθε το 2021, πανηγύρισε τρία πρωταθλήματα, τρία Κύπελλα, τέσσερα Σούπερ Καπ και, τον περασμένο Μάιο, το τρόπαιο που κυνηγούσε ο Ολυμπιακός εδώ και χρόνια. Είναι ο Best Defender της EuroLeague του 2024, ο πρώτος σε κλεψίματα του 2023, ο παίκτης που πήρε ελληνικό διαβατήριο και φόρεσε τη φανέλα της Εθνικής.

Τα νούμερά του πέρυσι (5.3 πόντοι, 5.7 ασίστ, 2.6 ριμπάουντ σε 24.4 λεπτά, με 36.7% στα τρίποντα σε 37 συμμετοχές) δεν λένε σχεδόν τίποτα, και αυτό είναι ο καλύτερος έπαινος γι’ αυτόν. Ο Γουόκαπ ανήκει στην κατηγορία των παικτών που το boxscore τους αδικεί συστηματικά. Είναι ο παίκτης που κερδίζει τα επτά λεπτά της τέταρτης περιόδου που δεν φαίνονται πουθενά.

Είναι επίσης 33 ετών. Και ξέρει, όπως ξέρουν όλοι στην ηλικία του, ότι το επόμενο μεγάλο συμβόλαιο δεν είναι δεδομένο ότι θα υπάρξει. Αυτό δεν το γράφω για να τον δικαιολογήσω. Το γράφω γιατί χωρίς αυτό δεν καταλαβαίνεις γιατί ένας άνθρωπος με το προφίλ του φτάνει στο σημείο να στείλει τέτοιο χαρτί.

Η αριθμητική που τα εξηγεί όλα

Το συμβόλαιο του Γουόκαπ, επέκταση που υπογράφηκε το 2023, τρέχει μέχρι το καλοκαίρι του 2027 με καθαρό μισθό γύρω στο 1.1 εκατ. δολάρια. Και (εδώ είναι το κλειδί) δεν περιλαμβάνει ρήτρα αποδέσμευσης. Καμία. Ο Ολυμπιακός έχει απόλυτο συμβατικό έλεγχο.

Απέναντι σε αυτό, η Dubai BC φέρεται να έχει βάλει στο τραπέζι για τον ίδιο τον παίκτη κάτι σαν 6 εκατ. δολάρια για δύο χρόνια, με σενάρια που έφταναν τα 9 εκατ. για τρία. Δηλαδή, με απλά μαθηματικά, από δύο έως τρεις φορές η ετήσια απολαβή του, επί τρία χρόνια. Προς τον Ολυμπιακό, οι προσφορές ανέβαιναν σκαλί σκαλί: 600.000 δολάρια σε δύο δόσεις, μετά 870.000 ευρώ που χαρακτηρίστηκαν «τελική προσφορά», τελευταία γίνεται λόγος για 1.5 εκατ. Ο Ολυμπιακός ζήτησε 3 εκατ. και δεν κουνήθηκε ρούπι. «Δεν υπάρχει θέμα προς συζήτηση», ήταν η γραμμή του Πειραιά όλο το καλοκαίρι.

Ο γενικός μάνατζερ της Dubai, Ντέγιαν Καμενιάσεβιτς, δεν έκρυψε τίποτα μιλώντας στη Mozzart Sport: παραδέχθηκε ότι ψάχνουν πλέι μέικερ και ότι «ένας από τους παίκτες είναι ο Τόμας Γουόκαπ», προσθέτοντας ότι όλα εξαρτώνται από τη συμφωνία με τον Ολυμπιακό ή από το αν ο παίκτης βρει μόνος του τον τρόπο να «σπάσει» το συμβόλαιο. Η δεύτερη διατύπωση είναι που πρέπει να απασχολήσει τη διοργάνωση. Δεν είναι απειλή ούτε πρόκληση, αλλά μια απλή περιγραφή μιας διεξόδου που το σύστημα αφήνει ανοιχτή.

Ο ίδιος ο Καμενιάσεβιτς, παρεμπιπτόντως, αντιστέκεται στην εικόνα του νεόπλουτου που αγοράζει την Ευρώπη: υποστηρίζει ότι ο προϋπολογισμός τους ήταν 11ος πέρυσι και φέτος κινείται μεταξύ έβδομης και ένατης θέσης, και ότι κανένας παίκτης τους δεν βρίσκεται στους 15 ακριβοπληρωμένους της EuroLeague. Ας υποθέσουμε ότι λέει την αλήθεια. Το ζήτημα δεν αλλάζει καθόλου, αντίθετα γίνεται πιο ανησυχητικό. Γιατί αν δεν χρειάζεται καν να είσαι ο πλουσιότερος για να ξηλώσεις συμβόλαιο του πρωταθλητή Ευρώπης, τότε το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο αφού παρουσιάζεται ένα κενό στους κανόνες.

Το χαρτί που εγγυάται μόνο προς μία κατεύθυνση

Η EuroLeague διαθέτει ολοκληρωμένο πλαίσιο: EuroLeague Framework Agreement, τυποποιημένο συμβόλαιο παίκτη, Dispute Resolution Chamber, διαιτησία στη Λουγκάνο, με το BAT ως εναλλακτικό φόρουμ. Και έχει, δικαίως, ως θεμέλιο λίθο την πλήρη εγγύηση των συμβολαίων. Μια κατάκτηση της ELPA για την οποία κανείς σοβαρός δεν διαφωνεί. Ο παίκτης που τραυματίζεται ή που δεν αποδίδει πληρώνεται μέχρι το τέλος. Έτσι πρέπει.

