Ογδόντα επτά ημέρες μετά τον τίτλο που σήκωσαν μαζί στη Βαρκελώνη, ο προπονητής και ο παίκτης που του χάρισε την ωραιότερη καλοκαιρινή του σεζόν βρίσκονται αντίπαλοι σε έναν τελικό. Με διαφορετικές φανέλες, αλλά τις ίδιες αναμνήσεις…
Το μπάσκετ έχει έναν τρόπο να γράφει σενάρια που στο Χόλιγουντ θα τα απέρριπταν επειδή φαίνονται υπερβολικά. Στις 24 Ιουνίου ο Πέδρο Μαρτίνες και ο Ζαν Μοντέρο στέκονταν αγκαλιασμένοι στο Παλάου Μπλαουγκράνα ως πρωταθλητές Ισπανίας. Απόψε ο ένας θα κάθεται στον πάγκο της Ρεάλ Μαδρίτης και ο άλλος θα βγαίνει στο παρκέ με τα κόκκινα του Ολυμπιακού. Ανάμεσά τους ένα τρόπαιο, ένα καλοκαίρι και μια ρήτρα που πληρώθηκε μέχρι το τελευταίο ευρώ.
Ο εύκολος τίτλος θα ήταν «ο δάσκαλος απέναντι στον μαθητή». Θα ήταν όμως και άδικος. Γιατί η ιστορία αυτή δεν είναι ιστορία δημιουργίας από το μηδέν. Είναι κάτι πιο σπάνιο, και γι’ αυτό πιο ενδιαφέρον.
Δεν τον ανακάλυψε, τον ξεκλείδωσε
Ας βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους, γιατί ο θρύλος πάντα βιάζεται να κλέψει τη δόξα από τα γεγονότα. Όταν η Βαλένθια απέκτησε τον Μοντέρο από την Ανδόρρα στις 9 Ιουλίου 2024, ο Δομινικανός δεν ήταν κάποιο κρυφό διαμάντι σε σκονισμένο συρτάρι. Είχε 15,7 πόντους, 3,6 ριμπάουντ και 5,1 ασίστ στην ACB. Ήταν δεύτερος σκόρερ και δεύτερος σε αξιολόγηση στο πρωτάθλημα, καλύτερος νέος για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, μέλος της δεύτερης καλύτερης πεντάδας.
Ο Πέδρο Μαρτίνες, που είχε επιστρέψει στη Βαλένθια στις 29 Μαΐου του ίδιου χρόνου, δεν παρέλαβε πρώτη ύλη. Παρέλαβε ένα ήδη γυαλισμένο κόσμημα. Η δουλειά του ήταν να το δέσει στο σωστό δαχτυλίδι. Και αυτό, όπως ξέρει και ο κάθε χρυσοχόος, είναι συχνά δυσκολότερο από το σκάψιμο.
Η πρώτη κουβέντα τους έχει καταγραφεί. Ο Μοντέρο, φτάνοντας τον Αύγουστο του 2024, αποκάλυψε τι είχε πει στον νέο του προπονητή: «ό,τι μου ζητήσεις να κάνω, αυτό θα προσπαθήσω να κάνω». Και πρόσθεσε ότι ήθελε να μεγιστοποιήσει το ταλέντο του και να αρχίσει να κερδίζει ως κομμάτι μιας ομάδας. Υποσχέσεις σαν αυτή ακούγονται κάθε καλοκαίρι σε κάθε συνέντευξη παρουσίασης, στην Ευρώπη και στο Κατάρ. Η διαφορά είναι ότι αυτή… τηρήθηκε!
Ο προπονητής που δεν χορταίνει
Ο Μαρτίνες δεν είναι τύπος που χαμογελά βλέποντας το μπόξ σκορ. Κουβαλά 36 χρόνια εμπειρίας στους πάγκους, με το βλέμμα του ελεγκτή που ψάχνει το λάθος στη σελίδα ακόμη κι όταν ο ισολογισμός βγαίνει. Ο Μοντέρο το περιέγραψε με ακρίβεια: ένας απαιτητικός προπονητής που θέλει συνεχώς κάτι περισσότερο, ακόμη και όταν η ομάδα κερδίζει.
Αλλά υπάρχει και η άλλη όψη, εκείνη που δεν φαίνεται στις τηλεοπτικές λήψεις του τάιμ άουτ. Ο Μοντέρο εξήγησε αργότερα ότι ο Μαρτίνες καταλαβαίνει πότε ένας παίκτης περνά μία κακή στιγμή, και ότι μαζί με το επιτελείο του φροντίζει να τον επαναφέρει. Εδώ βρίσκεται το κλειδί. Δεν μιλάμε για τον προπονητή που απλώς «άνοιξε τα λεπτά». Μιλάμε για κάποιον που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ένας 21χρονος διαχειριζόταν τις βραδιές που η μπάλα δεν έμπαινε. Κι αυτές, όπως μας διδάσκει η παροιμία, είναι οι βραδιές που μετράνε: ο καλός ο καπετάνιος στη φουρτούνα φαίνεται.
