Ένα βίντεο από τη σελίδα City of Larnaca έβαλε φωτιά το Σαββατοκύριακο. Δεν χρειαζόταν κάποιο σχόλιο, μοντάζ ή κάποια μουσική υπόκρουση. Η εικόνα ήταν αρκετή. Οι αθλητικές εγκαταστάσεις του Αθλητικού Λυκείου Βεργίνας στη Λάρνακα μιλούσαν από μόνες τους, με τον πιο άβολο τρόπο που μπορεί να μιλήσει ένα γήπεδο.
Ο πρόεδρος της ΚΟΚ, Λούης Δημητρίου, δεν το προσπέρασε. «Δεν μπορώ να παραμένω αδιάφορος απέναντι στην κατάσταση των αθλητικών εγκαταστάσεων ενός Αθλητικού Λυκείου, του μοναδικού μάλιστα στη Λάρνακα», δήλωσε, προσθέτοντας τη φράση που έμεινε: «Τέτοιες εικόνες δεν τιμούν τον τόπο μας και κανέναν από τους αρμόδιους φορείς».
Το πιο ενοχλητικό στην υπόθεση, όμως, δεν είναι η εικόνα. Είναι η ημερομηνία που στέκεται δίπλα της…
Ο Βικέλας, το κόκκινο κορδέλι και ο Μάρτιος του 2026
Στις 27 Μαρτίου 2026, στο ίδιο ακριβώς σχολείο, έγιναν τα εγκαίνια του Γυμναστηρίου «Δημήτριος Βικέλας», παρουσία της Υπουργού Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας. Αγιασμός, Ολυμπιακός Ύμνος από μαθήτρια του Μουσικού Σχολείου, επιδείξεις στην ενόργανη, στο τάεκβοντο, στο τζούντο και στη ρυθμική. Η πρόεδρος της Σχολικής Εφορείας Λάρνακας ανακοίνωσε μάλιστα και το επόμενο βήμα: σύγχρονο Πολυπροπονητήριο μέχρι το 2031, που θα στεγάσει όλα τα αθλήματα του Αθλητικού Σχολείου.
Πέντε μήνες αργότερα, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας μιλά για «εγκαταστάσεις που παραμένουν για χρόνια σε αυτή την κατάσταση».
Δεν είναι αντίφαση. Είναι διάγνωση. Και οι δύο εικόνες είναι αληθινές, γιατί περιγράφουν δύο διαφορετικά πράγματα: το ένα είναι έργο, το άλλο είναι συντήρηση. Το ένα κόβει κορδέλες, το άλλο χρειάζεται συνεργείο. Το ένα βγαίνει φωτογραφία με χαμόγελα και χειραψίες, το άλλο βγάζει τιμολόγιο που πρέπει να πληρωθεί. Και στην Κύπρο έχουμε μάθει να είμαστε πολύ καλοί στο πρώτο και εντυπωσιακά αργοί στο δεύτερο…
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι «οι Σχολικές Εφορείες δεν κάνουν τίποτα». Είναι ότι έχουμε παραδώσει τη μισή αθλητική υποδομή της χώρας σε ένα σύστημα που δεν σχεδιάστηκε ποτέ για να τη διαχειρίζεται.
Ποιος κρατάει, τελικά, τα κλειδιά;
Ας το πούμε καθαρά, γιατί συνήθως θολώνει επίτηδες. Οι Σχολικές Εφορείες δεν είναι διακοσμητικές. Ο νόμος τους αναθέτει την οικονομική διαχείριση των σχολείων και τη συνεργασία για την εύρυθμη λειτουργία τους, ενώ η επίσημη ετήσια έκθεση του 2024 αναφέρει ρητά ότι αναλαμβάνουν τη συντήρηση της κτηριακής υποδομής. Το γήπεδο, η αίθουσα, το παρκέ, η μπασκέτα, η οροφή που στάζει, όλα αυτά έχουν συγκεκριμένη διεύθυνση που πρέπει να τα συντηρεί.
Το κλασικό αντεπιχείρημα, βεβαίως, το ξέρουμε απ’ έξω: «περιμένουμε το Υπουργείο». Μόνο που το ίδιο το Υπουργείο φρόντισε να το ξεκαθαρίσει δημοσίως. Στη γνωστή αντιπαράθεση με τη Σχολική Εφορεία Δυτικής Λεμεσού τον Αύγουστο του 2025, το ΥΠΑΝ υπενθύμισε ότι κάθε Εφορεία έχει εξουσιοδότηση, βάσει των Περί Σχολικών Εφορειών Νόμων του 1997 έως 2021, να προχωρά σε εργασίες που αφορούν την ασφάλεια και την υγεία, ακολουθώντας τις καθορισμένες διαδικασίες και τις σχετικές εγκυκλίους.
Με άλλα λόγια, το «δεν μας άφησαν» είχε ημερομηνία λήξης και μάλιστα έχει περάσει…
Τα Λατσιά, ή η επιτομή του προβλήματος
Αν θέλει κανείς να καταλάβει πώς μοιάζει στην πράξη η διάχυτη ευθύνη, δεν χρειάζεται να ψάξει να διαβάσει κάποια θεωρία. Χρειάζεται μόνο τα… Λατσιά.