Το ερώτημα είναι τι εγγυάται το ίδιο χαρτί προς την αντίθετη κατεύθυνση. Γιατί οι ομάδες δεν χτίζουν μόνο ρόστερ. Χτίζουν προϋπολογισμούς, εισιτήρια διαρκείας, χορηγικά πακέτα, αθλητικά πλάνα τριετίας. Ο Ολυμπιακός πήγε ήδη και έφερε Κόντι Μίλερ-Μακιντάιρ και Ζαν Μοντέρο. Δεν το έκανε επειδή περίσσευαν θέσεις, αλλά επειδή έπρεπε να θωρακιστεί απέναντι σε ένα σενάριο που δεν έπρεπε καν να υπάρχει. Και δίπλα τρέχει και η υπόθεση Ντόρσεϊ, με τον παίκτη να ζητά σχεδόν διπλασιασμό ενός συμβολαίου που ήδη ισχύει.

Εδώ είναι που το πράγμα γίνεται μεταδοτικό. Αν η κίνηση Γουόκαπ τελεσφορήσει με οποιονδήποτε τρόπο, το μήνυμα προς κάθε ατζέντη της ηπείρου θα είναι κρυστάλλινο: το τριετές συμβόλαιο είναι δεσμευτικό μόνο για τον σύλλογο και προαιρετικό για τον παίκτη. Και τότε καμία μεσαία ομάδα δεν θα μπορεί να προγραμματίσει τίποτα πέρα από τον επόμενο Ιούνιο.

Η ειρωνεία στην κορυφή

Τον περασμένο Ιανουάριο, η EuroLeague έστειλε επιστολή στο NBA προειδοποιώντας για νομικές ενέργειες, επειδή η αμερικανική λίγκα συζητούσε με ομάδες που είναι δεσμευμένες με μακροχρόνιες άδειες. Η λογική ήταν αδιαμφισβήτητη: δεν μιλάς με κάποιον που έχει υπογράψει αλλού.

Αυτή η αρχή, όμως, εφαρμόστηκε για τις μετοχές και τις άδειες. Για τους παίκτες, το αντίστοιχο πλέγμα προστασίας απλώς δεν υπάρχει με την ίδια πυκνότητα. Το NBA, που δεν είναι δα και υπόδειγμα ηθικής, έχει τουλάχιστον καταλάβει το πρόβλημα: πρόστιμο 500.000 δολαρίων στους Λέικερς επειδή ο γενικός μάνατζέρ τους επικοινώνησε με τον ατζέντη παίκτη υπό συμβόλαιο, και έκτοτε πρόστιμα που φτάνουν τα 10 εκατ., αφαίρεση επιλογών ντραφτ, ακόμα και ακύρωση συμβολαίων ως πιθανές κυρώσεις.

Η EuroLeague δεν χρειάζεται να αντιγράψει το αμερικανικό μοντέλο. Χρειάζεται όμως να απαντήσει σε τρία πράγματα: τι συνιστά αθέμιτη προσέγγιση παίκτη υπό συμβόλαιο, ποιος το ελέγχει, και τι πληρώνει όποιος πιαστεί. Χωρίς αυτά, το «ιερό» συμβόλαιο είναι απλώς μια σύσταση με σφραγίδα.

Η υπογραφή δεν έχει μία μόνο όψη

Θα το πω ευθέως, γιατί η μέση οδός εδώ είναι υπεκφυγή. Ναι, οι παίκτες πρέπει να προστατεύονται. Ναι, οι εγγυημένες αποδοχές είναι κατάκτηση και όχι πολυτέλεια. Ναι, ένας αθλητής με ημερομηνία λήξης στα γόνατά του δικαιούται να κυνηγήσει το συμβόλαιο της ζωής του.

Αλλά η προστασία που ισχύει προς τη μία κατεύθυνση και εξαερώνεται προς την άλλη δεν λέγεται προστασία. Λέγεται ανισορροπία. Το συμβόλαιο δεν είναι εισιτήριο μονής διαδρομής που το ακυρώνεις όταν βρεις καλύτερη πτήση. Είναι αμοιβαία δέσμευση, και η ιερότητά της κρίνεται ακριβώς τη στιγμή που η μία πλευρά έχει κάθε λόγο να την παραβεί.

Αν ο Ολυμπιακός καθυστερούσε τρεις μισθούς, ο Γουόκαπ θα είχε δίκιο να καταγγείλει και όλοι μας θα ήμασταν μαζί του. Το ίδιο ακριβώς ισχύει και αντίστροφα. Οι σύλλογοι δεν είναι απρόσωπες εταιρείες που «αντέχουν». Είναι κι αυτοί συμβαλλόμενο μέρος, με υποχρεώσεις που τηρούν, με κόσμο που πλήρωσε εισιτήριο διαρκείας για ένα ρόστερ που του υποσχέθηκαν. Η ισότητα των όπλων δεν είναι εχθρός των παικτών. Είναι η μόνη εγγύηση ότι το επόμενο συμβόλαιο θα έχει αξία και για τους δύο.

Τι μπορεί να γίνει, πριν γίνει συνήθεια

Τρία πράγματα, χωρίς επανάσταση. Πρώτον, ρητός κανόνας για τις επαφές με δεσμευμένους παίκτες, με υποχρεωτική έγγραφη ενημέρωση του συλλόγου και πραγματικές κυρώσεις για τους παραβάτες. Δεύτερον, τυποποίηση των ρητρών: αν η αγορά έχει φτάσει εδώ, τότε κάθε πολυετές συμβόλαιο να ορίζει εξαρχής τι κοστίζει η έξοδος. Έτσι, το επόμενο «Ντουμπάι» πληρώνει τιμολόγιο αντί να στέλνει επιστολές. Τρίτον, ταχεία διαιτητική διαδικασία με πραγματικά αποτρεπτικές ποινές, ώστε η μονομερής καταγγελία να μην είναι ποτέ ο «εύκολος» δρόμος.

