Κάθε σεζόν χάνουμε παιδιά. Κάποια φεύγουν λόγω τραυματισμού, κάποια επειδή άλλαξε το πρόγραμμα του σχολείου, κάποια επειδή ανακάλυψαν ότι η καρδιά τους χτυπάει πιο δυνατά στο κολυμβητήριο ή στο ωδείο. Αυτά είναι μέρος της ζωής. Υπάρχει όμως κι ένας λόγος που δεν τον βλέπει κανείς να έρχεται: το παιδί που σταματάει το μπάσκετ εξαιτίας ενός μηνύματος σταλμένου στις 23:47 στο γκρουπ της ομάδας. Δεν σταμάτησε επειδή δεν αγαπούσε το άθλημα. Σταμάτησε επειδή κάποια στιγμή ένιωσε ότι δεν χωράει πια μέσα στην ομάδα.
Ας κρατήσουμε από την αρχή κάτι σημαντικό: τα παιδιά σε αυτές τις ηλικίες δεν είναι κακά. Είναι αντηχεία. Ό,τι ακούνε στο σπίτι, στην τηλεόραση, στα βίντεο των δεκαπέντε δευτερολέπτων, το επαναλαμβάνουν, συχνά χωρίς να καταλαβαίνουν το βάρος του. Κι ένα αντηχείο μπορεί να βγάλει θόρυβο, μπορεί όμως να βγάλει και όμορφη μουσική. Εξαρτάται από το ποιος το… κουρδίζει.
Από το ραβασάκι στο screenshot
Οι παλαιότεροι θυμόμαστε τα χαρτάκια που περνούσαν κάτω από τα θρανία. Ένα πειραχτικό σκίτσο, ένα «ποιον αγαπάς;», μια κακία της στιγμής. Το χαρτάκι τσαλακωνόταν, πεταγόταν, ξεχνιόταν μέχρι το επόμενο διάλειμμα. Οι Λατίνοι έλεγαν «verba volant, scripta manent»: τα λόγια πετούν, τα γραπτά μένουν. Σήμερα τα γραπτά όχι μόνο μένουν, αλλά και ταξιδεύουν. Ένα screenshot αντιγράφεται, προωθείται, φτάνει σε γκρουπ που ο αρχικός αποστολέας δεν ήξερε καν ότι υπάρχουν. Το παλιό παιχνίδι του «χαλασμένου τηλεφώνου» έγινε καθημερινότητα, με τη διαφορά ότι πλέον κάθε παρεξήγηση έχει και αποδεικτικό στοιχείο.
Γιατί ένα μήνυμα γίνεται αντιαθλητικό φάουλ
Στο γήπεδο, ένα σπρώξιμο φαίνεται. Ο διαιτητής σφυρίζει, ο προπονητής παρεμβαίνει, τα παιδιά λύνουν τη διαφορά τους πριν καν στεγνώσει ο ιδρώτας. Στην οθόνη δεν υπάρχει διαιτητής. Δεν υπάρχει τόνος φωνής, δεν υπάρχει βλέμμα, δεν υπάρχει το χαμόγελο που κάνει το «είσαι άχρηστη» να σημαίνει «έλα μωρέ, πλάκα κάνω». Ένα emoji που για τον έναν είναι αστείο, για τον άλλον είναι ειρωνεία. Μια «πλάκα» που γέλασαν πέντε, πόνεσε έναν. Ένα γκρουπ που φτιάχτηκε «για λίγους μόνο», μια δημοσκόπηση για το ποιος/α παίζει χειρότερα, ένα παρατσούκλι που κόλλησε, μια φωτογραφία που δεν έπρεπε να προωθηθεί. Όλα αυτά μοιάζουν μικρά. Όμως για ένα παιδί δέκα ή δεκατεσσάρων χρονών, ο αποκλεισμός από την παρέα δεν είναι λεπτομέρεια. Είναι κοινωνικός σεισμός…
Για τα παιδιά: πρώτα σκέψου, μετά πάτα «αποστολή»
Ο θρυλικός προπονητής John Wooden έλεγε στους παίκτες του «να είσαι γρήγορος, αλλά μη βιάζεσαι». Ισχύει και για τα κινητά. Πριν στείλεις κάτι, διάβασέ το σαν να το λάμβανες εσύ. Αν είσαι θυμωμένος/η, μη γράφεις. Μίλα στην προπόνηση, πρόσωπο με πρόσωπο, εκεί όπου οι λέξεις έχουν φωνή και τα λάθη διορθώνονται με ένα «συγγνώμη, δεν το εννοούσα έτσι». Μην προωθείς screenshots άλλων, ακόμα κι αν «όλοι το έχουν δει». Κι αν κάτι σε πλήγωσε, μην το κουβαλάς μόνος σου στην τσάντα μαζί με τα αθλητικά. Πες το στον προπονητή, στους γονείς σου, σε έναν φίλο ή μια φίλη που εμπιστεύεσαι. Κανείς δεν πρέπει να φεύγει από την ομάδα σιωπηλά.
