Στα τελευταία 25 χρόνια η περιφέρεια έστειλε στη μεγάλη κατηγορία ομάδα πολλές ομάδες. Ελάχιστες έμειναν αρκετά για να χαραχτούν στον χάρτη της.
Σάββατο απόγευμα, 17:30, Καρδίτσα. Τελευταίο ματς της πρεμιέρας της GBL, με αντίπαλο τον Άρη. Τελικό σκορ 74-68 και μία πόλη 40 χιλιάδων ανθρώπων κατεβαίνει από την κερκίδα σαν να κέρδισε κάτι περισσότερο από δύο βαθμούς.
Το σημαντικότερο νούμερο της βραδιάς όμως δεν ήταν στο ταμπλό. Ήταν το «5». Τόσες συνεχόμενες σεζόν μετράει πια η Καρδίτσα στην πρώτη κατηγορία. Για μια ομάδα της Αθήνας αυτό θα ήταν κάτι πολύ απλό και συνηθισμένο. Για την Καρδίτσα είναι το κατώφλι όπου, εδώ και 25 χρόνια, σκοντάφτουν σχεδόν όλες οι περιφερειακές ομάδες…
Ο χάρτης που φουσκώνει και ξεφουσκώνει
Ο ΕΣΑΚΕ γράφει φέτος 14 ομάδες από οκτώ περιοχές. Πέντε είναι από την Αττική και τρεις από τη Θεσσαλονίκη. Οι υπόλοιπες έξι έρχονται από Πάτρα, Ρόδο, Καρδίτσα, Μύκονο, Λευκάδα και Ιωάννινα. Έξι στις 14, δηλαδή 42,9% του πρωταθλήματος, παίζει μακριά από τα δύο μεγάλα αστικά κέντρα.
Μοιάζει με ρεκόρ, αλλά δεν είναι. Μέτρησα τις 25 ολοκληρωμένες σεζόν από το 2001/02 έως το 2025/26 και κράτησα μόνο ομάδες με πραγματική έδρα και τοπική ταυτότητα. Έμειναν έξω οι «μετακομίσεις»: ο Μακεδονικός στην Κοζάνη, ο Πανελλήνιος στη Λαμία, ο Ίκαρος Καλλιθέας που πέρασε μία σεζόν στη Χαλκίδα το 2013. Άλλο να φέρεις έτοιμη ΚΑΕ σε μια πόλη και άλλο να φυτρώσει εκεί σύλλογος που ανεβαίνει κατηγορία την κατηγορία. Με αυτό το κριτήριο, η κορυφή ήρθε το 2016/17 με οκτώ επαρχιακές ομάδες: Απόλλων Πάτρας, Δόξα Λευκάδας, Κολοσσός, Κόροιβος, Κύμη, Προμηθέας, Ρέθυμνο και Τρίκαλα. Την επόμενη χρονιά έμειναν επτά. Μετά ακολούθησε η κατηφόρα. Τρεις το 2024/25, τέσσερις πέρυσι, έξι φέτος.
Η καμπύλη θυμίζει τη «Μέρα της Μαρμότας»: η επαρχία ξυπνά, ανεβαίνει, ενθουσιάζεται, εξαφανίζεται και την άλλη μέρα ξαναρχίζει από την αρχή. Άρα το ερώτημα αλλάζει. Η περιφέρεια βγάζει ομάδες πρώτης κατηγορίας συνέχεια. Αυτό που δυσκολεύεται να κάνει είναι να τις κρατήσει ζωντανές.
Τέσσερις που πέρασαν το κατώφλι
Αν βάλουμε τον πήχη στις περισσότερες από πέντε συνεχόμενες σεζόν, στο διάστημα που εξετάζουμε τον περνούν μόλις τέσσερις καθαρά επαρχιακές ομάδες.
Πρώτος ο Κολοσσός. Έπαιξε μία σεζόν το 2005/06, επέστρεψε το 2007/08 και από τότε δεν έφυγε. Η φετινή είναι η 20ή συνεχόμενη παρουσία του. Υπάρχει όμως ένα αστεράκι δίπλα στον αριθμό. Το 2019 η Ρόδος υποβιβάστηκε αγωνιστικά και κράτησε τη θέση της μέσω της συμφωνίας με τον Χολαργό και της μεταβίβασης του ΑΦΜ. Η εικοσαετία είναι πραγματική. Δεν βγήκε όμως εξ ολοκλήρου μέσα στο παρκέ.
Δεύτερος ο Προμηθέας, ο οποίος είναι συνεχώς στην κατηγορία από το 2016/17 και φέτος κλείνει 11 σεζόν. Αυτό που ξεχωρίζει στον Προμηθέα δεν είναι ο προϋπολογισμός της πρώτης ομάδας. Είναι ότι έχτισε κάτω από αυτήν: προπονητικό κέντρο με τρία γήπεδα, γυμναστήριο, εργομετρικό εργαστήριο και ακαδημία με περισσότερα από 500 παιδιά. Όποιος έχει προσπαθήσει να βρει ώρα σε κλειστό γήπεδο για ένα Κ12 στις πέντε το απόγευμα καταλαβαίνει τι σημαίνουν τρία γήπεδα δικά σου…
Ακολουθεί το Ρέθυμνο, με μία σεζόν το 2007/08 και μετά εννέα συνεχόμενες, από το 2011/12 έως το 2019/20. Τελευταία η Ολύμπια Λάρισας, που έπαιξε το 2002/03 και μετά έξι σερί χρονιές, από το 2004/05 έως το 2009/10.