Ο Ολυμπιακός περιμένει τον παίκτη την Πέμπτη 20 Αυγούστου για ιατρικές και εργομετρικές, με ρητή επιφύλαξη νομικών ενεργειών. Πιθανότατα θα ακολουθήσουν δικηγόροι, ημερομηνίες και μια διαδικασία που θα κρατήσει περισσότερο απ’ όσο αντέχει η υπομονή του κόσμου.

Και όμως, το τελικό συμπέρασμα δεν είναι μαύρο. Το ευρωπαϊκό μπάσκετ βρίσκεται σε φάση όπου έρχονται νέα κεφάλαια, νέες αγορές και νέοι παίκτες που πριν από πέντε χρόνια δεν θα κοιτούσαν καν προς τα εδώ. Αυτό είναι πλούτος, όχι απειλή. Η υπόθεση Γουόκαπ δεν είναι το τέλος της αξιοπιστίας. Είναι το καμπανάκι που χτυπά ακριβώς στην ώρα του, όσο υπάρχει χρόνος να μπουν κανόνες πριν γίνει το κενό συνήθεια. Οι διοργανώσεις που ωριμάζουν το κάνουν πάντα έτσι: με μια κρίση που τις αναγκάζει να γράψουν αυτό που θεωρούσαν αυτονόητο.

Ας ελπίσουμε ότι η EuroLeague θα διαβάσει το σημερινό χαρτί όχι ως δικόγραφο, αλλά ως προσχέδιο κανονισμού.

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

€3
€5
€10
Other amount

Χτίζοντας παλάτι στην άμμο

1 month ago
EUROLEAGUE

Από τα 59 εκατομμύρια στα 10, από την ομάδα που θα «χτυπούσε» Final Four στο απόλυτο ερωτηματικό: πώς η ASVEL του Τόνι Πάρκερ βρέθηκε μέσα σε λίγες εβδομάδες να ξηλώνει ό,τι είχε πλέξει

Υπάρχει ένα παλιό γαλλικό ρητό που λέει πως «ο πλούτος έρχεται με το σταγονόμετρο και φεύγει με τον κουβά». Στη Λυών, φέτος το καλοκαίρι, τον κουβά τον γέμισαν μέχρι πάνω. Πριν από δύο μήνες η Βιλερμπάν ήταν η ομάδα που «τρελάθηκε» στην αγορά, που κυνηγούσε παικταράδες, που μιλούσε ανοιχτά για Final Four και για συνολικό μπάτζετ 59 εκατομμυρίων ευρώ. Τέλη Ιουλίου, το αγωνιστικό της μπάτζετ ψάχνει να σταθεί κάπου ανάμεσα στα 9 και τα 11 εκατομμύρια. Αυτό δεν είναι διόρθωση πορείας αυτό. Είναι κατεδάφιση!

Η ανακοίνωση που ήθελε να καθησυχάσει και τρόμαξε

Την Πέμπτη (30/7) ο σύλλογος βγήκε να μιλήσει, προφανώς για να σταματήσει την αιμορραγία των φημών. Η ASVEL ανακοίνωσε ότι ο νέος προϋπολογισμός εγκρίθηκε την Τετάρτη 29 Ιουλίου, χαρακτηρίζοντάς τον πρωτόγνωρο και παραδεχόμενη ανοιχτά ότι δεν ανταποκρίνεται στις αρχικές προσδοκίες. Στη γλώσσα των ανακοινώσεων, το «πρωτόγνωρος» είναι λέξη-παπαγαλάκι: μπορεί να σημαίνει «πρωτοφανώς μεγάλος» ή «πρωτοφανώς μικρός». Δεδομένου ότι την ίδια εβδομάδα ο Σιλβέν Φρανσίσκο πήρε το ροζ φύλλο και τον δρόμο για την Αθήνα, μάλλον δεν χρειάζεται λεξικό για να καταλάβουμε ποιο από τα δύο ισχύει.

Ο Τόνι Πάρκερ, από την πλευρά του, επέλεξε τη γλώσσα του ανθρώπου που κρατάει το πρόσωπό του όρθιο ενώ ο τοίχος πίσω του πέφτει. Μίλησε για προχωρημένες συζητήσεις που έδιναν ελπίδες, για επενδυτές που επαναβεβαίωσαν την εμπιστοσύνη τους, για μια καθυστέρηση που (επιμένει) δεν αναιρεί το εγχείρημα αλλά αποτελεί βήμα στην εξέλιξή του. Η αλήθεια από κάτω, ωστόσο, είναι απλή και σκληρή: η οριστικοποίηση των συμφωνιών πήρε περισσότερο χρόνο απ’ όσο υπολόγιζαν, με αντίκτυπο στο μισθολόγιο στην αρχή της σεζόν. Μετάφραση: το ρόστερ χτίστηκε με λεφτά που δεν είχαν μπει ακόμη στο ταμείο!

Το ντόμινο

Και όταν τα λεφτά δεν μπαίνουν, τα ντόμινο πέφτουν με τη σειρά τους. Ο Φρανσίσκο άφησε πίσω του συμβόλαιο 16 εκατομμυρίων για τρία χρόνια και πήρε κάτι παραπάνω από 10 από τον Παναθηναϊκό. Ένας παίκτης που δέχεται μείωση της τάξης του 35% για να φύγει, δεν φεύγει επειδή του άρεσε το τριφύλλι. Φεύγει επειδή προτιμά τα σίγουρα δέκα από τα υποθετικά δεκαέξι.