Για τους γονείς: ούτε αστυνομία, αλλά ούτε απουσία
Δεν χρειάζεται να διαβάζετε κάθε μήνυμα του παιδιού σας. Χρειάζεται όμως να είστε εκεί. Να ρωτάτε όχι μόνο «πώς πήγε η προπόνηση;», αλλά και «πώς είναι τα πράγματα με τους υπόλοιπους;». Οι περισσότερες πλατφόρμες ορίζουν ελάχιστο όριο ηλικίας, και δεν το ορίζουν τυχαία. Το κινητό έξω από το υπνοδωμάτιο τη νύχτα δεν είναι τιμωρία, είναι προστασία, γιατί οι πιο άσχημες κουβέντες συνήθως δεν γράφονται στις πέντε το απόγευμα, αλλά το βράδυ. Και κάτι ακόμα, ίσως το πιο σημαντικό: αν μάθετε για κάποια παρεξήγηση, μην μπείτε στη μάχη με μηνύματα ενηλίκων σε παιδικές συνομιλίες. Το παλιό «κάλλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογύρευε» εδώ σημαίνει κάτι απλό: πριν αποφασίσετε ότι το παιδί σας σταματάει, πάρτε ένα τηλέφωνο τον προπονητή. Αυτός δεν βλέπει κινητά και δεν μπορεί να γνωρίζει τι ακριβώς συμβαίνει έξω από το γήπεδο. Όμως οι περισσότερες τέτοιες ιστορίες λύνονται με μία κουβέντα. Και οι περισσότερες τέτοιες αποχωρήσεις δεν χρειαζόταν να γίνουν.
Το γήπεδο ως σχολείο ανθρώπων
Οι προπονητές δεν μαθαίνουν στα παιδιά μόνο λέι-απ και man-to-man άμυνα. Μαθαίνουν, ή τουλάχιστον προσπαθούν, πώς να είναι συμπαίκτες. Πώς να σηκώνουν αυτόν/αυτήν που έπεσε, πώς να πανηγυρίζουν το καλάθι των άλλων σαν να ήταν δικό τους, πώς να χάνουν και να κερδίζουν μαζί, σαν ομάδα. Αυτό δεν σταματάει όταν σβήνουν τα φώτα του γηπέδου. Συνεχίζεται στις οθόνες, και εκεί χρειάζεται η βοήθεια όλων: παιδιών, γονιών, εκπαιδευτικών.
Ο Ράντγιαρντ Κίπλινγκ έγραψε στο «Βιβλίο της Ζούγκλας» ότι η δύναμη της αγέλης είναι ο λύκος και η δύναμη του λύκου είναι η αγέλη. Μια ομάδα μπάσκετ δεν είναι διαφορετική. Κάθε παιδί που χάνεται για ένα παρεξηγημένο μήνυμα, αφήνει ένα άδειο σημείο στη ρόδα της προθέρμανσης. Τα καλά νέα είναι ότι αυτό το σημείο μπορεί να μείνει γεμάτο. Αρκεί να θυμόμαστε ότι πίσω από κάθε οθόνη υπάρχει ένα παιδί που απλώς θέλει να ανήκει κάπου. Κι αν το γήπεδό μας μπορεί να είναι αυτό το «κάπου», τότε έχουμε ήδη κερδίσει τον πιο σημαντικό αγώνα της σεζόν.
