Τα τουρνουά έχουν ως κύριο σκοπό να προετοιμάσουν τις ομάδες για τα πρωταθλήματα που έρχονται. Υπάρχουν όμως κάποια τουρνουά που στήνονται για να γεμίσουν ένα κενό που έχει δημιουργηθεί στην καρδιά. Το διήμερο 12 και 13 Σεπτεμβρίου, στην σχολική αίθουσα του Γερίου, με τον αέρα να μυρίζει ακόμη καλοκαίρι, τέσσερις ομάδες Κ16 έπαιξαν μπάσκετ για τον δεύτερο λόγο.
Απόλλων Γερίου, Αχιλλέας Καϊμακλίου, Ένωση Νέων Παραλιμνίου και Χαλκάνωρ Suns. Ένα Final-4 στην ανδρική αναπτυξιακή Κ16, λίγες μέρες πριν αρχίσουν τα επίσημα, στις σχολικές μπασκέτες και σε κερκίδες που γεμίζουν με αγάπη. Και από πάνω, ένα όνομα: Ρέα Παπαγεωργίου.
Ποια ήταν η γυναίκα πίσω από το όνομα
Για να καταλάβει κανείς γιατί αυτό το τουρνουά δεν είναι ένα απλό προετοιμαστικό φιλικό, πρέπει πρώτα να δει το βιογραφικό. Η Ρέα Παπαγεωργίου υπήρξε εκπαιδευτικός και συνδικαλίστρια, και έμεινε στην ιστορία ως η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος της ΠΟΕΔ. Πριν φτάσει εκεί, είχε διατελέσει Πρόεδρος της ΠΟΕΔ Λευκωσίας, μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου και Γενική Αντιπρόσωπος της οργάνωσης.
Στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου υπηρέτησε ως Σύμβουλος Ελληνικών και Λειτουργός, με αντικείμενο τα Αναλυτικά Προγράμματα και την Ελληνική Γλώσσα. Το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας έχει καταγράψει τη σημαντική συμβολή της στην προώθηση της ελληνικής γλώσσας μέσα στο κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα. Έφυγε από τη ζωή τον Νοέμβριο του 2024. Το 2026, το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο έδωσε το όνομά της στην αίθουσα συνεδριάσεών του.
Είχε καταγωγή από την κατεχόμενη Καρπασία. Κρατήστε το, γιατί επανέρχεται παρακάτω με τον πιο πρακτικό τρόπο που υπάρχει.
Η σύνδεση με το μπάσκετ είναι άμεση και οικογενειακή: ήταν σύζυγος του Αντώνη Κωνσταντινίδη, Ομοσπονδιακού Προπονητή της Εθνικής Κ20, Διευθυντή της Ακαδημίας του Απόλλωνα Γερίου και προπονητή στη Ρουμανία. Ο Απόλλωνας αποφάσισε να καθιερώσει ετήσιο τουρνουά στη μνήμη της. Πέρσι ήταν το πρώτο. Φέτος έγινε δεύτερο. Το τρίτο θα το κάνει θεσμό γιατί, όπως λέει και ο λαός, ένα χελιδόνι δεν φέρνει την άνοιξη, αλλά δύο στη σειρά αρχίζουν και σου χαλάνε το επιχείρημα.
Η αριθμητική της προσφοράς
Εδώ είναι που η ιστορία ξεφεύγει από το συνηθισμένο τελετουργικό της μνήμης. Στην Κύπρο έχουμε μάθει σε αφιερώσεις που εξαντλούνται σε ένα λεπτό σιγής, ένα στεφάνι και μια ανακοίνωση με πολλά επίθετα. Ωραία όλα αυτά, ζεστά, ανθρώπινα, αλλά και άυλα.
Το «Ρέα Παπαγεωργίου» πήγε παραπέρα. Τα έσοδα της διοργάνωσης συνδέονται με το Ίδρυμα Reoulita, που δημιουργήθηκε στη μνήμη της και προσφέρει υποτροφίες. Για το ακαδημαϊκό έτος 2026-2027, το Ίδρυμα Reoulita μαζί με το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου προκήρυξαν δύο υποτροφίες για σπουδές στις Επιστήμες της Αγωγής στη μνήμη της. Και το 2025, στους όρους προβλεπόταν προτεραιότητα για φοιτητή ή φοιτήτρια με καταγωγή από την Καρπασία.
