Η ανάπτυξη ενός νεαρού αθλητή δεν είναι υπόθεση μιας σεζόν, ενός πρωταθλήματος ή μερικών καλών εμφανίσεων. Είναι μια μακροχρόνια διαδικασία, στην οποία ο προπονητής έχει καθοριστικό ρόλο. Ειδικά στις μικρές ηλικίες, ο προπονητής δεν μαθαίνει απλώς στο παιδί πώς να πασάρει, να σουτάρει ή να αμύνεται. Του μαθαίνει πώς να σκέφτεται. Του μαθαίνει πώς να προσπαθεί. Του μαθαίνει πώς να διαχειρίζεται το λάθος και πώς να αγαπά το παιχνίδι.
Το πρώτο που χρειάζεται να θυμάται κάθε προπονητής είναι ότι το παιδί δεν είναι μικρός επαγγελματίας. Δεν έχει την ίδια σωματική, πνευματική και συναισθηματική ωριμότητα με έναν ενήλικα αθλητή. Άρα δεν μπορεί να προπονείται και να αξιολογείται με τα ίδια κριτήρια. Στις μικρές ηλικίες, το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργήσουμε γρήγορα έτοιμους παίκτες, αλλά να χτίσουμε τις σωστές βάσεις.
Αυτό σημαίνει ότι η προπόνηση πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στην ηλικία του παιδιού. Τα παιδιά χρειάζονται κίνηση, επανάληψη, παιχνίδι, απλές οδηγίες και θετικό περιβάλλον. Χρειάζονται να μάθουν τις βασικές δεξιότητες του μπάσκετ, αλλά και να νιώσουν ότι έχουν χώρο να δοκιμάσουν. Ένα παιδί που φοβάται να κάνει λάθος, δύσκολα θα μάθει να παίρνει πρωτοβουλίες μέσα στο παιχνίδι.
Γι’ αυτό ο τρόπος που αντιδρά ο προπονητής στο λάθος είναι πολύ σημαντικός. Το λάθος δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αποτυχία, αλλά ως μέρος της μάθησης. Ο προπονητής οφείλει να διορθώνει, αλλά χωρίς να μειώνει το παιδί. Να εξηγεί, όχι απλώς να φωνάζει. Να δείχνει στο παιδί τι μπορεί να κάνει καλύτερα στην επόμενη προσπάθεια. Έτσι χτίζεται η αυτοπεποίθηση.
Σημαντικό είναι επίσης να δίνεται χρόνος και ρόλος σε όλα τα παιδιά. Στις μικρές ηλικίες, αν παίζουν μόνο οι πιο έτοιμοι, οι υπόλοιποι μένουν πίσω. Ο στόχος της ακαδημίας δεν πρέπει να είναι μόνο να κερδηθεί ο αγώνας, αλλά να βελτιωθούν όσο το δυνατόν περισσότερα παιδιά. Ο προπονητής χρειάζεται να βλέπει όχι μόνο ποιος είναι καλύτερος σήμερα, αλλά και ποιος μπορεί να γίνει καλύτερος με σωστή καθοδήγηση.
Ένα παιδί μπορεί να είναι πιο ψηλό, πιο δυνατό ή πιο ώριμο σωματικά από τους συνομηλίκους του. Αυτό δεν σημαίνει ότι έχει απαραίτητα μεγαλύτερη προοπτική. Αντίστοιχα, ένα παιδί που αναπτύσσεται πιο αργά δεν πρέπει να θεωρείται χαμένο. Η σωματική ανάπτυξη δεν έρχεται σε όλα τα παιδιά την ίδια στιγμή. Ο καλός προπονητής το γνωρίζει αυτό και δεν βιάζεται να βάλει ταμπέλες.
Η μακροχρόνια ανάπτυξη χρειάζεται υπομονή. Ο προπονητής πρέπει να διδάσκει στα παιδιά ότι η πρόοδος δεν φαίνεται μόνο στο σκορ. Φαίνεται στην καλύτερη πάσα, στη σωστή αμυντική θέση, στην προσπάθεια για ριμπάουντ, στην καλύτερη απόφαση, στη μεγαλύτερη συγκέντρωση. Όταν το παιδί μάθει να αναγνωρίζει αυτές τις μικρές νίκες, τότε αρχίζει να καταλαβαίνει πραγματικά το παιχνίδι.