Πρώτη χρονιά: η προθέρμανση
Η πρώτη σεζόν της συνεργασίας ήταν ήδη πλουσιότερη από όσο θα περίμενε κανείς. Ο Μαρτίνες αναδείχθηκε προπονητής της χρονιάς στο EuroCup, ενώ ο Μοντέρο, Rising Star. Πρώτος στη Βαλένθια σε πόντους, ασίστ και κλεψίματα στη διοργάνωση, μέλος της καλύτερης πεντάδας της ACB και ο πρώτος παίκτης στην ιστορία που πήρε τρεις συνεχόμενες φορές το βραβείο του καλύτερου νέου.
Το πιο αποκαλυπτικό στατιστικό, όμως, το έδωσε η ίδια η Βαλένθια το καλοκαίρι του 2025: μετά από μια περίοδο προσαρμογής, ο Μοντέρο ήταν ο παίκτης με την υψηλότερη αξιολόγηση σε ολόκληρη την ACB στις τελευταίες 17 αγωνιστικές της κανονικής περιόδου. Η λέξη-κλειδί είναι «μετά». Γιατί ακόμη και τα μεγάλα ταλέντα χρειάζονται μια εποχή να καταλάβουν τη γλώσσα του προπονητή τους, πριν αρχίσουν να γράφουν ποίηση με αυτή.
Δεύτερη χρονιά: η απογείωση
Και μετά ήρθε το άλμα στην EuroLeague, που για πολλά ταλέντα της ACB αποδεικνύεται τοίχος και όχι σκαλοπάτι. Για τον Μοντέρο δεν ήταν ούτε το ένα ούτε το άλλο. Ήταν διάδρομος απογείωσης: καλύτερη πεντάδα της διοργάνωσης, Rising Star, MVP των playoffs. Η Βαλένθια έφτασε στο πρώτο Final Four της ιστορίας της.
Εκεί, βέβαια, η μοίρα άρχισε ήδη να στήνει το σκηνικό της αποψινής βραδιάς με ειρωνεία… Σοφοκλή. Στον ημιτελικό της Αθήνας, η Ρεάλ Μαδρίτης επικράτησε της Βαλένθια με 105-90, και δύο μέρες αργότερα ο Ολυμπιακός νίκησε τη Ρεάλ με 92-85 στον τελικό. Δηλαδή: ο Μαρτίνες αποκλείστηκε από τη Real, και λίγους μήνες μετά έγινε προπονητής της. Ο Μοντέρο είδε από την κερκίδα των ηττημένων τον Ολυμπιακό να παίρνει το τρόπαιο, και λίγους μήνες μετά φόρεσε την φανέλα του. Αν αυτό το έγραφε σεναριογράφος, ο παραγωγός θα του έλεγε να το κόψει ως «πολύ βολικό».
Η παρηγοριά ήρθε στην Ισπανία. Η Βαλένθια κατέκτησε το πρωτάθλημα και ο Μοντέρο αναδείχθηκε MVP των τελικών.
Τα λόγια που μένουν
Το πιο δυνατό υλικό αυτής της ιστορίας δεν βρίσκεται στα στατιστικά. Βρίσκεται σε τρεις φράσεις που ειπώθηκαν μέσα σε δύο μέρες του Ιουνίου.
Στις 22 Ιουνίου, μετά τους 29 πόντους του Μοντέρο απέναντι στην Μπαρτσελόνα, ο Μαρτίνες τον χαρακτήρισε «έναν από τους καλύτερους παίκτες που έχω προπονήσει». Σε μια καριέρα 36 ετών, αυτό είναι κάτι παραπάνω από μία απλή… φιλοφρόνηση.
Δύο μέρες αργότερα, με το τρόπαιο στα χέρια, πήγε ακόμη πιο μακριά. Μίλησε για «τη γέννηση ενός αστέρα». Και έκανε μια διάκριση που τον τιμά: ο Μοντέρο ήταν ήδη παίκτης υψηλού επιπέδου όταν ήρθε, αλλά μέσα σε δύο χρόνια είδαν «την εμφάνιση ενός παίκτη άλλης διάστασης». Ένας προπονητής που δεν διεκδικεί την πατρότητα, μόνο τη μαιευτική. Σπάνιο είδος στην εποχή των προπονητών-brand…
Κι απάντησε ο παίκτης, την ίδια βραδιά: πολύ καλή προσωπική σχέση, ευγνωμοσύνη, επειδή ο Μαρτίνες τον έκανε να πιστέψει στην ανάγκη να βελτιώνεται κάθε μέρα. Εδώ τελειώνει κάθε εικασία για το ποιος ήταν ο ρόλος του προπονητή. Το υπογράφει ο ίδιος ο αποδέκτης.