Το 2020 καταγραφόταν ότι επί χρόνια παρέμενε άλυτο το ποιος είχε ουσιαστικά την ευθύνη για την αίθουσα «Σωτήρης Μέσσιος». Η αίθουσα υπαγόταν στη Σχολική Εφορεία, ο Δήμος τη διαχειριζόταν άτυπα, και στη μέση βρίσκονταν οι προπονήσεις του Εθνικού Λατσιών και άλλων σωματείων. Τυπικά, όλοι είχαν κάποια αρμοδιότητα. Ουσιαστικά όμως, κανείς δεν είχε το… πρόσταγμα.
Στη Λάρνακα, πάλι, έχουν δημοσιευθεί σοβαρές καταγγελίες για κλειστές αίθουσες: για το γήπεδο του Γυμνασίου Πετράκη Κυπριανού είχε καταγγελθεί πρόβλημα από την ίδια την κατασκευή του, ενώ το ίδιο δημοσίευμα ανέφερε και οροφή στο Λύκειο Μακαρίου που έμπαζε νερά από πολλά σημεία. Η φράση που συνόψιζε τα πάντα ήταν ότι είχαν σταλεί επιστολές, αλλά κανένας φορέας δεν αναλάμβανε την ευθύνη.
Και για να μη νομίζει κανείς ότι μιλάμε μόνο για κτίρια που γερνούν, η διαχείριση σχολικών αθλητικών χώρων έφτασε το 2025 μέχρι τη Βουλή, με αφορμή την παραχώρηση χώρων σχολείων της Λεμεσού σε ιδιώτες για γήπεδα padel. Εκεί το Υπουργείο ξεκαθάρισε ότι η Σχολική Εφορεία, ως αναθέτουσα αρχή, έχει ευθύνη να διασφαλίζει ότι δεν παρεμποδίζεται η λειτουργία του σχολείου και ότι τηρείται η σύμβαση.
Άρα η αρμοδιότητα υπάρχει. Άλλοτε την ασκείς για να φτιάξεις μια οροφή, άλλοτε για να υπογράψεις μια παραχώρηση. Το ζήτημα είναι τι κάνεις μαζί της.
Δεν είναι όλες ίδιες, και ακριβώς εκεί είναι το πρόβλημα
Θα ήταν εύκολο, και άδικο, να τα ισοπεδώσουμε όλα. Δεν στέκει.
Η Σχολική Εφορεία Πολεμιδιών έχει προκηρύξει έργα επένδυσης σχολικών γηπέδων με συνθετικό χλοοτάπητα, τόσο για σχολεία της χρονιάς 2024/25 όσο και για άλλα το 2025/26. Η Σχολική Εφορεία Λάρνακας ανακοίνωσε μέσα στο 2026, μεταξύ άλλων, στέγαστρο στα γήπεδα καλαθόσφαιρας και πετόσφαιρας του Παγκύπριου Λυκείου και κατασκευή γηπέδου καλαθόσφαιρας στο Δημοτικό Καμάρων. Το ίδιο το γυμναστήριο «Δημήτριος Βικέλας» δεν έπεσε από τον ουρανό.
Υπάρχουν Εφορείες που δουλεύουν, που σχεδιάζουν, που απαντούν στα τηλέφωνα. Υπάρχουν και άλλες που ένα σωματείο τις κυνηγά μήνες για μια μπασκέτα…
Και εδώ ακριβώς γεννιέται το πραγματικό ερώτημα, αυτό που δεν έχει καμία σχέση με το ποιος είναι καλός και ποιος κακός:
Γιατί ένα σωματείο πρέπει να είναι τυχερό ως προς τη Σχολική Εφορεία στην οποία έτυχε να υπάγεται το γήπεδό του;
Γιατί μια ακαδημία με 180 παιδιά πρέπει να ελπίζει ότι ο ταχυδρομικός της κώδικας έπεσε στη σωστή μεριά του χάρτη; Στον αθλητισμό λέμε ότι το ταλέντο δεν επιλέγει γειτονιά. Η συντήρηση, όμως, φαίνεται πως επιλέγει.
Το κράτος το λέει μόνο του
Ας μην κρυβόμαστε πίσω από το «είναι σχολικός χώρος, ευγενικά μας τον παραχωρούν». Ο ίδιος ο στρατηγικός σχεδιασμός του ΥΠΑΝ περιλαμβάνει ρητά τη χρήση των σχολικών αθλητικών εγκαταστάσεων και μετά το σχολικό ωράριο. Δεν πρόκειται για φιλανθρωπία. Πρόκειται για επίσημη κρατική πολιτική.
Που σημαίνει ένα πράγμα: οι σχολικές αθλητικές εγκαταστάσεις είναι αθλητική υποδομή της χώρας. Δεν είναι δανεικές. Δεν είναι μπόνους. Είναι το δίκτυο πάνω στο οποίο πατάει καθημερινά ο σωματειακός και ο αναπτυξιακός αθλητισμός στην Κύπρο, από το Κ8 μέχρι το ερασιτεχνικό πρωτάθλημα.
