Από το 2000 μόνο τρεις σύλλογοι έχουν υπερασπιστεί με επιτυχία τον τίτλο της EuroLeague. Ο Ολυμπιακός ξεκινά απόψε την προσπάθεια να γίνει ο τέταρτος.
Πάντα στην επόμενη αγωνιστική σεζόν, στα αποδυτήρια του πρωταθλητή Ευρώπης ακούγεται μία λέξη. Στις ερωτήσεις των δημοσιογράφων, στα σχόλια κάτω από κάθε ανακοίνωση μεταγραφής, στις αποδόσεις των στοιχηματικών. «Πάμε Ξανά!».
Ο Ολυμπιακός κάνει πρεμιέρα απόψε στις 21:30 στη Βιτόρια, απέναντι στην Μπασκόνια. Μπαίνει στη Buesa Arena με τον τέταρτο ευρωπαϊκό τίτλο της ιστορίας του, τον πρώτο έπειτα από 13 χρόνια. Κουβαλά όμως ήδη και ένα μικρό σημάδι: την περασμένη εβδομάδα έχασε 93-89 από τη Ρεάλ τον τελικό του πρώτου EuroLeague Super Cup, με MVP τον Ταβάρες.
Η συνηθισμένη εκδοχή της κουβέντας θέλει τον πρωταθλητή αυτόματο φαβορί για το repeat. Η ιστορία λέει κάτι διαφορετικό. Ο πρωταθλητής είναι πάντα εκεί, αλλά σχεδόν ποτέ δεν ξανασηκώνει την κούπα…
Δέκα ονόματα σε ένα ράφι
Αν μετρήσουμε όλη την ιστορική συνέχεια της κορυφαίας ευρωπαϊκής διοργάνωσης από το 1958, μόλις δέκα διαφορετικοί σύλλογοι έχουν κατακτήσει τον τίτλο σε δύο διαδοχικές σεζόν. Οι επιτυχημένες υπερασπίσεις είναι συνολικά 14. Η ASK Ρίγα άνοιξε τον λογαριασμό με τρία σερί (1958 έως 1960). Η Ρεάλ και η Βαρέζε το έκαναν από δύο φορές. Ακολούθησαν η Καντού, η Τσιμπόνα, η Ολίμπια Μιλάνου και η Σπλιτ, που είχε το δικό της τρίδυμο από το 1989 έως το 1991. Στα τρία συνεχόμενα έφτασαν μόνο η Ρίγα και η Σπλιτ.
Από το 2000 και μετά όμως, η λίστα χωράει σε ένα χαρτάκι του σούπερ μάρκετ: Μακάμπι (2004, 2005), Ολυμπιακός (2012, 2013), Εφές (2021, 2022). Η Μακάμπι του 2005 ήταν η πρώτη που έκανε repeat μετά το Σπλιτ του 1991. Ακολούθησαν δεκατέσσερα χρόνια χωρίς κανένα. Κι από τη σεζόν 2016/17, όταν καθιερώθηκε το ενιαίο πρωτάθλημα, το κατάφερε μόνο η Εφές.
Υπάρχει και μια κυπριακή ειρωνεία. Η Μακάμπι, ο πρώτος repeater της σύγχρονης εποχής, αναμένεται φέτος να δίνει τα εντός έδρας παιχνίδια της στην Κύπρο. Όποιος θέλει να δει από κοντά έναν σύλλογο που ξέρει τι σημαίνει το «repeat», ίσως να μη χρειαστεί ούτε αεροπλάνο…
Έφτασαν μέχρι εκεί, αλλά…
Η στατιστική κουράζει σε μια στήλη, εδώ όμως λέει την ιστορία καλύτερα από κάθε επίθετο.
Στην εποχή του ενιαίου πρωταθλήματος υπάρχουν οκτώ ολοκληρωμένες προσπάθειες υπεράσπισης. Η ΤΣΣΚΑ του 2016 σταμάτησε στον ημιτελικό, η Φενέρμπαχτσε του 2017 στον τελικό και η Ρεάλ του 2018 πάλι στον ημιτελικό. Η Εφές του 2021 πήρε ξανά τον τίτλο. Η Ρεάλ του 2023 έχασε τον τελικό από τον Παναθηναϊκό, ο Παναθηναϊκός του 2024 αποκλείστηκε στον ημιτελικό από τη Φενέρ και η Φενέρ του 2025 αποκλείστηκε στον ημιτελικό από τον Ολυμπιακό. Την ΤΣΣΚΑ του 2019 δεν τη μετράμε, γιατί η σεζόν 2019/20 διακόπηκε λόγω της πανδημίας.
Επτά στους οκτώ επέστρεψαν στο Final Four, δηλαδή 87,5%. Ένας στους οκτώ ολοκλήρωσε το repeat, δηλαδή 12,5%. Η μόνη πραγματική κατάρρευση ήταν η Εφές του 2022, που τη χρονιά μετά το δεύτερο τρόπαιό της έμεινε στο 17-17 και εκτός playoffs. Λένε πως η εξαίρεση επιβεβαιώνει τον κανόνα.