Ακριβώς κάτω από τον πήχη στέκονται τρεις ομάδες. Ο Απόλλων Πάτρας, με πολλές συμμετοχές αλλά μέγιστο σερί πέντε σεζόν. Η Καβάλα, με πέντε από το 2008/09 έως το 2012/13. Τα Τρίκαλα, με ακριβώς πέντε από το 2013/14 έως το 2017/18. Πέντε χρόνια, δηλαδή εκεί που βρίσκεται σήμερα η Καρδίτσα.
Υποβιβασμοί χωρίς ταμπλό
Ο πιο ειλικρινής πίνακας για την ελληνική επαρχία δεν είναι η βαθμολογία. Είναι ο κατάλογος με τις ομάδες που έμειναν αγωνιστικά στην κατηγορία και παρ’ όλα αυτά χάθηκαν.
Ο ΚΑΟΔ τερμάτισε ένατος το 2015 με ρεκόρ 10-16. Ήταν μέσα. Λίγους μήνες αργότερα αποχώρησε, επειδή δεν συγκεντρώθηκαν περίπου 120.000 ευρώ για τις υποχρεώσεις του. Σε επίπεδο Basket League, τα χρήματα αυτά δεν φτάνουν ούτε για τον μισθό ενός Αμερικανού μέσης κατηγορίας. Η Κύμη είχε εξασφαλίσει την παραμονή της το 2019. Η ΚΑΕ σταμάτησε να λειτουργεί και η θέση της πέρασε στο Λαύριο μέσω αγοράς ΑΦΜ. Ο Ήφαιστος Λήμνου ήταν πέμπτος όταν η πανδημία σταμάτησε το πρωτάθλημα του 2020. Η οικογένεια Μπούμπουρα αποχώρησε, η τοπική αγορά δεν μπόρεσε να καλύψει το κενό και η ομάδα έφυγε έπειτα από δύο μόλις χρόνια.
Το Ρέθυμνο είναι η πιο διδακτική περίπτωση, γιατί δεν κατέρρευσε υπό το βάρος χρεών. Σύμφωνα με το Sport24 δεν χρωστούσε σε παίκτες και προπονητές της σεζόν 2019/20. Ο τότε δήμαρχος το έλεγε υπόδειγμα οργάνωσης και μιλούσε για τη συμβολή της τοπικής κοινωνίας. Όταν όμως ο βασικός χρηματοδότης Κωστής Ζομπανάκης αποφάσισε να σταματήσει, η δεκαετία τελείωσε σχεδόν εν μία νυκτί και ο σύλλογος κατευθύνθηκε προς τις τοπικές κατηγορίες.
Τετάρτη στη βαθμολογία, εκτός στο ταμείο
Και φτάνουμε στη Λάρισα του 2022. Η ομάδα έκανε την καλύτερη σεζόν της ιστορίας της και τερμάτισε τέταρτη. Λίγες εβδομάδες αργότερα δεν πήρε δικαίωμα συμμετοχής για την επόμενη χρονιά. Ο ιδιοκτήτης Θοδωρής Ριζούλης εξήγησε ότι η συντήρηση της ομάδας θέλει πολλά χρήματα και ότι δεν υπήρχαν άλλες πηγές εσόδων ούτε αρκετή βοήθεια.
Αγωνιστικά ήταν η τέταρτη καλύτερη ομάδα της χώρας. Οικονομικά δεν μπόρεσε καν να ξεκινήσει. Ένα χελιδόνι δεν φέρνει την άνοιξη, λέει η παροιμία. Η Λάρισα απέδειξε ότι μία τέταρτη θέση δεν φέρνει ούτε το επόμενο φθινόπωρο…
Εδώ πέφτει και η εύκολη εξήγηση ότι «οι μικρές πόλεις δεν έχουν κόσμο και λεφτά». Η Λάρισα είχε το αποτέλεσμα, ο Ήφαιστος τη θέση, η Κύμη την παραμονή και το Ρέθυμνο την οργάνωση. Στον αντίποδα, ακόμη και ο μακροβιότερος επαρχιακός οργανισμός χρειάστηκε μια διοικητική λύση για να μη χαθεί. Το μέγεθος της πόλης από μόνο του δεν εξηγεί τη διάρκεια.
Το τραπέζι με το ένα πόδι
Τι έχουν λοιπόν όσοι άντεξαν; Από τον Προμηθέα, τον Κολοσσό, το Ρέθυμνο, το Λαύριο και τώρα την Καρδίτσα βγαίνουν πέντε κοινά στοιχεία.