Και αν είναι υποδομή, τότε πρέπει να συντηρείται σαν υποδομή. Όχι σαν παράπλευρη υποχρέωση κάποιου που έχει, δικαίως, άλλες προτεραιότητες.
Το ερώτημα που δεν κάνει κανείς
Εδώ είναι το σημείο που, κατά τη γνώμη μου, ενοχλεί περισσότερο.
Αν οι περισσότερες ακαδημίες της Κύπρου φιλοξενούν καθημερινά εκατοντάδες παιδιά σε σχολικές εγκαταστάσεις, γιατί τα ίδια τα σωματεία, που γνωρίζουν καλύτερα από οποιονδήποτε πού γλιστράει το παρκέ, ποιο ταμπλό τρέμει και ποια πόρτα δεν κλειδώνει, δεν έχουν κανέναν θεσμοθετημένο λόγο στον προγραμματισμό της συντήρησης;
Ο προπονητής που βλέπει τη λακκούβα κάθε Τρίτη και Πέμπτη δεν πρέπει να τον βλέπουμε ως ένα… παράπονο. Είναι ένα δεδομένο. Είναι ένας δωρεάν τεχνικός έλεγχος που το σύστημα αρνείται να χρησιμοποιήσει, επειδή δεν έχει προβλέψει αυτό το «κουτάκι» στο οργανόγραμμά του.
Το αποτέλεσμα το ξέρουμε. Το σωματείο δεν μπορεί να επέμβει, γιατί ο χώρος δεν του ανήκει. Η Σχολική Εφορεία δεν το βάζει ψηλά στις προτεραιότητες, γιατί η απογευματινή αθλητική δραστηριότητα δεν είναι η βασική της αποστολή. Το Υπουργείο παραπέμπει στην Σχολική Εφορεία. Ο Δήμος λέει ότι δεν είναι δικός του χώρος. Και στο τέλος, ενώ όλοι έχουν κάποια αρμοδιότητα, το παιδί συνεχίζει να προπονείται στο ίδιο γήπεδο, με την ίδια λακούβα. Ο γάιδαρος είναι μεν δεμένος, αλλά τα κλειδιά βρίσκονται σε τέσσερις τσέπες…
Δεν χρειάζεται επανάσταση. Χρειάζεται μηχανισμός
Κανείς δεν ζητά να καταργηθούν οι Σχολικές Εφορείες. Θα ήταν και άδικο και ανώφελο. Αυτό που λείπει μπορεί να είναι πιο βαρετό, αλλά προφανώς θα είναι και πιο αποτελεσματικό:
Ένα ενιαίο μητρώο σχολικών αθλητικών εγκαταστάσεων, με πραγματική καταγραφή κατάστασης, όχι με εκτιμήσεις.
Ένα ελάχιστο πρότυπο συντήρησης, κοινό για όλες τις επαρχίες, ώστε να μη λειτουργεί η γεωγραφία σαν… λοταρία.
Μια σαφής διαδρομή αιτήματος με χρονοδεσμεύσεις, ώστε μια χαλασμένη μπασκέτα να μη χρειάζεται τρεις μήνες αλληλογραφίας και έναν βουλευτή.
Και, κυρίως, θεσμοθετημένη φωνή των σωματείων στον ετήσιο προγραμματισμό συντήρησης του χώρου που χρησιμοποιούν καθημερινά.
Τίποτα από αυτά δεν κοστίζει όσο ένα Πολυπροπονητήριο. Και ακριβώς γι’ αυτό είναι πιο εύκολο να γίνει.
Ο κος Λούης Δημητρίου το έθεσε σωστά: «Η πραγματική ανάπτυξη ξεκινά από το σχολείο, τη γειτονιά και το γήπεδο στο οποίο ένα παιδί κάνει τα πρώτα του βήματα στον αθλητισμό». Και είπε και κάτι ακόμα, που αξίζει να μη μείνει ως μία απλή δήλωση: ότι η Ομοσπονδία είναι έτοιμη να συμβάλει, στο μέτρο των δυνατοτήτων της, σε οποιαδήποτε προσπάθεια αναβάθμισης.
Αυτό είναι ένα άνοιγμα. Το ίδιο άνοιγμα είναι και το γυμναστήριο «Δημήτριος Βικέλας», που αποδεικνύει ότι όταν υπάρχει βούληση, οι Σχολικές Εφορείες μπορούν να παραδώσουν σύγχρονες εγκαταστάσεις. Ο τόπος έχει τους ανθρώπους, έχει τα παιδιά, έχει και τα λεφτά για κορδέλες.
Αυτό που δεν έχει ακόμα είναι ένα σύστημα που να θυμάται το γήπεδο και τον Νοέμβριο, όχι μόνο την ημέρα των εγκαινίων. Και αυτό, ευτυχώς, δεν χρειάζεται μπετόν. Χρειάζεται μόνο μια απόφαση.