Το συμπέρασμα αλλάζει τη συζήτηση. Ο πρωταθλητής δεν δυσκολεύεται να φτάσει στο Final 4. Δυσκολεύεται να επιβιώσει οκτώ μήνες και μετά να κερδίσει ξανά δύο παιχνίδια με τη μεγαλύτερη διακύμανση του αθλήματος. Είναι σαν να σιγοβράζεις ένα στιφάδο από τον Σεπτέμβρη και να το κρίνει τον Μάιο μια πρέζα αλάτι.
Άλλαξε ο Μανωλιός…
Η παροιμία συνήθως λέγεται για να κοροϊδέψει. «Άλλαξε ο Μανωλιός κι έβαλε τα ρούχα του αλλιώς»: τα πάντα άλλαξαν για να μην αλλάξει τίποτα. Κι όμως, αυτή είναι η συνταγή των σύγχρονων repeaters.
Η Μακάμπι του 2005 δεν ξαναχτίστηκε. Από τους 14 παίκτες του 2004 έμειναν οι εννέα, και μαζί τους ο κορμός: Γιασικεβίτσιους, Πάρκερ, Βούισιτς, Μπάστον, Μπούρσταϊν. Ο Ολυμπιακός του 2013 άλλαξε περισσότερα πρόσωπα, αλλά όχι τον μηχανισμό. Από τους 18 της σεζόν 2011/12, οι 11 εμφανίστηκαν ξανά στην EuroLeague: Σπανούλης, Πρίντεζης, Χάινς, Παπανικολάου, Λο, Σλούκας, Μάντζαρης και οι υπόλοιποι. Η Εφές του 2022 ήταν η ακραία περίπτωση. Λάρκιν, Μίτσιτς, Μπομπουά, Σιμόν, Ντάνστον, Πλάις, Μοερμάν και Σινγκλέτον ήταν όλοι ξανά εκεί.
Όποια γιαγιά έχει ζυμώσει ξέρει ότι το ψωμί δεν το κάνει το αλεύρι. Το κάνει το προζύμι που κράτησες από την προηγούμενη φουρνιά. Οι τρεις repeaters άλλαξαν αλεύρι, ίσως και φούρνο. Το προζύμι όμως δεν το πέταξαν.
Από τον πάγκο μιας ομάδας Κ14 το βλέπεις σε μικρογραφία. Ένα σύστημα το μαθαίνουν τα παιδιά σε μία εβδομάδα. Το «ξέρω πού θα είναι o συμπαίκτης μου χωρίς να κοιτάξω» θέλει μήνες. Στην EuroLeague ισχύει το ίδιο, απλώς εκεί υπάρχουν μεγαλύτερα συμβόλαια.
Έφυγε ο Γουόκαπ, έμεινε η ζύμη;
Η εικόνα του φετινού Ολυμπιακού είναι μεικτή. Πέρσι χρησιμοποίησε 20 παίκτες στην EuroLeague. Η πεντάδα που έπαιξε περισσότερο μαζί ήταν Μιλουτίνοφ, Γουόκαπ, Ντόρσεϊ, Παπανικολάου και Βεζένκοφ, και οι τέσσερις από αυτούς παραμένουν. Παραμένουν επίσης ο Φουρνιέ, ο Γουόρντ, ο Χολ, ο Τζόζεφ και ο Τζόουνς. Από τους 20 της περσινής χρονιάς, 11 βρίσκονται στο σημερινό ρόστερ των 16, δηλαδή περίπου 55%. Για τους ρομαντικούς, μια σύμπτωση: Ντόρσεϊ είχε και το ρόστερ του 2012.
Η μεγάλη απώλεια είναι ο Γουόκαπ, που μετακόμισε στο Dubai Basketball στις 7 Σεπτεμβρίου. Με κορμό φορτωτή του λιμανιού και χέρια που έκλειναν διαδρόμους, ήταν ο παίκτης που έβαζε την ομάδα σε τάξη πριν καν στηθεί η επίθεση. Μαζί του έφυγαν ο Πίτερς, ο Ντιλικινά, ο ΜακΚίσικ, ο Φαλ, ο Λαρεντζάκης και ο Έβανς. Ήρθαν ο Μίλερ-ΜακΙντάιρ, ο Μοντέρο, ο Ντιαγέ και ο Πλώτας.
Τη δημιουργία την αναλαμβάνει πλέον κυρίως ο Μίλερ-ΜακΙντάιρ, που έρχεται από σεζόν με 7,4 ασίστ ανά αγώνα, μαζί με τον Μοντέρο. Ο Αμερικανός δήλωσε ότι χαίρεται που επιστρέφει στη Βιτόρια, και πριν από το ταξίδι θύμισε ότι μια σεζόν δεν κρίνεται από το πώς ξεκινάει αλλά από το πώς τελειώνει.