Το πρώτο είναι η σταθερή διοίκηση, άνθρωποι που δεν αλλάζουν κάθε καλοκαίρι μαζί με το ρόστερ. Το δεύτερο είναι ένας οικονομικός πυρήνας. Χωρίς αυτόν δεν ανεβαίνει καμία ομάδα, όμως η ιστορία δείχνει ότι η αποκλειστική εξάρτηση από έναν άνθρωπο είναι ταυτόχρονα και το μεγαλύτερο ρίσκο. Μια ομάδα που στηρίζεται σε έναν χρηματοδότη μοιάζει με γιορτινό τραπέζι στημένο πάνω σε ένα πόδι: φορτώνεται υπέροχα, μέχρι να σηκωθεί ο νοικοκύρης. Το τρίτο είναι η υποδομή κάτω από την πρώτη ομάδα, όπου ο Προμηθέας αποτελεί το πιο ακραίο θετικό παράδειγμα. Το τέταρτο είναι το γήπεδο και η πραγματική σχέση με την πόλη.
Το πέμπτο είναι και το πιο κρίσιμο. Η ομάδα πρέπει να μπορεί να ζήσει την επόμενη μέρα αφού φύγει αυτός που πληρώνει. Εκεί κόπηκαν σχεδόν όλες οι ιστορίες που είδαμε παραπάνω.
Η Καρδίτσα που έμαθε να περιμένει
Γι’ αυτό η Καρδίτσα δεν αξίζει πανηγυρικό αφιέρωμα. Της αξίζει κάτι πιο ενδιαφέρον: να την παρακολουθούμε σαν πείραμα σε εξέλιξη.
Το 2018/19 μπορούσε να δεχθεί πρόσκληση για την Basket League και αρνήθηκε, για να ωριμάσει πρώτα το εγχείρημα. Όποιος βιάζεται σκοντάφτει, λέει ο λαός. Στο ελληνικό μπάσκετ σκόνταψαν πολλοί, κι αυτό γιατί σπάνια κάποιος λέει «όχι ακόμη». Όταν τελικά ανέβηκε αγωνιστικά, η Καρδίτσα είχε ήδη νέο γήπεδο 3.000 θέσεων. Ο Γιάννης Μπουρούσης, με το ανάστημα που κάνει κάθε πόρτα αποδυτηρίων να μοιάζει χαμηλή, έχει πει ότι το νέο γήπεδο και η σοβαρή δουλειά ανθρώπων της πόλης ήταν βασικοί λόγοι για να επιστρέψει.
Ο κόσμος ανταποκρίθηκε. Στην πρώτη χρονιά υπήρξαν αγώνες με περισσότερους από 2.500 θεατές και sold out, ενώ το All Star Game του 2023 γέμισε το γήπεδο με πάνω από 3.000 φιλάθλους. Το κλειστό απέκτησε κόσμο. Το ζητούμενο είναι να γίνει και… συνήθεια.
Η Καρδίτσα έχει απαντήσει στο αν μπορεί να φτάσει στη Basket League. Αυτό που μένει ανοιχτό είναι αν θα γίνει Κολοσσός ή Προμηθέας, ή η επόμενη Κύμη, το επόμενο Ρέθυμνο, η επόμενη Λάρισα.
Ναι, αλλά με δύο πόδια
Επιστρέφουμε λοιπόν στο ερώτημα του τίτλου. Ναι, η ελληνική επαρχία μπορεί να κρατήσει μπάσκετ πρώτης κατηγορίας. Για να γίνει όμως αυτό, μια μικρή πόλη δεν χρειάζεται μόνο μια καλή ομάδα. Χρειάζεται οργανισμό που θα αντέξει μια κακή σεζόν, την αποχώρηση ενός χρηματοδότη και το πρώτο ήσυχο απόγευμα, όταν η μέθη της ανόδου θα έχει περάσει και το γήπεδο θα πρέπει να γεμίσει από συνήθεια και όχι από περιέργεια. Εκεί ξεχωρίζουν οι ομάδες που απλώς πέρασαν από την κατηγορία από εκείνες που έγιναν μέρος της γεωγραφίας της.
Οι άνθρωποι της Καρδίτσας που έφτιαξαν γήπεδο πριν φτιάξουν ρόστερ αξίζουν συγχαρητήρια. Το ίδιο και όσοι στη Ρόδο και στην Πάτρα κρατούν ζωντανούς τους συλλόγους τους εδώ και μία και δύο δεκαετίες. Αν οι διοικήσεις της επαρχίας φτιάξουν ομάδα που δεν εξαρτάται από έναν άνθρωπο, και αν οι δήμοι δουν το γήπεδο ως κάτι που ανήκει στην πόλη και όχι ως κορδέλα για εγκαίνια, τότε το 74-68 του Σαββάτου μπορεί να μη μείνει μια ωραία πρεμιέρα. Μπορεί να είναι η πρώτη νίκη της έκτης σεζόν που δεν έφτασε ποτέ η Καβάλα, τα Τρίκαλα και ο Απόλλων…