Μεταφράζω: ένα καλάθι στο Γέρι, ένα αιφνιδιαστικό λέι-απ από τον Αχιλλέα, ένα τρίποντο του Χαλκάνωρα από τη γωνία, όλα καταλήγουν, μέσω μιας διαδρομής που ελάχιστοι θα σκέφτονταν, σε δίδακτρα κάποιου παιδιού που θα γίνει δάσκαλος. Η μπάλα μπαίνει στο δίχτυ και βγαίνει στο πανεπιστήμιο. Δεν το έχω ξαναδεί σε κυπριακό αναπτυξιακό τουρνουά με τέτοια σαφήνεια.
Ο Πλούταρχος το είχε πει πριν από δύο χιλιάδες χρόνια, όταν ακόμη το μόνο «τρίποντο» ήταν ο τρίποδας της Πυθίας: «Ο νους δεν είναι δοχείο που πρέπει να γεμίσει, αλλά φωτιά που πρέπει να ανάψει.» Το Ίδρυμα Reoulita απλώς πληρώνει τα ξύλα.
Γιατί Κ16 και γιατί Σεπτέμβρη
Θα ρωτήσει ο εύλογα καχύποπτος: γιατί να δώσεις τόσο βάρος σε ένα τουρνουά δεκαπεντάχρονων και δεκαεξάχρονων, όπου ούτε τηλεοπτικά υπάρχουν ούτε βαθμοί παίζονται;
Η απάντηση είναι καθαρά τεχνική. Η ηλικία Κ16 είναι το στενότερο σημείο της χοάνης. Είναι η στιγμή που το σώμα αλλάζει πιο γρήγορα από ό,τι προλαβαίνει να προσαρμοστεί η τεχνική, που ο ψηλός των 1.90 μαθαίνει ότι δεν αρκεί το ύψος όταν απέναντι υπάρχει κάποιος που ξέρει να κρατά θέση, και που τα περισσότερα παιδιά παίρνουν (σιωπηλά, χωρίς ανακοινώσεις) την απόφαση αν θα συνεχίσουν ή αν θα κρεμάσουν τα παπούτσια για χάρη των εξετάσεων. Η διαρροή αθλητών στη μετάβαση από την εφηβεία στην ενήλικη κατηγορία είναι το μεγαλύτερο, πιο ακριβό και πιο υποτιμημένο πρόβλημα του κυπριακού μπάσκετ.
Και γιατί Σεπτέμβρη; Γιατί ο Σεπτέμβρης δεν λέει ψέματα. Τα πόδια είναι ακόμη βαριά από το καλοκαίρι, οι πνεύμονες διαμαρτύρονται στο πρώτο πρέσινγκ και η αλήθεια κάθε ομάδας βγαίνει στην επιφάνεια κάπου στο τρίτο δεκάλεπτο, όταν τελειώνει ο ενθουσιασμός και αρχίζει η προπόνηση των Αυγούστου. Ένα παιδί Κ16 που δεν έχει χτίσει βάση αντοχής μπορεί να παίζει υπέροχα για δεκαπέντε λεπτά και μετά να εξαφανίζεται. Ένα άλλο, λιγότερο ταλαντούχο αλλά πιο δουλεμένο, φαίνεται στο τέλος. Τον Ιανουάριο αυτά κρύβονται πίσω από τη ρουτίνα του πρωταθλήματος. Τον Σεπτέμβρη είναι γυμνά.
Γι’ αυτό ένα διήμερο Final-4 πριν από την έναρξη αξίζει όσο δέκα προπονήσεις στο κενό. Δίνει στους προπονητές αυτό που καμία άσκηση πεντάδας δεν δίνει: δύο παιχνίδια σε σαράντα οκτώ ώρες, με άγνωστο αντίπαλο, με διαιτησία, με σκορ που μετράει στο συναίσθημα αν όχι στη βαθμολογία. Δείχνει ποιος αντέχει το back-to-back, πόσο βαθιά είναι πραγματικά το ροτέισον, ποιος νεαρός γκαρντ κρατά την μπάλα όταν το παιχνίδι σφίγγει και ποιος ψάχνει με το βλέμμα τον πάγκο. Είναι, στην ουσία, διαγνωστικό εργαλείο μεταμφιεσμένο σε γιορτή
Η παράδοση των ονομάτων
Το κυπριακό και το ελληνικό μπάσκετ έχουν μακρά σχέση με τα τουρνουά που κουβαλούν ονόματα. Στην Κύπρο υπάρχουν διοργανώσεις που τιμούν ανθρώπους οι οποίοι έδωσαν χρόνια στο άθλημα, στην Ελλάδα το Τουρνουά Ακρόπολις έχτισε ολόκληρη μυθολογία γύρω από ένα καλοκαιρινό τριήμερο. Όλα αυτά όμως τιμούν ανθρώπους του μπάσκετ.