Ο Γιώργος Μπαρτζώκας το είπε πιο ωμά: «Πρέπει να κάνουμε ένα μικρό rebuild στην ομάδα μας, να ανανεώσουμε το κίνητρο». Πρόσθεσε ότι η ομάδα χρειάζεται λίγο χρόνο για να ξαναχτίσει τη χημεία που είχε στα αποδυτήρια και στο παρκέ. Η λέξη-κλειδί, βέβαια, είναι το «μικρό». Γιατί η ιστορία δεν ρωτά πόσα ονόματα άλλαξαν. Ρωτά αν άλλαξε ο τρόπος που οργανώνεται η μπάλα στα τελευταία τρία λεπτά ενός κλειστού ματς…
Σαράντα τρία παιχνίδια για μία κούπα
Μέχρι το 2024/25 η EuroLeague είχε 18 ομάδες και 34 αγωνιστικές. Από πέρσι έχει 20 ομάδες και 38 αγωνιστικές. Για κάθε ομάδα αυτό σημαίνει 11,8% περισσότερα ματς κανονικής περιόδου. Για ολόκληρη τη λίγκα, τα παιχνίδια ανέβηκαν από 306 σε 380, αύξηση 24,2%.
Ο περσινός Ολυμπιακός χρειάστηκε 43 ευρωπαϊκά παιχνίδια για να φτάσει στο τρόπαιο: 38 στην κανονική περίοδο, τρία στα playoffs με το σκούπισμα της Μονακό και δύο στο Final Four. Ο Ολυμπιακός του 2012/13 χρειάστηκε 31 για το repeat. Είναι περίπου 39% περισσότερα παιχνίδια, άρα περισσότερα αεροδρόμια, περισσότερα «τραβήγματα» και περισσότερες νύχτες με πάγο στα γόνατα. Δεν είναι τυχαίο ότι το πρώτο που ζήτησε ο προπονητής πριν από τη Βιτόρια ήταν «Χρειαζόμαστε υγεία».
Εδώ όμως χρειάζεται προσοχή σε ένα εύκολο συμπέρασμα. Κανείς δεν μπορεί να πει ότι το repeat έγινε κατά τόσο τοις εκατό δυσκολότερο. Το μοντέλο των 20 ομάδων έχει πίσω του μία μόνο ολοκληρωμένη σεζόν. Και ο μαραθώνιος μπορεί να ευνοεί τον βαθύτερο πάγκο, γιατί ξεπλένει την τύχη της κανονικής περιόδου. Το παράδοξο μένει: η διοργάνωση φτιάχνει 38 στροφές για να ξεχωρίσει ποιος είναι πραγματικά καλός και μετά δίνει τον τίτλο σε δύο νοκ άουτ αγώνες.
Ο Σάσα Βεζένκοφ το έχει καταλάβει. Είπε ότι κάθε χρονιά είναι διαφορετική, ότι στον αθλητισμό κανείς δεν θυμάται το παρελθόν και ότι ο τίτλος μετράει για το όνομα της ομάδας, αλλά η μάχη ξεκινά από την αρχή.
Η Μέρα της Μαρμότας δεν έρχεται με παραγγελία
Στη «Μέρα της Μαρμότας» ο Μπιλ Μάρεϊ ξυπνά κάθε πρωί στην ίδια 2 Φεβρουαρίου, μέχρι να τη ζήσει σωστά. Κάθε πρωταθλητής κρυφά αυτό ονειρεύεται: ίδια μέρα, ίδια σουτ, ίδιο φινάλε. Η EuroLeague όμως δεν ξαναπαίζει την ίδια μέρα. Σου δίνει μια καινούργια, με τις ίδιες απαιτήσεις και άλλους αντιπάλους.
Κι αυτό είναι τελικά το αισιόδοξο μήνυμα των αριθμών. Επτά στους οκτώ πρωταθλητές ξαναβρέθηκαν στο Final Four. Ο δρόμος προς το τελευταίο τραπέζι είναι βατός για όποιον κρατήσει την ταυτότητά του. Ο Ολυμπιακός έχει κρατήσει τον προπονητή του, τον Βεζένκοφ, τον Μιλουτίνοφ, τον Παπανικολάου, τον Φουρνιέ, δηλαδή το μεγαλύτερο κομμάτι της κορυφής της ιεραρχίας του. Αν το «μικρό rebuild» μείνει μικρό, τότε η ομάδα θα φτάσει στον Μάιο με τα κομμάτια που χρειάζεται για να παλέψει ξανά τα δύο πιο άδικα σαραντάλεπτα της Ευρώπης.
Η καλή μέρα, λέει η παροιμία, από το πρωί φαίνεται. Στην EuroLeague φαίνεται στις δέκα το βράδυ μιας Κυριακής του Μαΐου. Απόψε στη Βιτόρια ξεκινά απλώς η φουρνιά. Το μόνο που χρειάζεται μέχρι τότε είναι να μη χαθεί το προζύμι…