Ο Νικ Βάιλερ-Μπαμπ οδεύει προς την Dubai BC, τον Άρμονι Μπρουκς διεκδικούν Παρτίζαν και Ρεάλ Μαδρίτης, ο Ντάνιελ Τάις είναι επίσης καθ’ οδόν, ενώ οι συμφωνίες με Πάτι Μιλς, Νέιτ Σεστίνα και Τζόελ Μπόλομποϊ έμειναν στα χαρτιά. Το πιο εύγλωττο, όμως, είναι η περίπτωση του Γκερσόν Γιαμπουσέλε: ήταν σχεδόν έτοιμος να δώσει τα χέρια με τη Βιλερμπάν, μύρισε εγκαίρως τι παίζεται και πήρε τα τέσσερα εκατομμύρια ετησίως που στόχευε από τον Παναθηναϊκό. Στο μπάσκετ, όπως και στο πόκερ, το ένστικτο του παίκτη που σηκώνεται από το τραπέζι πριν την τελευταία μοιρασιά αξίζει όσο και το ταλέντο του.

Το πιο ανησυχητικό σήμα δεν ήρθε πάντως από τους παίκτες, αλλά από τον πάγκο. Ο Βενσάν Κολέ, ο πολύπειρος Γάλλος τεχνικός που θα αναλάμβανε ρόλο associate head coach δίπλα στον Πάρκερ, ζήτησε χρόνο και σκέφτεται να κάνει πίσω. Όταν ο άνθρωπος που δούλεψε μια ζωή στο γαλλικό μπάσκετ και ξέρει κάθε πέτρα, διστάζει να μπει στο κτίριο, κάτι σου λέει για τα θεμέλια.

Ό,τι απέμεινε

Τα ονόματα που έχουν απομείνει στα χέρια της ASVEL χωράνε σε μία χαρτοπετσέτα. Μποθ Γκατς, Ιβ Πονς, Εμπάιγ Ντιάιγ και Μποντιάν Μασά είναι οι μόνοι δεσμευμένοι με συμβόλαιο, τη στιγμή που από την ομάδα έχουν ήδη αποχωρήσει έντεκα παίκτες. Μια λίστα που μοιάζει με κυλιόμενους τίτλους τέλους μίας ταινίας που δεν προλάβαμα να δούμε. Με 9 έως 11 εκατομμύρια για μισθούς παικτών και προπονητών, μιλάμε για προϋπολογισμό μεσαίας δύναμης του EuroCup, σε μια EuroLeague όπου τα μπάτζετ των διεκδικητών έχουν ξεπεράσει τα 30 και τα 40.

Και εδώ είναι το ουσιώδες: η Βιλερμπάν δεν παίζει στην EuroLeague επειδή κέρδισε κάτι φέτος. Παίζει επειδή κατέχει μακροχρόνια άδεια, το περίφημο Α-licence, το χρυσό εισιτήριο που της εξασφαλίζει θέση στο τραπέζι ανεξαρτήτως αποτελεσμάτων. Το παράδοξο του μοντέλου φαίνεται σε όλο του το μεγαλείο: η ασφάλεια της συμμετοχής επέτρεψε να σχεδιαστεί μπάτζετ 59 εκατομμυρίων πάνω σε επενδυτές που δεν είχαν ακόμη υπογράψει. Ένα κλασικό λάθος επιχειρηματικότητας, ντυμένο με μπασκετικό ρομαντισμό.

Το βαθύτερο πρόβλημα δεν είναι ταμειακό

Θα ήταν εύκολο να πούμε ότι η ASVEL απλώς δεν βρήκε τα λεφτά. Η ουσία είναι πιο σύνθετη. Ο Πάρκερ αγόρασε τον σύλλογο το 2009 με όραμα να τον κάνει γαλλική δύναμη διαρκείας, και σε εγχώριο επίπεδο πέτυχε: Τίτλοι, υποδομές, η νέα αρένα στο Ντεσίν, μια ολόκληρη οικονομία γύρω από το μπάσκετ σε μια χώρα που παραδοσιακά αναπνέει για το ποδόσφαιρο. Στην Ευρώπη όμως, η ASVEL δεν κατάφερε ποτέ να μετατρέψει τη θέση της σε αποτέλεσμα. Χρόνια στην κάτω μεριά της βαθμολογίας, χρόνια ελπίδων πως «του χρόνου θα τα καταφέρουμε».

Το φετινό καλοκαίρι ήταν το «τώρα ή ποτέ». Ένα all-in που έγινε πριν καν μοιραστούν τα φύλλα. Και όταν το all-in στηρίζεται σε κεφάλαια που «έρχονται», αυτό που έρχεται πρώτο είναι ο λογαριασμός.

Το γαλλικό μπάσκετ, σημειωτέον, δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει τη Βιλερμπάν. Η Paris Basketball ανέβηκε ταχύτατα και ομόρφυνε το τοπίο, αλλά μια χώρα που βγάζει Γουεμπανιάμα, Ρισασέ και Σαρ κατά σειρά δεν μπορεί να στηρίζεται σε έναν μόνο πυλώνα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η ASVEL είναι θεσμός, όχι απλώς ομάδα.

Και τώρα;

Το ερώτημα δεν είναι αν η Βιλερμπάν θα κατέβει στην EuroLeague. Θα κατέβει. Το ερώτημα είναι με τι. Ένα ρόστερ φτιαγμένο βιαστικά τον Αύγουστο, με ό,τι έχει απομείνει στα ράφια της αγοράς, σε ένα πρωτάθλημα 20 ομάδων και 38 αγωνιστικών, είναι συνταγή για μια σεζόν αντοχής και όχι φιλοδοξίας.