Εξίσου σημαντικό είναι το περιβάλλον της ομάδας. Το παιδί πρέπει να νιώθει ότι ανήκει σε αυτήν. Ότι ο προπονητής το βλέπει, το ακούει και το στηρίζει. Ότι η θέση του στην ομάδα δεν εξαρτάται μόνο από το αν σκόραρε ή αν έκανε λάθος. Μια ομάδα με παιδιά μικρών ηλικιών πρέπει να είναι χώρος μάθησης, συνεργασίας και εμπιστοσύνης.
Ο προπονητής μπορεί επίσης να βοηθήσει το παιδί να αναπτύξει χαρακτήρα. Να μάθει να σέβεται τους συμπαίκτες, τους αντιπάλους, τους διαιτητές και το ίδιο το παιχνίδι. Να μάθει να κερδίζει με σεβασμό και να χάνει με αξιοπρέπεια. Να μάθει ότι η προσπάθεια, η συνέπεια και η συμπεριφορά έχουν εξίσου μεγάλη αξία με την απόδοση.
Μεγάλη σημασία έχει και η επικοινωνία με τους γονείς. Ο προπονητής χρειάζεται να εξηγεί από την αρχή τη φιλοσοφία του. Να βοηθά τους γονείς να καταλάβουν ότι η ανάπτυξη δεν μετριέται μόνο με πόντους, λεπτά συμμετοχής και νίκες. Το παιδί χρειάζεται στήριξη, όχι πίεση. Χρειάζεται γονείς που να το ενθαρρύνουν και όχι να το αναλύουν μετά από κάθε αγώνα σαν επαγγελματία αθλητή.
Η σωστή ανάπτυξη δεν σημαίνει ότι αφαιρούμε τον ανταγωνισμό. Το παιδί πρέπει να μάθει να προσπαθεί για τη νίκη, να βάζει στόχους και να παλεύει μέσα στο παιχνίδι. Όμως ο ανταγωνισμός πρέπει να λειτουργεί ως εργαλείο μάθησης, όχι ως πηγή φόβου. Το παιδί πρέπει να καταλαβαίνει ότι η αξία του δεν αλλάζει από ένα αποτέλεσμα.
Ο προπονητής που δουλεύει με μικρές ηλικίες χρειάζεται να κοιτάζει πιο μακριά από το επόμενο παιχνίδι. Να σκέφτεται τι παίκτη και τι άνθρωπο βοηθά να δημιουργηθεί. Να δίνει τεχνικές βάσεις, αλλά και αυτοπεποίθηση. Να απαιτεί προσπάθεια, αλλά και να προστατεύει τη χαρά του παιδιού για το άθλημα.
Στο τέλος, η πραγματική επιτυχία μιας ακαδημίας δεν είναι μόνο πόσα παιχνίδια κέρδισε. Είναι πόσα παιδιά βελτιώθηκαν. Πόσα παιδιά συνέχισαν να αγαπούν το μπάσκετ. Πόσα έμαθαν να προσπαθούν, να συνεργάζονται, να σκέφτονται και να πιστεύουν στον εαυτό τους.
Η μακροχρόνια ανάπτυξη του νεαρού αθλητή ξεκινά από τον προπονητή που βλέπει μπροστά. Από τον προπονητή που δεν βιάζεται να κρίνει, που δεν φοβάται να διδάξει με υπομονή και που καταλαβαίνει ότι το παιδί χρειάζεται χρόνο για να ανθίσει.
Γιατί ο στόχος δεν είναι απλώς να φτιάξουμε παιδιά που κερδίζουν σήμερα. Ο στόχος είναι να βοηθήσουμε παιδιά να γίνουν καλύτεροι αθλητές, καλύτεροι συμπαίκτες και πιο δυνατοί άνθρωποι αύριο.