Τέσσερις ημερομηνίες, δύο δρόμοι
Το «A Star Is Born» είναι ταινία που έχει γυριστεί τέσσερις φορές, και σε όλες τις εκδοχές το ίδιο πικρό μοτίβο: αυτός που βοηθά τον αστέρα να γεννηθεί δεν μένει στο κάδρο όταν ο αστέρας λάμπει. Εδώ δεν υπάρχει τραγωδία, υπάρχει απλώς ημερολόγιο. Και το ημερολόγιο του Ιουλίου διαβάζεται σαν ανακοινωθέν διαζυγίου με κοινή συναινέσει…
Στις 5 Ιουλίου η Βαλένθια ανακοίνωσε την αποχώρηση του Μοντέρο, μετά την καταβολή ολόκληρης της ρήτρας του. Στις 6 Ιουλίου η Ρεάλ ανακοίνωσε τον Μαρτίνες για τρεις σεζόν. Στις 8 Ιουλίου ο Ολυμπιακός ανακοίνωσε τον Μοντέρο, επίσης με τριετές συμβόλαιο.
Τέσσερις μέρες. Τόσο χρειάστηκε για να διαλυθεί ένα πρότζεκτ που είχε μόλις φέρει την πρώτη τους πραγματικά μεγάλη χρονιά. Αλλά αυτό δεν είναι προδοσία. Έτσι λειτουργεί η αγορά. Η Βαλένθια έχτισε κάτι τόσο καλό, που δεν μπορούσε πλέον να το κρατήσει. Όπως λέει κι ο λαός, όποιος έχει τα γένια έχει και τα χτένια, και φέτος τα χτένια τα πήραν η Μαδρίτη και ο Πειραιάς.
Το χθες ως προοίμιο
Αν κάποιος πίστευε ότι ο Μοντέρο θα χρειαζόταν χρόνο προσαρμογής στο νέο του σπίτι (ανάμεσά τους και εγώ), η χθεσινή βραδιά τον διέψευσε. Στην ανατροπή απέναντι στη Φενέρμπαχτσε, η επίσημη ιστοσελίδα του Ολυμπιακού επισημαίνει ότι η πεντάδα Τζόζεφ, Μοντέρ, Φουρνιέ, Εντιαγιέ, Τζόουνς ήταν αυτή που γύρισε τον αγώνα στην τελευταία περίοδο. Ο Μοντέρο τελείωσε με 13 πόντους. Όχι εντυπωσιακό νούμερο, αλλά οι πόντοι του τέταρτου δεκαλέπτου έχουν άλλο βάρος.
Και κάτι ακόμη: στον πάγκο απέναντι θα κάθεται ο άνθρωπος που γνωρίζει καλύτερα από οποιονδήποτε στην Ευρώπη πού του αρέσει να παίρνει την μπάλα, ποια πλευρά προτιμά στο pick and roll, πώς αντιδρά μετά από δύο άστοχα σουτ. Ο Μαρτίνες δεν χρειάζεται scouting report για τον Μοντέρο. Το έχει γράψει ο ίδιος, σελίδα-σελίδα, επί δύο χρόνια. Το ερώτημα είναι αν ο μαθητής, συγγνώμη, ο αστέρας, έχει ήδη προσθέσει κεφάλαια που ο συγγραφέας δεν έχει διαβάσει.
Μετά το τελευταίο σφύριγμα
Απόψε κάποιος θα χάσει έναν τελικό. Σε έναν Σεπτέμβρη, όμως, ένα SuperCup είναι περισσότερο πρόβα παρά κρίση. Ό,τι κι αν δείξει το σκορ, το σημαντικό έχει ήδη συμβεί: ένας προπονητής και ένας παίκτης έφτιαξαν μαζί κάτι που και οι δύο θα κουβαλούν για όλη τους την καριέρα, και το ομολόγησαν δημόσια, χωρίς τσιγκουνιά, όσο ήταν ακόμη ζεστό.
Στο μπάσκετ, όπως και στη ζωή, οι καλύτερες σχέσεις δεν κρίνονται από το αν κρατάνε για πάντα, αλλά από το τι αφήνουν πίσω τους όταν οι δρόμοι χωρίζουν. Ο Μαρτίνες είδε τη γέννηση ενός αστέρα. Απόψε θα τον δει να λάμπει από την απέναντι πλευρά. Κι αν είναι ο προπονητής που περιγράφει ο Μοντέρο, κάπου μέσα του, ακόμη κι αν χάσει, θα χαρεί λίγο.