Κι όμως, υπάρχει και η άλλη ανάγνωση. Οι σύλλογοι που έχουν πιεστεί έτσι, συχνά ανακαλύπτουν ξανά αυτό που είχαν ξεχάσει: την ακαδημία τους. Η ASVEL έχει από τις καλύτερες υποδομές στην Ευρώπη. Από εκεί βγήκαν παιδιά που σήμερα παίζουν στο NBA. Αν το επόμενο δωδεκάμηνο αναγκάσει τον Πάρκερ να δώσει λεπτά σε δεκαοκτάχρονους αντί να κυνηγά τριαντάρηδες με ακριβά συμβόλαια, τότε η κρίση του 2026 μπορεί κάποια στιγμή να θυμίζεται όχι ως η χρονιά που κατέρρευσε το σχέδιο, αλλά ως η χρονιά που βρήκε ξανά τον εαυτό του.

Οι μεγάλες ομάδες δεν κρίνονται από το πόσο ψηλά ανεβαίνουν όταν όλα πάνε καλά. Κρίνονται από το πώς στέκονται όρθιες όταν πέφτει η σκόνη. Η Λυών έχει και ιστορία και τεχνογνωσία και έναν άνθρωπο στο τιμόνι που ξέρει από comeback. Tα έζησε ως παίκτης, με πρωταθλήματα που φαίνονταν χαμένα στο τρίτο δεκάλεπτο. Το τσιπάκι μπορεί να χάλασε στο ταμείο. Το μπάσκετ, στη Βιλερμπάν, δεν έχει χαλάσει.

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

€3
€5
€10
Other amount

Ο Γιόνας γύρισε σπίτι και άρχισαν τα… όνειρα

2 months ago
EUROLEAGUE

Στις 15 Ιουλίου το βράδυ, το Κάουνας έμεινε ξύπνιο μέχρι αργά. Η Ζαλγκίρις ανακοίνωσε τον Γιόνας Βαλαντσιούνας με διετές συμβόλαιο και η Λιθουανία, μια χώρα όπου το μπάσκετ δεν είναι σπορ αλλά δεύτερη θρησκεία, υποδέχθηκε τον άσωτο υιό της με τον τρόπο που ξέρει: έσφαξε τον σιτευτό μόσχο, άνοιξε τα ταμεία και άρχισε να ονειρεύεται. Δεκατέσσερις σεζόν στο NBA, Νο5 του ντραφτ του 2011, καριέρα με 12,8 πόντους και 9 ριμπάουντ μέσο όρο, και στα 34 του ο πιο αναγνωρίσιμος Λιθουανός μπασκετμπολίστας της τελευταίας δεκαπενταετίας επιστρέφει εκεί απ’ όπου ξεκίνησαν όλα.

Ο Τόμας Πούρλις το είπε με τον πιο λιθουανικό τρόπο που γίνεται: πρόκειται μάλλον για τον δεύτερο παίκτη μετά τον Αρβίντας Σαμπόνις που δικαιούται τον τίτλο του θρύλου. Και όπως ο Σαμπόνις γύρισε το 2001 στο Κάουνας για να θυμίσει στην Ευρώπη πώς απλώνει την κορμάρα του στη ρακέτα, έτσι και ο Βαλαντσιούνας έρχεται να κλείσει τον κύκλο. Με τη διαφορά ότι αυτή τη φορά ο κύκλος κοστίζει, σύμφωνα με τα λιθουανικά δημοσιεύματα, περίπου 2,5 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο. Και στη Λιθουανία, όπως σημειώνει ο δις πρωταθλητής Ευρώπης Μαρτίνας Γκετσεβίτσιους, ο κόσμος ξέρει να μετράει.

Τι έφυγε, τι ήρθε

Για να καταλάβουμε το μέγεθος της μετακόμισης, χρειάζεται πρώτα η απογραφή. Έφυγαν πέντε: ο Σιλβέν Φρανσίσκο (για τη Βιλερμπάν), ο Μόουζες Ράιτ (για την Αρμάνι Μιλάνο, αφού το ειδύλλιο με τη Μπαρτσελόνα έμεινε στα χαρτιά), οι Ίγκνας Μπραζντέικις, Λαουρίνας Μπιρούτις και Μάντας Ρουμπστάβιτσιους. Ήρθαν έξι: Σάμπεν Λι από την Εφές, Κάρσεν Έντουαρντς από τη Βίρτους Μπολόνια, Στέρλινγκ Μπράουν από την Παρτίζαν, ο παλιός γνώριμος Μάριους Γκριγκόνις από τον Παναθηναϊκό, ο Μάρεκ Μπλάζεβιτς και, φυσικά, ο Βαλαντσιούνας.

Το ρόστερ, λοιπόν, σε μία ανάσα. Γκαρντ: Γουίλιαμς-Γκος, Λο, Λι, Έντουαρντς, Γκριγκόνις, Γκιεντράιτις, Σιρβίντις. Φόργουορντ: Μπράουν, Ουλάνοβας, Μπουτκεβίτσιους, Τουμπέλις, Σλέβα. Σέντερ: Βαλαντσιούνας, Μπλάζεβιτς. Στον πάγκο, για δεύτερη σεζόν, ο Τόμας Μασιούλις.

Δεκατέσσερις παίκτες επιπέδου Ευρωλίγκας. Οι δέκα, όμως, χωράνε στις τρεις περιφερειακές θέσεις και μόνο τέσσερις στη φροντ λάιν, με δύο καθαρούς σέντερ. Πολυτέλεια από τη μέση και πάνω, ψιλά γράμματα από τη μέση και κάτω. Κρατήστε το, γιατί εκεί θα επιστρέψουμε.