Το «Ρέα Παπαγεωργίου» κάνει κάτι διαφορετικό και πιο τολμηρό: τιμά μια γυναίκα που δεν έβαλε ποτέ καλάθι σε επίσημο αγώνα. Που η προσφορά της μετριόταν σε αναλυτικά προγράμματα, σε συνδικαλιστικές διαπραγματεύσεις για τους όρους εργασίας των δασκάλων, σε ώρες γραμματικής. Και όμως, όποιος έχει προπονήσει παιδιά ξέρει ότι το μπάσκετ είναι κατά ογδόντα τοις εκατό διδασκαλία και κατά είκοσι ταλέντο. Ένας προπονητής ακαδημίας κάνει ακριβώς τη δουλειά που έκανε η Ρέα Παπαγεωργίου σε μια αίθουσα: επαναλαμβάνει, διορθώνει, ενθαρρύνει, και περιμένει χρόνια για να δει αν έπιασε.
Στον «Κύκλο των Χαμένων Ποιητών», ο καθηγητής ανεβάζει τους μαθητές στα θρανία για να δουν τον κόσμο από άλλη γωνία. Στο Γέρι, το θρανίο έγινε παρκέ και η γωνία έγινε γωνιακό τρίποντο. Η λογική είναι ίδια.
Το ζητούμενο από εδώ και πέρα
Ας μην ωραιοποιούμε: δύο χρονιές δεν φτιάχνουν θεσμό. Θεσμός γίνεται όταν το τουρνουά επιβιώσει από την πρώτη δύσκολη χρονιά, από την απουσία χορηγού, από τη στιγμή που κάποιος θα πει «φέτος δεν προλαβαίνουμε». Όπου ακούς πολλά κεράσια, κράτα μικρό καλάθι λέει η παροιμία, και το κυπριακό αθλητικό ημερολόγιο είναι γεμάτο εξαγγελίες που έζησαν όσο η ανακοίνωσή τους.
Αλλά υπάρχουν τρεις λόγοι για αισιοδοξία. Πρώτον, το τουρνουά έχει οικονομικό προορισμό: οι υποτροφίες δημιουργούν υποχρέωση συνέχειας με τρόπο που καμία συναισθηματική εξαγγελία δεν μπορεί. Δεύτερον, έχει ήδη σταθερούς συμμετέχοντες και χορηγική στήριξη. Τρίτον, και σημαντικότερο, έχει από πίσω έναν άνθρωπο του μπάσκετ με ομοσπονδιακή θητεία, που ξέρει πώς στήνεται μια δομή ώστε να αντέχει και χωρίς αυτόν.
Το πιο όμορφο σε όλη την ιστορία είναι η γεωμετρία της. Μια δασκάλα από την κατεχόμενη Καρπασία, που πάλεψε μια ζωή για την ελληνική γλώσσα και για τους συναδέλφους της, φεύγει. Και το όνομά της επιστρέφει σε μια σχολική αίθουσα του Γερίου, όπου δεκαεξάχρονοι ιδρώνουν τον Σεπτέμβρη για ένα τρόπαιο χωρίς χρηματικό έπαθλο. Και από εκεί ταξιδεύει σε ένα γραφείο του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών, όπου δύο νέα παιδιά θα βρουν τον δρόμο για τις Επιστήμες της Αγωγής. Μπορεί κάποιο από αυτά, σε δεκαπέντε χρόνια, να στέκεται μπροστά σε μια τάξη και να μην ξέρει καν σε ποιον χρωστά το πτυχίο του.
Δεν πειράζει. Οι καλύτεροι δάσκαλοι έτσι κι αλλιώς δεν κρατούν λογαριασμό. Και στο Γέρι, κάθε Σεπτέμβρη, ένα σφύριγμα διαιτητή θα κρατά το δικό του…