Επίθεση: παλιά σχολή, καινούργια λεφτά

Η περσινή Ζαλγκίρις έγραψε ιστορία με τον δικό της τρόπο: ρεκόρ 23 νικών, πέμπτη θέση στην κανονική περίοδο (την καλύτερη της σύγχρονης εποχής της Ευρωλίγκας για το Κάουνας) και αποκλεισμός στα προημιτελικά με 3-1 από τη Φενέρμπαχτσε του Σαρούνας Γιασικεβίτσιους. Πονάει λίγο παραπάνω η ειρωνεία: ο μαθητής έφτασε μια ανάσα από το Φάιναλ Φορ και τον σταμάτησε ο δάσκαλος…

Εκείνη η ομάδα έτρεχε με τα καύσιμα του Φρανσίσκο (16,5 πόντοι, 6,5 ασίστ, μέλος της πρώτης πεντάδας της διοργάνωσης και δεύτερος στην ψηφοφορία του MVP πίσω από τον Βεζένκοφ) και την κάθετη αθλητικότητα του Ράιτ. Η φετινή έχει άλλη… μηχανή: πιο βαριά, πιο αργή, πιο υπολογισμένη, με το κέντρο βάρους χαμηλά και βαθιά μέσα στη ρακέτα.

Ο Βαλαντσιούνας θα κλειδώνει θέσεις στο ζωγραφιστό, θα τραβάει διπλά μαρκαρίσματα και θα σερβίρει ανοιχτά σουτ σε μια περιφέρεια που, κακά τα ψέματα, ξέρει να τα βάζει: Μπράουν, Γκριγκόνις, Σλέβα, Σιρβίντις και Μπουτκεβίτσιους είναι όλοι τους εκτελεστές πρώτης γραμμής στο catch and shoot, σε μια ομάδα που πέρυσι φιγουράριζε για μήνες στην κορυφή της Ευρωλίγκας στο ποσοστό τριπόντων. Δίπλα του, ο Αζουόλας Τουμπέλις συνθέτει μαζί του ίσως το πιο επιβλητικό δίδυμο ψηλών της διοργάνωσης. Στη Λιθουανία ήδη αστειεύονται ότι η Ζαλγκίρις του 2026 θα παίζει σαν να ξαναβρέθηκαν στο παρκέ ο Σαμπόνις με τον Τανόκα Μπερντ. Παλιά σχολή, με καινούργια λεφτά.

Ο Έντουαρντς προορίζεται για πρώτος εκτελεστής πίσω από τον σέντερ. Πριν από δύο σεζόν ήταν ο πρώτος σκόρερ της Ευρωλίγκας με τη Μπάγερν (20,4 πόντοι), πέρυσι στη Μπολόνια μέτρησε 17,3 αλλά με πενιχρό δείκτη αξιολόγησης, παίζοντας ένα μπάσκετ που ο Πούρλις περιέγραψε ως κατάχρηση προσωπικών επιλογών σε σύστημα που δεν του ταίριαζε. Στο Κάουνας δεν θα του επιτραπεί να «σιαλέψει» όπως στην Ιταλία και αυτό, λένε οι Λιθουανοί, είναι καλό και για τον ίδιο.

Υπάρχει όμως ένας αστερίσκος, και δεν είναι μικρός. Ο Φρανσίσκο δεν αντικαταστάθηκε με αντίστοιχο δημιουργό, γιατί τέτοιος δεν βρέθηκε στην αγορά. Η παραγωγή του θα αναζητηθεί συλλογικά, από τα χέρια των Έντουαρντς, Λι, Γουίλιαμς-Γκος και από τις πάσες του Βαλαντσιούνας μέσα από το ζωγραφιστό. Αν το άθροισμα βγάλει το λογαριασμό, η Ζαλγκίρις μπορεί να εξελιχθεί σε μια από τις κορυφαίες επιθέσεις της Ευρώπης. Αν όχι, θα ψάχνει τον δημιουργό της στα δύσκολα φινάλε, εκεί όπου πέρυσι σήκωνε το χέρι ο Γάλλος.

Άμυνα: εκεί θα κριθεί το παραμύθι

Το πρόβλημα με τον Βαλαντσιούνας δεν είναι απλώς ότι στα 34 του δεν κυνηγάει γκαρντ στο ανοιχτό γήπεδο. Είναι ότι η παρουσία του στενεύει το αμυντικό μενού. Ξεχάστε τις άμυνες συνεχών αλλαγών που έχουν γίνει το ψωμοτύρι της σύγχρονης Ευρωλίγκας: με τον Λιθουανό στο παρκέ, ο Μασιούλις θα καταφύγει σε πιο παθητική αντιμετώπιση του πικ εν ρολ, με τον σέντερ κοντά στη ρακέτα, τους περιφερειακούς να περνούν επιθετικά πάνω από τα σκριν και κατεύθυνση του χειριστή στο αδύναμο χέρι.

Οι πιο ψύχραιμες λιθουανικές φωνές, πάντως, θεωρούν τον σχετικό πανικό υπερβολικό. Ο Βαλαντσιούνας προστατεύει το καλάθι με όγκο και ολοκληρώνει τις άμυνες με το αμυντικό ριμπάουντ που είναι, στο κάτω-κάτω, το τελευταίο και κρισιμότερο κεφάλαιο κάθε αμυντικής κατοχής. Ο Πούρλις θυμίζει ότι οι Ταβάρες, Φαλ και Μιλουτίνοφ δεν φημίζονται για την ευκινησία τους και όμως προσθέτουν, όχι αφαιρούν. Και η περιφέρεια, με τους Λι και Μπράουν, έχει πλέον καλύτερα ατομικά μαρκαρίσματα πάνω στην μπάλα απ’ ό,τι πέρυσι.

Η φοβία (η λέξη είναι του Γκετσεβίτσιους) βρίσκεται αλλού: λείπει ο αθλητικός, ευκίνητος σέντερ που θα κάλυπτε τα διαφορετικά στιλ αντιπάλων. Ο Τουμπέλις θα φορτωθεί λεπτά και ρόλους σε δύο θέσεις, ο Ουλάνοβας θα μετακομίσει συχνότερα στο «4», και αν, ο μη γένοιτο, χτυπήσει ο Τουμπέλις, η φροντ λάιν μένει με Βαλαντσιούνας, Μπλάζεβιτς και Σλέβα. Γι’ αυτό και στο Κάουνας κανείς δεν κλείνει την πόρτα σε μια προσθήκη ψηλού μέσα στη σεζόν. Το τσιπάκι της άμυνας δεν χάλασε. Απλώς θέλει καινούργιο λογισμικό, και ο Μασιούλις έχει μέχρι τον Οκτώβριο να το γράψει.

Δέκα περιφερειακοί, μία μπάλα

Και φτάνουμε στο πιο λεπτό ζήτημα, αυτό που δεν μετριέται με στατιστική. Οι Έντουαρντς, Μπράουν, Λι, Γκριγκόνις και Λο έχουν συνηθίσει σε ρόλους με μπάλα και κατοχές. Στο Κάουνας δεν θα φτάνουν ούτε οι μπάλες, ούτε τα λεπτά για όλους. Ο Λο θα δει τον ρόλο του να συρρικνώνεται, ο Γκριγκόνις μετά από δύο σεζόν στην Αθήνα με τραυματισμούς στη μέση και μετρημένες συμμετοχές, επιστρέφει όχι για να βρει ρυθμό με 30λεπτα, αλλά για να παλέψει για τη ρότα του σε μια θέση με συνωστισμό.

Η ιεραρχία, λένε όλοι, πρέπει να χαραχτεί νωρίς και με «αλφαδιά»: Βαλαντσιούνας και Έντουαρντς οι επιθετικοί άξονες, ο Γουίλιαμς-Γκος στρατηγός και θερμοστάτης του ρυθμού, ο Τουμπέλις πολυεργαλείο και ψυχή, οι υπόλοιποι στρατιώτες με συγκεκριμένες αποστολές. Όσο αργεί το ξεκαθάρισμα, τόσο θα φουσκώνει ο κίνδυνος γκρίνιας και ασύνδετου μπάσκετ.

Εδώ, όμως, η Ζαλγκίρις κρύβει το πιο απρόσμενο ατού της. Ο Βαλαντσιούνας δεν αποκτήθηκε μόνο για τους πόντους και τα ριμπάουντ, αλλά και ως θεσμός αποδυτηρίων. Όταν στο δωμάτιο μπαίνει ένας άνθρωπος που έχει ζήσει δεκατέσσερα χρόνια ό,τι ονειρεύονται όλοι οι υπόλοιποι, οι φωνές χαμηλώνουν μόνες τους. Ο Πούρλις τα ονομάζει «καλά και ευχάριστα προβλήματα». Από εκείνα που η Ζαλγκίρις δεν είχε ποτέ την πολυτέλεια να έχει.

Οι Λιθουανοί ψηφίζουν

Οι εκτιμήσεις στη Λιθουανία κινούνται σε ένα φάσμα από τη συγκρατημένη αισιοδοξία μέχρι το ανοιχτό όνειρο. Ο Γιόνας Λέκσας του Krepsinis.net γράφει ότι το Φάιναλ Φορ δεν ακούγεται πλέον παράλογο, αλλά η λογική απαίτηση είναι πρώτα να επιβεβαιωθεί το περσινό επίπεδο, που δεν είναι καθόλου αυτονόητο όταν οι ανταγωνιστές οπλίζονται με μεγαλύτερα μπάτζετ. Ο Πούρλις πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα: η ομάδα είναι ισχυρότερη από την περσινή και ο στόχος οφείλει να είναι ξεκάθαρα η τετράδα. Ο Γκετσεβίτσιους βαθμολογεί τη στελέχωση με 9, ίσως και 9 συν, αλλά προσγειώνει την πρόβλεψη στην οκτάδα, κάπου μεταξύ έκτης και όγδοης θέσης.

Και πάνω απ’ όλα αυτά πλανάται η πίεση. Στη Λιθουανία, όπως παραδέχονται οι ίδιοι οι Λιθουανοί, την πίεση την παρασκευάζουν βιομηχανικά: τα εισιτήρια ακριβαίνουν, τα μπάτζετ φουσκώνουν, ο κόσμος λογαριάζει τα συμβόλαια και δεν πρόκειται να δείξει κατανόηση αν ο Βαλαντσιούνας φορτωθεί δύο γρήγορα επιθετικά φάουλ ή φανεί αργός σε ένα πικ εν ρολ. Η Ευρωλίγκα, με τα διπλά μαρκαρίσματα, τα ταξίδια και το αμείλικτο καλεντάρι της, είναι άλλο άθλημα από το NBA του Απριλίου. Αυτό θα είναι το πραγματικό μεταπτυχιακό του Γιόνας.

Η ετυμηγορία

Η Ζαλγκίρις του 2026-27 δεν είναι πια η συμπαθής επαρχιώτισσα που πουλάει πάθος και εξάγει ταλέντο. Είναι ομάδα που ψωνίζει από τα ακριβά ράφια, κρατάει τους δικούς της και φέρνει πίσω τους θρύλους της. Έχει ερωτηματικά: Τη δημιουργία που άφησε πίσω του ο Φρανσίσκο, την αθλητικότητα που λείπει από τη φροντ λάιν, την ισορροπία ενός αποδυτηρίου γεμάτου εγωισμούς με προϋπηρεσία. Κανένα, όμως, δεν είναι από εκείνα που δεν λύνονται με δουλειά, ιεραρχία και έναν προπονητή που απέδειξε πέρυσι ότι ξέρει να βάζει τάξη.

Πάνω απ’ όλα, έχει ξανά κάτι που δεν αγοράζεται: 15.000 ψυχές στη Ζαλγκίριο Αρένα να περιμένουν το παιδί που έφυγε έφηβος για τον Καναδά και γύρισε άντρας για να τελειώσει την ιστορία εκεί όπου άρχισε. Το όνειρο στο Κάουνας απέκτησε βάρος, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Ευτυχώς γι’ αυτούς, οι ώμοι που θα το σηκώσουν είναι από τους πιο φαρδιούς που κυκλοφόρησαν ποτέ στα ευρωπαϊκά παρκέ.

Enjoyed this article? Show your support and help fund more independent basketball reporting, analysis and commentary.

€3
€5
€10
Other amount

Γαλλική… αποικία στη ρακέτα του Παναθηναϊκού

2 months ago
EUROLEAGUE, ΕΛΛΑΔΑ

Υπάρχουν μεταγραφικά καλοκαίρια που σε κάνουν να ανασηκώνεις τους ώμους και άλλα που σε κάνουν να σκέφτεσαι. Ο Παναθηναϊκός, με τη γαλλική τριπλέτα Λεσόρ – Φαλ – Γιαμπουσέλε, ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Και όσο το σκέφτομαι, τόσο πιο πολύ πιστεύω ότι δεν μιλάμε απλώς για «μάζεμα ψηλών». Μιλάμε για δήλωση προθέσεων.

Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.

Ο Φαλ είναι το είδος του παίκτη που δεν το βρίσκεις στο ράφι. Δύο μέτρα και κάτι ψιλά που δεν είναι απλώς το ύψος του που μετράει, αλλά η παρουσία του. Ξέρετε πόσοι περιφερειακοί έχουν αλλάξει το τελείωμά τους στον αέρα επειδή είδαν τη σκιά του; Αυτό δεν γράφεται στη στατιστική, αλλά μπορεί να κερδίσει παιχνίδια. Ο Φαλ δεν χρειάζεται να κάνει τίποτα θεαματικό. Αρκεί να στέκεται εκεί που πρέπει, να κλείνει τη ρακέτα και να θυμίζει σε όλους ότι το καλάθι έχει… ιδιοκτήτη.

Ο Λεσόρ, από την άλλη, είναι ό,τι πιο κοντινό έχει η EuroLeague σε φυσικό φαινόμενο. Τον έχουμε δει όλοι: δεν ζητάει την μπάλα, την απαιτεί με τον τρόπο που τρέχει το γήπεδο. Ένταση, ενέργεια, επιθετικό ριμπάουντ, καρφώματα που σηκώνουν τον κόσμο από τις θέσεις του. Εκεί που ο Φαλ ελέγχει το παιχνίδι, ο Λεσόρ το αναστατώνει. Και μια ομάδα που θέλει να πάει μακριά χρειάζεται και τα δύο.

Και μετά έρχεται ο Γιαμπουσέλε, που για μένα είναι και το πιο ενδιαφέρον κομμάτι του παζλ. Προσοχή εδώ, γιατί έχω ήδη ακούσει το λάθος αφήγημα: δεν πήρε ο Παναθηναϊκός τρίτο σέντερ. Πήρε ένα «4» με πυγμή και σουτ, έναν παίκτη που τραβάει τον αντίπαλο ψηλό μακριά από το καλάθι και ανοίγει χώρους για όλους τους υπόλοιπους. Στο σημερινό μπάσκετ, όπου το spacing είναι θρησκεία, αυτό δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη.

Το ωραίο; Οι τρεις τους δεν μπαίνει ο ένας στα παπούτσια του άλλου. Θες έλεγχο και σωματική επιβολή; Φαλ. Θες να ανέβει ο ρυθμός και να τρέμει η ρακέτα του αντιπάλου; Λεσόρ. Θες ανοιχτό γήπεδο και διαφορετική γεωμετρία στην επίθεση; Γιαμπουσέλε. Ο Ομπράντοβιτς, που ποτέ δεν έχτισε ομάδες με βάση τα ονόματα αλλά με βάση τους ρόλους, έχει στα χέρια του ένα ελβετικό σουγιαδάκι με τρεις λεπίδες.

Τώρα, πριν αρχίσουμε να μοιράζουμε τρόπαια από τον Ιούλιο, μια δόση ρεαλισμού.

Τρεις ψηλοί αυτού του βεληνεκούς σημαίνει τρία «εγώ», τρεις παίκτες που θέλουν λεπτά, και ένας προπονητής που πρέπει να κάνει τη μοιρασιά χωρίς να δημιουργήσει γκρίνια. Το έχουμε ξαναδεί το έργο: ομάδες με υπερπληθώρα ταλέντου που κατέληξαν να μην έχουν ταυτότητα. Ο Φαλ και ο Λεσόρ μαζί στο παρκέ θέλουν σουτέρ γύρω τους, αλλιώς η ρακέτα θα μοιάζει με σταθμό του μετρό σε ώρα αιχμής. Και ο Γιαμπουσέλε δεν πρέπει να καταλήξει «πολυεργαλείο χωρίς πρίζα», δηλαδή ένας παίκτης που κάνει λίγο από όλα, αλλά τίποτα ξεκάθαρα.

Αν όμως ο Ομπράντοβιτς βρει τη συνταγή (και το βιογραφικό του λέει ότι συνήθως τη βρίσκει), τότε ο Παναθηναϊκός θα έχει κάτι σπάνιο: μια φροντ λάιν που προσαρμόζεται σε κάθε αντίπαλο, αντί να προσαρμόζεται ο αντίπαλος σε αυτήν. Και στη EuroLeague, όπου τα μεγάλα παιχνίδια κρίνονται στο ριμπάουντ, στα μις ματς και στο ποιος επιβάλλει το σώμα του, αυτό είναι χρυσάφι.

Κορυφαία γραμμή ψηλών στην Ευρώπη; Στα χαρτιά, η κουβέντα στέκει. Στο παρκέ, θα το μάθουμε από τον Οκτώβριο. Εγώ πάντως, ομολογώ, ανυπομονώ να το δω.